Metodologiczne i teoretyczne wyzwania badań nad żywotnością etnolingwistyczną grup posługujących się językami kolateralnymi w Polsce

Nicole Dołowy-Rybińska; Maciej Mętrak

doi:10.32798/zl.969

Published: 2022-12-10

Vol. 57 (2022)

Methodological and theoretical challenges of ethnolinguistic vitality research of the groups using collateral languages in Poland

Nicole Dołowy-Rybińska , Maciej Mętrak

Zeszyty Łużyckie

Section: Articles

https://doi.org/10.32798/zl.969

Abstract

This paper presents and discusses the most important methodological challenges of the project “Linguistic diversity in Poland: collateral languages, language-oriented activities, and conceptualization of collective identity” (2021–2026), funded by the National Science Center. These challenges are related to the contestedness of the languages studied in the project. It is based on the differentiation between what is a “language” and what is a “dialect”. In the Polish and European acts, linguistic diversity is fully recognized only in regard to those linguistic varieties that are considered independent languages. At the same time, all remaining forms are not taken into consideration. Such subordinate status of different varieties of languages spoken in Poland influences their speakers’ language practices and attitudes. The theory of ethnolinguistic vitality presented in this article is discussed in connection with the situation of the five groups that are the objects of this research, namely: Kashubs, Mazurians, Podhalanians, Podlachians, and Silesians.

Supporting Agencies

Artykuł powstał w ramach grantu NCN SONATA BIS (2020/38/E/HS2/00006) „Różnorodność językowa w Polsce: języki kolateralne, działania na rzecz języków i konceptualizacja tożsamości zbiorowej”, kierowanego przez dr hab. Nicole Dołowy–Rybińską, prof. IS PAN.

Keywords:

ethnolinguistic vitality, collateral languages, language vs. dialect, questionnaire, linguistic diversity

Similar Articles

1 2 3 4 5 > >>

You may also start an advanced similarity search for this article.

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Dołowy-Rybińska, N., & Mętrak, M. (2022). Methodological and theoretical challenges of ethnolinguistic vitality research of the groups using collateral languages in Poland. Zeszyty Łużyckie, 57(1), 53–70. https://doi.org/10.32798/zl.969

Cited by / Share

References

Adler, A. (2021). Language, or dialect, that is the question. How attitudes affect language statistics using the example of Low German. Languages, 6 (1), 1–26.
Google Scholar

Anderson, B. (1997). Wspólnoty wyobrażone. Rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu (przeł. S. Amsterdamski). Kraków – Warszawa: Wydawnictwo „Znak”, Fundacja im. Stefana Batorego.
Google Scholar

Appadurai, A. (2009). Strach przed mniejszościami. Esej o geografii gniewu (przeł. M. Bucholc). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Barth, F. (2004). Grupy i granice etniczne: społeczna organizacja różnic kulturowych (przeł. M. Głowacka–Grajper). W: M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej. Kontynuacje. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 348–377.
Google Scholar

Blommaert, J.; Verschueren, J. (1998). Debating diversity: Analysing the discourse of tolerance. London: Routledge.
Google Scholar

Bourdieu, P. (1991). Language and symbolic power (przeł. G. Raymond, M. Adamson). London: Polity Press.
Google Scholar

Bourhis, R.Y.; Giles, H.; Rosenthal, D. (1981). Notes on the construction of a ‘subjective vitality questionnaire’ for ethnolinguistic groups. Journal of Multilingual and Multicultural Development, 2 (2), 145–155.
Google Scholar

Chambers, J.; Trudgill, P. (1998). Dialectology, 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Czesak, A. (2015). Współczesne teksty śląskie na tle procesów językotwórczych i standaryzacyjnych współczesnej Słowiańszczyzny. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Google Scholar

Dołowy–Rybińska, N.; Mętrak, M. (w druku). Ideological debates around the script of contested languages. The case of Kashubian and Silesian in Poland, Journal of Multilingual and Multicultural Development.
Google Scholar

Dołowy–Rybińska, N. (2017). „Nikt za nas tego nie zrobi”. Praktyki językowe i kulturowe młodych aktywistów mniejszości językowych Europy. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Google Scholar

Duchêne, A.; Heller, M. (red.). (2007). Discourses of endangerment: Ideology and interest in the defense of languages. London: Bloomsbury Publishing.
Google Scholar

Ehala, M. (2010). Ethnolinguistic vitality and intergroup processes. Multilingua, 29 (2), 203–221.
Google Scholar

Ehala, M.; Zabrodskaja, A. (2014). Hot and cold ethnicities in the Baltic states, Journal of Multilingual and Multicultural Development, 35 (1), 76–95.
Google Scholar

Giles, H.; Bourhis, R.Y.; Taylor, D.M. (1977). Towards a theory of language in ethnic group relations. W: Giles, H. (red.). Language, ethnicity and intergroup relations. London: Academic Press, 307–348.
Google Scholar

Giles, H.; Coupland, J.; Coupland, N. (1991). Accommodation Theory: Communication, Context, and Consequence. W: Giles, H.; Coupland, J.; Coupland, N. (red.). Contexts of Accommodation. New York: Cambridge University Press.
Google Scholar

Gooskens, C. (2007). The contribution of linguistic factors to the intelligibility of closely related languages, Journal of Multilingual and Multicultural Development, 28 (6), 445–467.
Google Scholar

Hansen, H.H. (2009). FUEN – 60 years of dedication for the minorities of Europe. W: Jubilee brochure 60 years FUEN, Flensburg: Federal Union of European Nationalities (FUEN), 4–7.
Google Scholar

Haugen, E. (1966). Dialect, Language, Nation. American Anthropologist 68, 922–935.
Google Scholar

Jaroszewicz, H. (2019). Krytyka prób emancypacji śląszczyzny. Płaszczyzna prawno-ustrojowa, społeczno-polityczna i personalna. Slavica Wratislaviensia, 169, 137–166.
Google Scholar

Kamusella, T. (2016). The History of the Normative Opposition of ‘Language versus Dialect:’ From Its Graeco-Latin Origin to Central Europe’s Ethnolinguistic Nation-States. Colloquia Humanistica, 5, 189–198.
Google Scholar

Kloss, H. (1967). “Abstand Languages” and “Ausbau Languages”. Anthropological Linguistics, 9, 29–41.
Google Scholar

Martin–Jones, M.; Blackledge, A.; Creese, A. (red.), The Routledge handbook of multilingualism. London and New York: Routledge.
Google Scholar

Mętrak, M. (2018). The dilemmas of a gardener: discussing the arguments against language revitalisation, Adeptus, 11, 1–14.
Google Scholar

Mętrak, M. (2021). Jak mówić o emancypujących się etnolektach?, W: Osowski, B.; Kobus, J.; Michalska–Górecka, P.; Piotrowska–Wojaczyk, A. (red.). Język w regionie, region w języku 4. Poznań: Wydawnictwo „Poznańskie Studia Polonistyczne”, 195–213.
Google Scholar

Olko, J.; Hansen, K.; Wypych, M.; Kuzawińska, O.; Bańdur, M. (2020). From discouragement to self-empowerment. Insights from an ethnolinguistic vitality survey among the Kashubs in Poland. PLoS ONE, 15(8).
Google Scholar

Polański, K. (red.). 2003. Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Wrocław – Warszawa – Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich.
Google Scholar

Schieffelin, B.; Woolard, K.; Kroskrity, P. (red.). (1998). Language ideologies: Practice and theory. Oxford: Oxford University Press.
Google Scholar

Siatkowska, E. (2000). Studia łużycoznawcze. Warszawa: Komisja Nauki Wydziału Polonistyki UW.
Google Scholar

Siatkowska, E. M. (2004). Szkice z dziejów literackich języków słowiańskich. Warszawa: Towarzystwo Naukowe Warszawskie.
Google Scholar

Skóra, A. (2021). The language problem of minorities in a homogeneous state. Comments on the example of the legal status of the Silesian, Kashubian and Wymysorys languages in Poland. Studia Prawnoustrojowe, 54, 551–570.
Google Scholar

Stęplewski, A. (2019). Semioza pisma. Cyrylica i łacinka w serbskim i chorwackim dyskursie narodowym na tle słowiańskim. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar

Tajfel, H. (1978). The Psychological Structure of Intergroup Relations. W: Tajfel, H. (red.), Differentiation Between Social Groups, New York: European Monographs in Social Psychology, Academic Press, 27–100.
Google Scholar

Tamburelli, M. (2021). Contested languages and the denial of linguistic rights in the 21st century. W: Tamburelli M.; Tosco, M. (red.). Contested Languages: The Hidden Multilingualism of Europe. Studies in World Language Problems. Amsterdam – Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 21–39.
Google Scholar

Tamburelli, M., Tosco, M. (2021). What are contested languages and why should linguists care? W: Tamburelli M.; Tosco, M. (red.), Contested Languages: The Hidden Multilingualism of Europe. Studies in World Language Problems. Amsterdam – Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 1–16.
Google Scholar

Trudgill, P. (1992). Ausbau sociolinguistics and the perception of language status in contemporary Europe. International Journal of Applied Linguistic, 2(2), 167–177.
Google Scholar

Wicherkiewicz, T. (2014). Regionalne języki kolateralne Europy – porównawcze studia przypadku z polityki językowej. Poznań: Wydawnictwo Rys.
Google Scholar

Akty prawne
Google Scholar

Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r., Dz.U. 2009 nr 137 poz. 1121
Google Scholar

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Google Scholar

Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym, Dz.U. 2005 nr 17 poz. 141
Google Scholar

Ustawa z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, Dz.U. 1999 nr 90 poz. 999.
Google Scholar

Nicole Dołowy-Rybińska

Affiliation:

Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Nicole Dołowy–Rybińska, kulturoznawczyni, socjolingwistka, profesor w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Jej badania dotyczą metod rewitalizacji i zachowania języków mniejszościowych w Europie, aktywizmu językowego, wielojęzyczności i wielokulturowości. Prowadzi badania terenowe na Kaszubach, na Łużycach, w Bretanii i w Walii.

Maciej Mętrak

maciej.metrak@ispan.waw.pl

Affiliation:

Instytut Slawistyki Polskiej Akademii Nauk Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Maciej Mętrak, bohemista, adiunkt w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Do jego głównych zainteresowań naukowych, obok zagadnień związanych z kulturą i językiem Czech, należą mniejszości językowe i etniczne, zwłaszcza na pograniczach słowiańsko-niemieckich.