Kilka uwag o wyliczeniach, rzeczownikach i reportażach

Jadwiga Biernacka

doi:10.32798/pflit.981

Opublikowane: 2023-06-25

Nr 13 (16) (2023)

Kilka uwag o wyliczeniach, rzeczownikach i reportażach

Jadwiga Biernacka

Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo

Dział: Temat Numeru

https://doi.org/10.32798/pflit.981

Abstrakt

W tradycji retorycznej i badawczej wyliczenie zyskało opinię figury możliwie neutralnej, oddającej chaotyczność świata, skupionej na szczególe. Z tego prawdopodobnie powodu wykorzystuje się je w tych utworach (zarówno fikcjonalnych, jak i niefikcjonalnych), których celem jest wywołanie wrażenia, że historia została ujęta obiektywnie, oraz wyrobienie w czytelniku zaufania do bezstronności narratora i wnikliwości opisu. Celem niniejszego artykułu jest weryfikacja tych założeń na przykładzie jednej odmiany enumeracji – zbiorów rzeczownikowych – na materiale polskiego reportażu XX i XXI w., a więc zbadanie, w jaki sposób forma wyliczenia (ze szczególnym uwzględnieniem zbiorów zbudowanych z nazw własnych, synonimów oraz pojęć abstrakcyjnych) jest związana z żywiołami porządku i chaosu, szczegółu czy ogółu, subiektywizmu czy obiektywizmu, a także które z nich stanowią w tych utworach (lub ich fragmentach) zasadę organizacyjną.

Słowa kluczowe:

enumeracja, wyliczenie, reportaż, rzeczowniki, nazwy własne, synonimy, pojęcia abstrakcyjne

Podobne artykuły

1 2 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Biernacka, J. (2023). Kilka uwag o wyliczeniach, rzeczownikach i reportażach. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (13 (16), 97–112. https://doi.org/10.32798/pflit.981

Cited by / Share

Bibliografia

Apresjan, Jurij D., Semantyka leksykalna. Synonimiczne środki języka, tłum. Z. Kozłowska, A. Markowski, Wrocław 2000.
Google Scholar

Baron-Milian, Marta, ‘Wyliczenie/enumeracja’, w: Ilustrowany słownik terminów literackich. Historia, anegdota, etymologia, red. Z. Kadłubek et al., Gdańsk 2018.
Google Scholar

Belknap, Robert E., The List. The Uses and Pleasures of Cataloguing, New Haven 2004.
Google Scholar

Czyściecki, Jerzy, Zza biurka referenta opieki społecznej, w: Zespół literacki Przedmieście. Wybór pism, Warszawa 1959.
Google Scholar

Eco, Umberto, Szaleństwo katalogowania, tłum. T. Kwiecień, Poznań 2009.
Google Scholar

Giełżyński, Wojciech, Byłem gościem Chomeiniego, Warszawa 1981.
Google Scholar

Giełżyński, Wojciech, Raj odnaleziony, w: idem, Jeśli nawet umrzesz, pozostań, Warszawa 1979.
Google Scholar

Grochowski, Maciej, Wprowadzenie do opisu wyliczenia jako zasady budowy tekstu, „Pamiętnik Literacki” 1978, z. 3, s. 131–147.
Google Scholar

Hamon, Philippe, Czym jest opis?, tłum. A. Kuryś, K. Rytel, „Pamiętnik Literacki” 1983, z. 1, s. 195–220.
Google Scholar

Horodecka, Magdalena, Zbieranie głosów. Sztuka opowiadania Ryszarda Kapuścińskiego, Gdańsk 2010.
Google Scholar

Hugo-Bader, Jacek, Chłopcy z motylkami, w: Made in Poland. Antologia reporterów „Dużego Formatu”, wyb. i red. W. Nowak, M. Burchart, Warszawa 2013.
Google Scholar

Kapuściński, Ryszard, Szachinszach, Warszawa 2016.
Google Scholar

Kapuściński, Ryszard, To też jest prawda o Nowej Hucie, w: 100/XX. Antologia polskiego reportażu XX wieku, red. M. Szczygieł, t. 1: 1901–1965, Wołowiec 2014.
Google Scholar

Kąkolewski, Krzysztof, Czarna Pani; Kamienne kartki, w: idem, 3 złote za słowo. 22 historie, które napisało życie. Reportaże z lat 1958–1966, Warszawa 1984.
Google Scholar

Kąkolewski, Krzysztof, Reportaż, w: Teoria i praktyka dziennikarstwa. Wybrane zagadnienia. Praca zbiorowa, red. B. Golka et al., Warszawa 1964.
Google Scholar

Kąkolewski, Krzysztof, Wańkowicz krzepi, Lublin 1984.
Google Scholar

Krall, Hanna, Ulica Bornsztajna, w: eadem, Fantom bólu. Reportaże wszystkie, wstęp M. Szczygieł, Kraków 2017.
Google Scholar

Maziarski, Jacek, Anatomia reportażu, Kraków 1966.
Google Scholar

Mularczyk, Andrzej, Każdy rodzi się boso, w: idem, Polskie miłości i pięć nowych opowieści, Warszawa 2006.
Google Scholar

Nagórko, Alicja, Synonimia kontekstowa i sytuacyjna. Implikacje leksykograficzne, „Prace Filologiczne” 1998, t. 43, s. 327–340.
Google Scholar

Nowacka, Beata, Ziątek, Zygmunt, Ryszard Kapuściński. Biografia pisarza, Kraków 2008.
Google Scholar

Okopień-Sławińska, Aleksandra, ‘Synonimy’, w: Słownik terminów literackich, red. J. Sławiński, Wrocław 1988.
Google Scholar

Pisarek, Walery, Frekwencja wyrazów w prasie. Wiadomości – komentarze – reportaże, Kraków 1972.
Google Scholar

Pisarek, Walery, Nowa retoryka dziennikarska, Kraków 2011.
Google Scholar

Podróże z Ryszardem Kapuścińskim. Opowieści trzynastu tłumaczy, red. B. Dudko, Kraków 2007.
Google Scholar

Rejter, Artur, Kształtowanie się gatunku reportażu podróżniczego w perspektywie stylistycznej i pragmatycznej, Katowice 2000.
Google Scholar

Rejter, Artur, Wobec rzeczywistości. Nazwy własne w polskim reportażu dwudziestowiecznym – próba analizy diachronicznej, „Onomastica” 2017, nr 61/1, s. 225–239.
Google Scholar

Seidler, Barbara, Wampir, w: eadem, Ludzie i paragrafy, Kraków 1988.
Google Scholar

Sendyka, Roma, Lista, „Autobiografia. Literatura. Kultura. Media” 2014, nr 1 (2), s. 105–116.
Google Scholar

Skorupka, Stanisław, Z zagadnień leksykografii. Synonimika, „Poradnik Językowy” 1953, z. 4, s. 21–27.
Google Scholar

Sławiński, Janusz, O opisie, w: idem, Próby teoretycznoliterackie, Kraków 2000.
Google Scholar

Szczygieł, Mariusz, Nadwyżka, rozm. przepr. A. Sowińska, „Dwutygodnik” 2014, nr 128, https://www.dwutygodnik.com/artykul/5093-nadwyzka.html?fb_action_ids=10203431764379988&fb_action_types=og.likes&fb_source=other_multiline&action_object_map=[255365611308599]&action_type_map=[%22og.likes%22]&action_ref_map=[]&fbclid=IwAR2dgkMKb9_kE5r_9_KOw8oeTxO6UiACwpomKwc63Cz4_B_dx_a2IOf6f9w (d.d. 12.04.2022).
Google Scholar

Szejnert, Małgorzata, Codziennie, w: eadem, My, właściciele Teksasu. Reportaże z PRL-u, wstęp M. Szczygieł, Kraków 2013.
Google Scholar

The Chatto Book of Cabbages and Kings: Lists in Literature, ed. F. Spufford, London 1989.
Google Scholar

Tochman, Wojciech, Eli, Eli, Wołowiec 2013.
Google Scholar

Wiszniowska, Monika, Refleksja aksjologiczna w „Eli, Eli” Wojciecha Tochmana, w: „Ja” w przestrzeniach aksjologicznych. Z problematyki podmiotowości w literaturze XIX–XXI wieku, red. L. Zwierzyński et al., Katowice 2017.
Google Scholar

Witosz, Bożena,Opis w prozie narracyjnej na tle innych odmian deskrypcji, Katowice 1997.
Google Scholar

Wysłouch, Seweryna, Od Lessinga do Przybosia. Teoria i kompozycja opisu, „Pamiętnik Literacki” 1991, z. 4, s. 5–26.
Google Scholar

Wysocka, Aneta, Fakty – język – podmiotowość. Stylistyczne osobliwości reportaży Ryszarda Kapuścińskiego, Lublin 2016.
Google Scholar

Żyrek-Horodyska, Ewa, Dziennikarska archeologia rzeczy w reportażach biograficznych Angeliki Kuźniak, „Przestrzenie Teorii” 2020, nr 33, s. 265–281.
Google Scholar

Jadwiga Biernacka

jadziabiernacka@gmail.com
https://orcid.org/0000-0002-3783-4098

Afiliacja:

Uniwersytet Warszawski Polska

Biogram

magistra filologii polskiej, doktorantka w Instytucie Literatury Polskiej na Wydziale Polonistyki UW. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół poetyki i stylistyki polskiego reportażu literackiego, a także dotyczą dramatu Szekspirowskiego i awangard literackich. Autorka artykułów opublikowanych np. w „Tekstualiach” czy „Jednak Książkach”.