Karol Irzykowski i „królewski łachman”. Przyczynek do nienapisanej książki o Polskiej Akademii Literatury

Agata Zawiszewska

doi:10.32798/pflit.1027

Opublikowane: 2023-06-25

Nr 13 (16) (2023)

Karol Irzykowski i „królewski łachman”. Przyczynek do nienapisanej książki o Polskiej Akademii Literatury

Agata Zawiszewska

Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo

Dział: Pożytki filologiczne

https://doi.org/10.32798/pflit.1027

Abstrakt

Artykuł syntetyzuje rozproszone w relacjach wspomnieniowych i tekstach naukowych informacje: o roli Karola Irzykowskiego w prasowym sporze z lat 1918–1929 o projekty i statuty instytucji, które miały organizować życie literackie i chronić interesy zawodowe pisarzy (Polska Akademia Literatury, Izba Literacka), a także o jego pracy w Polskiej Akademii Literatury istniejącej w latach 1933–1939. Informacje te odsłaniają dynamicznie zmieniające się poglądy Irzykowskiego na Akademię, której projekty recenzował, statut współtworzył, a następnie odrzucił, powołanie jej do istnienia przyjął z rezygnacją, ale własną do niej nominację zaakceptował. Ostatecznie okazał się najbardziej zaangażowanym, a zarazem najmniej poważanym przez innych akademików członkiem tej instytucji.

Słowa kluczowe:

Karol Irzykowski, krytyka literacka 1918–1939, Polska Akademia Literatury

Podobne artykuły

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Zawiszewska, A. (2023). Karol Irzykowski i „królewski łachman”. Przyczynek do nienapisanej książki o Polskiej Akademii Literatury. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (13 (16), 257–276. https://doi.org/10.32798/pflit.1027

Cited by / Share

Bibliografia

Burek, Tomasz, Cztery dyskusje Karola Irzykowskiego. Prolegomena, w: Problemy literatury polskiej lat 1890–1938, seria I, red. H. Kirchner, Z. Żabicki, Wrocław 1972.
Google Scholar

Chmurski, Mateusz, (Niebyła) debata o (nie)dojrzałości kultury. Karol Irzykowski wobec Tadeusza Boya-Żeleńskiego, „Wielogłos” 2015, nr 4 (26), s. 33–44.
Google Scholar

Czy wskrzesić Polską Akademię Literatury? Ankieta „Odrodzenia”, „Odrodzenie” 1947, nr 10, s. 1; nr 11, s. 2; nr 13, s. 5; nr 14–15, s. 13; nr 16, s. 4–5.
Google Scholar

Dąbrowolska, Halina Maria, O Karolu Irzykowskim, w: Klerk heroiczny. Wspomnienia o Karolu Irzykowskim, oprac. B. Winklowa, Kraków 1976.
Google Scholar

Deklaracja Związku Zawodowego Literatów Polskich w Wilnie, „Głos Prawdy” 1928, nr 251, s. 422.
Google Scholar

Dzień Nieśmiertelnych. Inauguracja Polskiej Akademii Literatury, „Express Poranny” 1933, nr 311, s. 3.
Google Scholar

„Głos Prawdy” 1928, nr 250.
Google Scholar

Gołębiewska, Maria, Koncepcja człowieka i antropologia według Irzykowskiego, w: eadem, Irzykowski. Rzeczywistość i przedstawienie. O tezach filozoficznych Karola Irzykowskiego, Warszawa 2006.
Google Scholar

Grubiński, Wacław, Akademia Polska, „Nowa Gazeta” 1909, nr 589, s. 5.
Google Scholar

Irzykowska, Anna, Wspomnienia o Ojcu, w: Klerk heroiczny. Wspomnienia o Karolu Irzykowskim, oprac. B. Winklowa, Kraków 1976.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Akademicy polscy milczą, „Głos Poranny” 1933, nr 320, „Dodatek Społeczno-Literacki”, s. 1.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Dziennik, t. 2: 1916–1944, oprac. B. Górska, Kraków 2001.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Królewski łachman. Przeciw projektowi założenia Akademii Literackiej, „Wiadomości Literackie” 1927, nr 38, s. 1.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Listy 1897–1944, zebr. i oprac. B. Winklowa, Kraków 1998.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, O pierwszym posiedzeniu Akademii Literatury, „Robotnik” 1933, nr 409, s. 2.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Odcienie plotki, „Wiadomości Literackie” 1928, nr 31, s. 3.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Pisma rozproszone, oprac. J. Bahr, t. 1: 1897–1922, Kraków 1998; t. 2: 1923–1931, Kraków 1999; t. 3: 1932–1935, Kraków 1999; t. 4: 1936–1939. Ze spuścizny rękopiśmiennej, Kraków 1999; t. 5: Artykuły w językach obcych. Uzupełnienia, Kraków 2001.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Polska Rada (Izba) Literacka, „Robotnik” 1928, nr 131, s. 2.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Projekt Akademii Literackiej w Polsce, „Maski” 1918, z. 15, s. 295–297; z. 17, s. 336–340.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Przeciw bekonizacji literatury, „Robotnik” 1929, nr 155, s. 2.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Przewrót majowy w literaturze, „Wiadomości Literackie” 1927, nr 44, s. 1.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Sprawa Akademii Literackiej, „Robotnik” 1927, nr 256, s. 3.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, W skórze akademika, „ABC” 1933, nr 310, s. 6.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Wypaczenie idei Żeromskiego, „Robotnik” 1928, nr 174, s. 5.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Zamiast Akademii – Izba, „Robotnik” 1928, nr 98, s. 2.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Zaoczny pojedynek, „Antena Zjawisk Życia, Sztuki, Literatury” 1933, nr 11, s. 1, 3.
Google Scholar

Irzykowski, Karol, Zjazd literatów polskich, „Tydzień Polski” 1920, nr 12, s. 9–10.
Google Scholar

Jakóbczyk, Jan, Nieznana książka krytyczna Irzykowskiego o Żeromskim, w: idem, Późne tropy Młodej Polski (1914–1939), Katowice 2009.
Google Scholar

Janota, Wojciech, Akademicy w Katowicach. Glossy górnośląskie, „Śląsk” 1996, nr 11, s. 79.
Google Scholar

Jaworski, Stanisław, Od „Drogi” do „Pionu”. O kształtowaniu się sanacyjnego programu „upaństwowienia” literatury, „Rocznik Komisji Historycznoliterackiej” 1967, s. 105–148.
Google Scholar

Kaden-Bandrowski, Juliusz, Straż Piśmiennictwa Polskiego, „Świat” 1926, nr 49, s. 13.
Google Scholar

Krzywoszewski, Stefan, Jaką ma być nasza przyszła Akademia Literacka, „Świat” 1927, nr 38, s. 9.
Google Scholar

Krzywoszewski, Stefan, Jeszcze w sprawie Akademii Literackiej, „Świat” 1927, nr 45, s. 11.
Google Scholar

Lam, Andrzej, Jak ja to robię? Czyli Irzykowski o Boyu, w: idem, Portrety i spotkania, Pułtusk 2014.
Google Scholar

Lam, Stanisław, Organizacja pracy literackiej, Lwów 1917.
Google Scholar

Lam, Stanisław, Życie wśród wielu, przyg. do druku A. Lam, Warszawa 1968.
Google Scholar

Makowiecki, Andrzej Z., Boya i Irzykowskiego spór o koncepcję Młodej Polski, w: idem, Wokół modernizmu, Warszawa 1985.
Google Scholar

Markiewicz, Henryk, Jak był zrobiony Beniaminek?, w: Badania nad krytyką literacką, red. J. Sławiński, Wrocław 1974.
Google Scholar

Nałkowska, Zofia, Dzienniki, w: Klerk heroiczny. Wspomnienia o Karolu Irzykowskim, oprac. B. Winklowa, Kraków 1976.
Google Scholar

Pamiętnik Związku Zawodowego Literatów Polskich w Warszawie 1920–1930, oprac. E. Kozikowski, Warszawa 1931.
Google Scholar

Panek, Sylwia, Między tradycją a nowoczesnością: Irzykowski wobec Żeromskiego; „Wybiła godzina kryzysu dyskrecji”. Krytyk o pisarce; Gesty nie tylko niepozorne. Irzykowski – Nałkowska; Wstęp, w: eadem, Mosty Karola Irzykowskiego, Poznań 2019.
Google Scholar

Peiper, Tadeusz, Niedyskrecje, w: Klerk heroiczny. Wspomnienia o Karolu Irzykowskim, oprac. B. Winklowa, Kraków 1976.
Google Scholar

‘Polska Akademia Literatury’, w: Słownik współczesnych pisarzy polskich, t. 1: A–K, red. E. Korzeniewska, Warszawa 1963.
Google Scholar

Przerwa-Tetmajer, Kazimierz, Akademia literatury polskiej, „Gazeta Warszawska” 1919, nr 63, s. 5.
Google Scholar

Przerwa-Tetmajer, Kazimierz, Akademia literatury polskiej, „Goniec Krakowski” 1919, nr 58, s. 5.
Google Scholar

Przerwa-Tetmajer, Kazimierz, Akademia literatury polskiej, „Kurier Warszawski” 1919, nr 59, s. 2–3.
Google Scholar

Ptasińska, Małgorzata, Działalność Polskiej Akademii Literatury na polu propagandy czytelnictwa. Zarys problematyki, „Studia Kieleckie” 1992, nr 4 (76), s. 97–104.
Google Scholar

Ptasińska, Małgorzata, Spór o Akademię, „Studia Kieleckie” 1994, nr 2 (84), s. 61–69.
Google Scholar

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 września 1933 r. o Polskiej Akademii Literatury, „Monitor Polski” 1933, nr 234, poz. 254.
Google Scholar

Rusinek, Michał, Dzieje Polskiej Akademii Literatury, w: idem, Moja wieża Babel, Warszawa 1982.
Google Scholar

Rusinek, Michał, Schaby i Wawrzyny; Plotki z PAL, w: idem, Opowieści niezmyślone dawne i nowe. Wspomnienia literackie, t. 1, Kraków 1975.
Google Scholar

Sieroszewski, Andrzej, Pod znakiem Akademii, w: idem, Wacława Sieroszewskiego żywot niespokojny, z rękopisu wyd., oprac. i uzup. A. Z. Makowiecki, Warszawa 2015.
Google Scholar

Sieroszewski, Wacław, Dziennik (29 XI 1938 – 31 XII 1939), wyb. i przyg. do druku A. Lam, Kraków 1969.
Google Scholar

Singer, Bernard, Dymisja „partyjniaka” Karola Irzykowskiego, w: Klerk heroiczny. Wspomnienia o Karolu Irzykowskim, oprac. B. Winklowa, Kraków 1976.
Google Scholar

Skotnicki, Jan, „Nieśmiertelni”, w: idem, Przy sztalugach i przy biurku. Wspomnienia, Warszawa 1957.
Google Scholar

Skórczewski, Dariusz, „Sprawa Irzykowskiego i Boya”, czyli spór o program, w: idem, Spory o krytykę literacką w dwudziestoleciu międzywojennym, Kraków 2002.
Google Scholar

Smolarski, Mieczysław, Wspomnienie o Karolu Irzykowskim, w: Klerk heroiczny. Wspomnienia o Karolu Irzykowskim, oprac. B. Winklowa, Kraków 1976.
Google Scholar

Staff, Leopold, Odpowiedź na ankietę „Czy wskrzesić Polską Akademię Literatury?”, „Odrodzenie” 1947, nr 13, s. 5.
Google Scholar

Stefan Żeromski. Kalendarz życia i twórczości, oprac. S. Kasztelowicz, S. Eile, Kraków 1961.
Google Scholar

Straż Piśmiennictwa Polskiego, „Tygodnik Ilustrowany” 1926, nr 49, s. 835.
Google Scholar

Winklowa, Barbara, Karol Irzykowski. Życie i twórczość, t. 1–3, Kraków 1987–1994.
Google Scholar

Winklowa, Barbara, Polska Akademia Literatury. „Nim ją reskrypt do życia powoła...”, w: O współczesnej kulturze literackiej, red. S. Żółkiewski,M.Hopfinger, t. 2,Wrocław 1973.
Google Scholar

Winklowa, Barbara, Wstęp, w: Klerk heroiczny. Wspomnienia o Karolu Irzykowskim, oprac. B. Winklowa, Kraków 1976.
Google Scholar

Wiśniewska, Lucyna, Trzy dyskusje Karola Irzykowskiego, „Kieleckie Studia Filologiczne” 1996, t. 9, s. 43–56.
Google Scholar

Zawiszewska, Agata, Niebezpieczne związki literatury i polityki. Na przykładzie Polskiej Akademii Literatury, w: Metamorfozy społeczne, t. 4: Kultura i społeczeństwo II Rzeczypospolitej, red. W. Mędrzecki, A. Zawiszewska, Warszawa 2012.
Google Scholar

Zawiszewska, Agata, Rozprawa wstępna, w: eadem, Spór o Polską Akademię Literatury, Poznań 2022.
Google Scholar

Zechenter, Witold, „Sen o Grossie...”, w: Klerk heroiczny. Wspomnienia o Karolu Irzykowskim, oprac. B. Winklowa, Kraków 1976.
Google Scholar

Żeromski, Stefan, Projekt Akademii Literatury [1918], w: idem, Dzieła, red. S. Pigoń, wstęp H. Markiewicz, t. 4: Pisma różne, cz. 2: Pisma literackie i krytyczne, Warszawa 1963.
Google Scholar

Agata Zawiszewska

agata.zawiszewska@usz.edu.pl
https://orcid.org/0000-0002-8098-5748

Afiliacja:

Uniwersytet Szczeciński Polska

Biogram

literaturoznawczyni, badaczka historii czasopiśmiennictwa społeczno-kulturalnego, życia literackiego i twórczości kobiet w pierwszej połowie XX w., autorka m.in. monografii: Recepcja literatury rosyjskiej na łamach „Wiadomości Literackich” 1924–1939 (2005); Zachód w oczach liberałów. Literatura niemiecka, francuska i angielska na łamach „Wiadomości Literackich” 1924–1939 (2006); Życie świadome. O nowoczesnej prozie intelektualnej Ireny Krzywickiej (2010); Między Młodą Polską, Skamandrem i Awangardą. Kobiety piszące wiersze w dwudziestoleciu międzywojennym (2015); Między „Sterem” lwowskim i warszawskim. Działalność społeczna i publicystyczna Pauliny Kuczalskiej-Reinschmit na początku XX wieku (2021); „Ster” pod redakcją Pauliny Kuczalskiej-Reinschmit. Lwów 1895–1897 (Z antologią i bibliografią zawartości) (2017); Spór o Polską Akademię Literatury (2022).