„Lepiej byś był w domu siedział...” − analiza śladów lektury z wybranych egzemplarzy „Peregrynacji do Ziemi Świętej” Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła „Sierotki” jako przyczynek do badań nad dawną recepcją dzieła

Martyna Osuch

doi:10.32798/pflit.587

Opublikowane: 2021-06-20

Nr 11 (14) (2021)

„Lepiej byś był w domu siedział...” − analiza śladów lektury z wybranych egzemplarzy „Peregrynacji do Ziemi Świętej” Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła „Sierotki” jako przyczynek do badań nad dawną recepcją dzieła

Martyna Osuch

Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo

Dział: Pożytki filologiczne

https://doi.org/10.32798/pflit.587

Abstrakt

Peregrynacja do Ziemi Świętej autorstwa Mikołaja „Sierotki” Radziwiłła została po raz pierwszy opublikowana w 1601 r., a na przestrzeni kolejnych 200 lat ukazało się 14 jej wznowień w różnych językach. Relacja z pielgrzymki do Jerozolimy jest nie tylko dowodem wszechstronnego wykształcenia i oczytania Radziwiłła, ale też prezentuje autora jako zdolnego szesnastowiecznego dokumentalistę, który doskonale wie, w jaki sposób przyciągnąć uwagę odbiorcy. Peregrynacja zyskała ogromną popularność, czego dowodzą liczne ślady lektury (noty rękopiśmienne, podkreślenia) pozostawione przez czytelników w zachowanych egzemplarzach. Celem artykułu jest określenie recepcji czytelniczej wspomnianego dzieła na podstawie wyników badań proweniencyjnych przeprowadzonych na 20 egzemplarzach Peregrynacji przechowywanych w Gabinecie Starych Druków Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie.

Słowa kluczowe:

peregrynacja, podróże, stare druki, badania proweniencyjne, Mikołaj Krzysztof Radziwiłł

Podobne artykuły

1 2 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Osuch, M. (2021). „Lepiej byś był w domu siedział.” − analiza śladów lektury z wybranych egzemplarzy „Peregrynacji do Ziemi Świętej” Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła „Sierotki” jako przyczynek do badań nad dawną recepcją dzieła. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (11 (14), 295–313. https://doi.org/10.32798/pflit.587

Cited by / Share

Bibliografia

Arendt, Ada, Archeologia zatroskania, Warszawa 2019.
Google Scholar

Bernatowicz, Tadeusz, „Biblioteka jest jedna ozdoba”. Mikołaj Sierotka Radziwiłł i książki, w: Badania księgozbiorów Radziwiłłów: materiały międzynarodowej sesji, Olsztyn 6−7 października 1994 r., red. Z. Jaroszewicz-Pieresłacew, Warszawa 1995, s. 35−54.
Google Scholar

Biblia święta, to jest Księgi Starego i Nowego Zakonu, Cyprian Bazylik, Brześć Litewski 1563.
Google Scholar

Buchwald-Pelcowa, Paulina, Autorzy polscy w indeksach ksiąg zakazanych, „Przegląd Humanistyczny” 1996, nr 1.
Google Scholar

Chmielowski, Benedykt, Nowe Ateny, Drukarnia Jezuitów, Lwów 1755.
Google Scholar

Davidson, Alan, The Oxford Companion to Food, Oxford 2014.
Google Scholar

Encyklopedia katolicka, t.1, red. F. Gryglewicz, R. Łukaszyk, Z. Sułowski, Lublin 1995.
Google Scholar

Estreicher, Karol, Bibliografia polska, t. 26, Kraków 1915.
Google Scholar

Gąsiorowski, Stefan, Chrześcijanie i Żydzi w Żółkwi w XVII i XVIII wieku, Kraków 2001.
Google Scholar

Gingerich, Owen, An annotated census of Copernicus’ “De revolutionibus” (Nuremberg, 1543 and Basel, 1566), Leiden 2002.
Google Scholar

Gruchała, Janusz, Iucunda familia librorum, Kraków 2002.
Google Scholar

Hackel, Heidi Brayman, Reading Material in Early Modern England, Cambridge 2009.
Google Scholar

Haur, Jakub Kazimierz, Skład abo skarbiec..., Mikołaj Aleksander Schedel, Kraków 1693.
Google Scholar

Index librorum prohibitorum Alexandri VII, Stamperia Camerale, Roma 1664.
Google Scholar

Inwentarz Biblioteki Krasickiego z 1810 r., red. G. Sante, J. Rudnicka, Wrocław 1973.
Google Scholar

Iwaszkiewicz, Piotr, Do Ziemi Świętej − Najstarsze opisy pielgrzymek do Ziemi Świętej IV−VIII w., Kraków 2010.
Google Scholar

Jackson, Heather Joanna, Marginalia: readers writing in books, New Haven−London 2001.
Google Scholar

Kalinowski, Szczepan, Pielgrzymki Radziwiłłów w XVI i XVII wieku, „Peregrinus Cracoviensis” 2004, nr 15.
Google Scholar

Kempa, Tomasz, Mikołaj Krzysztof Radziwiłł Sierotka, Warszawa 2000.
Google Scholar

Koeppel, Dan, Banana: The Fate of the Fruit That Changed the World, New York 2009.
Google Scholar

Kowalska, Aniela, Z badań nad peregrynacją Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła, „Prace Polonistyczne” 1993, nr 3.
Google Scholar

Krzywy, Roman, Od hodoeporikonu do eposu peregrynackiego, Warszawa 2001.
Google Scholar

Linde, Samuel Bogumił, Słownik języka polskiego, Warszawa 1951.
Google Scholar

Marginalia w książce dawnej i współczesnej, red. B. Mazurkowa, Katowice 2019.
Google Scholar

Margócsy, Daniel, Somos, Mark, Joffe, Stephen N., The Fabrica of Andreas Vesalius − A Worldwide Descriptive Census, Ownership, and Annotations of the 1543 and 1555 Editions, Leiden−Boston 2018.
Google Scholar

Masiola, Rosanna, Tomei, Renato, Descriptions, Translations and the Caribbean: From Fruits to Rastafarians, Basingstoke 2016.
Google Scholar

Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła peregrynacja do Ziemi Świętej (1582−1584), red. J. Czubek, Kraków 1925.
Google Scholar

Orgel, Stephen, The reader in the book: a study of spaces and traces, Oxford 2015.
Google Scholar

Ossowska, Katarzyna, Pierwsze opisy podróży Polaków do Ziemi Świętej: wprowadzenie do badań w ujęciu geopoetyki, „Meluzyna. Dawna Literatura i Kultura” 2014, nr 1.
Google Scholar

Osuch, Martyna, Polskie opisy Rzymu ze zbiorów Gabinetu Starych Druków BUW. Studium proweniencyjne, „Terminus” 2020, nr 22.
Google Scholar

The Oxford Handbook of Animals in Classical Thought and Life, red. G. L. Campbell, Oxford 2014.
Google Scholar

Patrich, Joseph, The Sabaite Heritage in the Orthodox Church, Leuven 2001.
Google Scholar

Pawlak, Wiesław, De eruditione comparanda in humanioribus: studia z dziejów erudycji humanistycznej w XVII wieku, Lublin 2012.
Google Scholar

Pearson, David, The Importance of the Copy Census as a Methodology in Book History, w: Early Printed Books as Material Objects, red. B. Wagner, M. Reed, Berlin−New York 2010.
Google Scholar

Pearson, David, What Can We Learn by Tracking Multiple copies of Books?, w: Books on the Move, red. R. Myers, M. Harris, G. Mandelbrote, New Castle−London 2007.
Google Scholar

Peregrinationes − pielgrzymki w kulturze dawnej Europy, red. H. Manikowska, H. Zaremska, Warszawa 1995.
Google Scholar

Piśmiennictwo staropolskie: hasła osobowe: A−M, red. zespół pod kierownictwem R. Pollaka, Warszawa 1964.
Google Scholar

Piśmiennictwo staropolskie: hasła osobowe: N−Ż, red. zespół pod kierownictwem R. Pollaka, Warszawa 1965.
Google Scholar

Podróże kulturowe, red. M. Czornak, A. Stasiak, D. Wajs, Lublin 2015.
Google Scholar

Ptaszyk, Marian, Biblioteka Publiczna przy Królewskim Uniwersytecie Warszawskim w latach 1817−1831, w: Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie 1817−2017.Miscellanea, red. J. Talbierska, Z. Olczak, Warszawa 2017.
Google Scholar

Radziwiłł, Mikołaj Krzysztof, Hierosolymitana Peregrinatio..., Jerzy Schönfels, Braniewo 1601.
Google Scholar

Radziwiłł, Mikołaj Krzysztof, Ierosolymitana Peregrinatio..., Plantiniana Officina, Antwerpia 1614.
Google Scholar

Radziwiłł, Mikołaj Krzysztof, Peregrinacia Abo, Pielgrzymowanie Do Ziemie Swiętey..., Szymon Kempini, Kraków 1607.
Google Scholar

Radziwiłł, Mikołaj Krzysztof, Peregrinacia Abo Pielgrzymowanie Do Ziemie Swiętey..., Szymon Kempini, Kraków 1611.
Google Scholar

Radziwiłł, Mikołaj Krzysztof, Peregrinacia Abo Pielgrzymowanie Do Ziemie Swiętey..., Antoni Wosiński, Kraków 1617.
Google Scholar

Radziwiłł, Mikołaj Krzysztof, Peregrinacya Abo Pielgrzymowanie Do Ziemie Swiętey..., Antoni Wosiński, Kraków 1628.
Google Scholar

Radziwiłł, Mikołaj Krzysztof, Peregrinacia Abo Pielgrzymowanie Do Zięmie Swiętey..., Dziedzice Krzysztofa Schedla, Kraków 1683.
Google Scholar

Radziwiłł, Mikołaj Krzysztof, Peregrynacya Albo Pielgrzymowanie do Jeruzalem Ziemie Swiętey, [s. n.], Kraków 1745 (Wydanie A).
Google Scholar

Radziwiłł, Mikołaj Krzysztof, Peregrynacya Albo Pielgrzymowanie do Ieruzalem Ziemie Swiętey..., [s. n.], Kraków 1745 (Wydanie B).
Google Scholar

Radziwiłł, Mikołaj Krzysztof, Podróż do Ziemi Świętej, Syrii i Egiptu 1582−1584, oprac. L. Kukulski, Warszawa 1962.
Google Scholar

Ross, Elisabeth, Picturing experience in the early printed book: Breydenbach’s Peregrinatio from Venice to Jerusalem, Pensylvania 2014.
Google Scholar

Rygiel, Stefan, Losy księgozbioru Ignacego Krasickiego, „Exlibris” 1922, nr 4.
Google Scholar

Sherman, William, Used books: marking readers in Renaissance England, Philadelphia 2009.
Google Scholar

Słodkowski, Władysław, Dzieje biblioteki Krasickiego w świetle odnalezionych dokumentów, „Pamiętnik Literacki” 1969, nr 3.
Google Scholar

Słownik biograficzny Kapituły Warmińskiej, red. T. Borkowska et al., Olsztyn 1996.
Google Scholar

Słownik polszczyzny XVI wieku, red. S. Bąk, Wrocław−Warszawa−Kraków 1966.
Google Scholar

Wiencek-Sielska, Izabela, Adnotacje rękopiśmienne i inne ślady lektury jako źródło do badań nad mentalnością epok dawnych, Warszawa 2020 (praca doktorska).
Google Scholar

Wojciechowski, Leszek, Do świętej Katarzyny na Synaju i w Aleksandrii, Lublin 2013.
Google Scholar

Wysocka, Felicja, Mały słownik zaginionej polszczyzny, Kraków 2003.
Google Scholar

Martyna Osuch

osuch.martyna@gmail.com
https://orcid.org/0000-0003-4430-7437

Afiliacja:

Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie Polska

Biogram

młodszy bibliotekarz w Gabinecie Starych Druków Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Do jej głównych zainteresowań należą dawne przewodniki poWłoszech, w szczególności XV-, XVI- i XVII-wieczne drukowane opisy Rzymu. Zajmuje się literaturą apodemiczną, a także rekonstrukcją drogi dawnej książki na podstawie cech indywidualnych egzemplarza. Absolwentka filologii klasycznej na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i studiów renesansowych na Uniwersytecie Warszawskim. Doktorantka Międzydziedzinowej Szkoły Doktorskiej Uniwersytetu Warszawskiego.