O locie z wieży. Historia Poggia Braccioliniego o kardynale Bordeaux i szalbierzu oraz opowieść „O księdzu, co złe wino miał” z „Facecyi polskich”

Marta Wojtkowska-Maksymik

doi:10.32798/pflit.579

Opublikowane: 2020-04-26

Nr 10 (13) (2020)

O locie z wieży. Historia Poggia Braccioliniego o kardynale Bordeaux i szalbierzu oraz opowieść „O księdzu, co złe wino miał” z „Facecyi polskich”

Marta Wojtkowska-Maksymik

Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo

Dział: Pożytki filologiczne

https://doi.org/10.32798/pflit.579

Abstrakt

Artykuł dotyczy jednej z anegdot (II, 28) zawartych w anonimowym zbiorze Facecye polskie. Celem artykułu jest wskazanie różnic między opowieścią o kardynale Bordeaux i szalbierzu z Facetiarum liber (Confabulationum liber) Poggia Braccioliniego a polskim tekstem i próba odpowiedzi na pytanie o źródła modyfikacji, których upatrywać można m.in. w popularnych kolekcjach dowcipnych historii nawiązujących do dzieła Braccioliniego i rozpowszechnionych w Europie XVI wieku (przede wszystkim Die Geschichte des Pfarrers vom Kalenberg oraz Sowiźrzał krotochwilny i śmieszny).

Słowa kluczowe:

facecja, renesans, Poggio Bracciolini, przekład, Schwankliteratur

Podobne artykuły

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Wojtkowska-Maksymik, M. (2020). O locie z wieży. Historia Poggia Braccioliniego o kardynale Bordeaux i szalbierzu oraz opowieść „O księdzu, co złe wino miał” z „Facecyi polskich”. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (10 (13), 355–368. https://doi.org/10.32798/pflit.579

Cited by / Share

Bibliografia

Altrock, Stephanie, Gewitzes Erzählen in der Frühen Neuzeit. Heinrich Bebels Fazetien und ihre deutsche Übersetzung, Köln–Weimar–Wien 2009.
Google Scholar

Bartsch, Karl, Frankfurter, Philipp, w: Allgemeine deutsche Biographie, t.7, Lepizig 1878.
Google Scholar

Bebel, Heinrich, Facetiae libri tres, Tubingae, Ulrichus Morchardus, 1544.
Google Scholar

Bernacki, Ludwik, Recenzja tomu 47 BPP, „Pamiętnik Literacki” 1903, nr 2.
Google Scholar

Biblia brzeska 1563, red. P. Krolikowski, Clifton–Kraków 2003.
Google Scholar

Boeckh, Joachim G., Albrecht Günther, Klaus Böttcher, Klaus Gysi, Paul Günther Krohn, Geschichte der deutschen Literatur, Berlin 1961.
Google Scholar

Bracciolini, Poggio, Opowieści ucieszne, tłum. I. Grześczak, wstęp M. Wojtkowska-Maksymik, Warszawa 2019.
Google Scholar

Brant, Sebastian, Okręt błaznów, tłum. A. Lam, wstęp W. Dudzik, Pułtusk 2010.
Google Scholar

Brückner, Aleksander, Wydawnictwa Rejowe − Facecye Polskie 1624 – Znaczenie Zwierciadła 1568, „Reformacja w Polsce” 1921, nr 1–4.
Google Scholar

Ciccarini, Marina, Żart, inność, zbawienie. Studia z literatury i kultury polskiej, tłum. M. Woźniak, Warszawa 2008.
Google Scholar

Der Briefwechsel des Konrad Celtis, ges., hrsg. und erl. H. Rupprich, München 1934.
Google Scholar

Des pfaffen geschicht vnd histori vom Kalenberg, Auch von dem aller schonsten ritter Alexander vnnd von seiner schonen frawe, Heidelberg 1490.
Google Scholar

Die Geschichte des Pfarrers vom Kalenberg, hrsg. von V. Dollmayr, Halle a. S. 1906.
Google Scholar

Facecye albo funfanterye dworskie, na sześć części rozdzielone, po polsku napisane, z różnych autorów zebrane, w których sie znajdują żartowne a rozkoszne przypowieści, a dla snadniejszego Czytelnikowi wyrozumienia, krótko wierszowymi sentencyami opisane i z poprawą wydrukowane, Kraków 1666.
Google Scholar

Facecye polskie z roku 1624, wyd. A. Bru¨ckner, Kraków 1903.
Google Scholar

Gajusz Swetoniusz Trankwillus, Żywoty cezarów, tłum., wstęp i kom. J. Niemirska-Pilszczyńska, przedmowa J. Wolski, Wrocław 1972.
Google Scholar

Garland, Henry, Mary Garland, The Oxford Companion to German Literature, Oxford–New York 1986.
Google Scholar

Günther, Albrecht, Einleitung, w: Deutsche Schwa¨nke in einem Band, Weimar 1963.
Google Scholar

Kapełuś, Helena, „Sowiźrzał” w polskiej tradycji ludowej, w: Literatura, komparatystyka, folklor. Księga poświęcona Julianowi Krzyżanowskiemu, red. M. Bokszczanin, S. Frybes, E. Jankowski, Warszawa 1968.
Google Scholar

Krzyżanowski, Julian, Ludovico Domenichi w „Facecjach polskich”, w: idem, Paralele. Studia porównawcze z pogranicza literatury i folkloru, Warszawa 1961.
Google Scholar

Marchi, Gian Paolo, Facezie del Quattrocento, w: Dizionario critico della letteratura italiana, dir. da V. Branca, a cura di A. Balduino, M. Pastore Stocchi, M. Pecoraro, t. 2, Torino 1974.
Google Scholar

Maschek, Hermann, Die Geschichte des Pfarrers vom Kahlenberg, „Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsche Literatur” 1936, nr 73.
Google Scholar

Maschek, Hermann, Pfarrer vom Kalenberg, w: Die deutsche Literatur des Mittelalters. Verfasserlexicon, hrsg. von K. Langosch, t. 3, Berlin 1943, szp. 872–875.
Google Scholar

Miszalska, Jadwiga, Il lettore polacco nelle diverse epoche di fronte al „Decameron”: la problematica delle donne, w: Boccaccio e la nuova ars narrandi. Atti del Convegno internazionale di studi, Istituto di Filologia Classica, Universita` di Varsavia, 10–11 ottobre 2013, a cura di W. Olszaniec, P. Salwa, Warszawa 2015.
Google Scholar

Ott, Norbert H., Pfaffe vom Kahlenberg, der, w: Lexicon des Mittelalters, t. 4, München–Zurich 1993, szp. 1992–1993.
Google Scholar

Ott, Norbert H., Schwank, w: Lexicon des Mittelalters, t. 7, München–Zürich 1995, szp. 1616–1618.
Google Scholar

Rupprich, Hans, Die deutsche Literatur vom Späten Mittelalter bis zum Barock. Erster Teil: Das Ausgehende Mittelalter, Humanismus und Renaissance, München 1970.
Google Scholar

Schröder, Edward, Pfarrer vom Kalenberg und Neithart Fuchs, „Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsche Literatur” 1936, nr 76.
Google Scholar

Sowiźrzał krotochwilny a śmieszny. Krytyczna edycja staropolskiego przekładu Ulenspiegla, wyd. R. Grześkowiak, E. Kizik, Gdańsk 2005.
Google Scholar

Sozzi, Lionello, Le „Facezie” e la loro fortuna europea, w: Poggio Bracciolini 1380–1980. Nel VI centenario della nascita, Firenze 1982.
Google Scholar

Stankiewicz-Kapełuś, Elżbieta, Z zagadnień polskiej facecjonistyki („Figliki” M. Reja − „Facecje polskie”), w: Z badań nad dawną książką. Studia ofiarowane prof. Alodii Kaweckiej-Gryczowej w 85-lecie urodzin, t. 1, Warszawa 1991.
Google Scholar

Wodarz-Eichner, Eva, Narrenweisheit im Priestergewand. Zur Interpretation des spätmittelalterlichen Schwankromans „Die geschicht und histori des pfaffen von Kalenberg”, München 2007.
Google Scholar

Wojtkowska-Maksymik, Marta, Alcune tracce del „Decameron” nei „Figliki” di Mikołaj Rej, w: Boccaccio e la nuova ars narrandi. Atti del Convegno internazionale di studi, Istituto di Filologia Classica, Universita` di Varsavia, 10–11 ottobre 2013, a cura di W. Olszaniec, P. Salwa, Warszawa 2015.
Google Scholar

Marta Wojtkowska-Maksymik

https://orcid.org/0000-0002-0226-8014

Afiliacja:

Uniwersytet Warszawski Polska

Biogram

adiunkt na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Autorka dwóch monografii: „Gentiluomo cortigiano” i „Dworzanin polski”. Dyskusja o doskonałości człowieka w „Il Libro del Cortigiano” Baldassarra Castiglionego i w „Dworzaninie polskim” Łukasza Górnickiego (2007), Źródła i sposób ujęcia kwestii kobiecej godności w „O ślachetności a zacności płci niewieściej” Macieja Wirzbięty (2017), redaktorka naukowa serii „Dawna Literatura Włoska. Studia i Źródła”, tłumaczka (m.in. Amintasa T. Tassa, Wiernego pasterza G. Guariniego). Jej zainteresowania badawcze obejmują staropolskie przekłady z języka włoskiego, teorię przekładu w XVI–XVII w., recepcję myśli neoplatońskiej w literaturze dawnej oraz polsko-włoskie związki literackie.