Nieagonistyczny charakter polskich studiów o literaturze Zagłady

Marta Tomczok

doi:10.32798/pflit.574

Opublikowane: 2020-04-26

Nr 10 (13) (2020)

Nieagonistyczny charakter polskich studiów o literaturze Zagłady

Marta Tomczok

Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo

Dział: Temat Numeru

https://doi.org/10.32798/pflit.574

Abstrakt

Celem artykułu jest przedyskutowanie tezy o nieagonistyczym charakterze polskich Holocaust studies w ich aspekcie literaturoznawczym. Autorka, korzystając z teorii agonizmu Chantal Mouffe, zarysowuje model agonizmu, by następnie odnieść go do literaturoznawstwa i skonfrontować z koncepcją humanistyki afirmatywnej Ewy Domańskiej. Nieagonistyczna struktura studiów nad Holokaustem w Polsce okazuje się ich potencjalną przewagą nad studiami prowadzonymi w Europie i na świecie, zwłaszcza w ich odmianie posthumanistycznej. Dwa przeanalizowane przykłady polemik pisarzy i literaturoznawców pokazują natomiast, że pojęcie agonu powinno ulec przewartościowaniu i krytycznej ocenie jako to, które często prowadzi do osłabienia podmiotu nauki oraz dyskursu naukowego.

Słowa kluczowe:

agonizm, afirmacja, Zagłada, polemika, literaturoznawstwo

Podobne artykuły

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Tomczok, M. (2020). Nieagonistyczny charakter polskich studiów o literaturze Zagłady. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (10 (13), 277–292. https://doi.org/10.32798/pflit.574

Cited by / Share

Bibliografia

Adorno, Theodor, Negative Dialektik. Meditationen zur Metaphysik, Frankfurt 1966.
Google Scholar

Bloom, Harold, Lęk przed wpływem. Teoria poezji, tłum. A. Bielik-Robson, M. Szuster, Kraków 2002.
Google Scholar

Borowski, Tadeusz, Krytyka, w: idem, Pisma w czterech tomach, red. T. Drewnowski, J. Szczęsna, S. Buryła, Kraków 2005.
Google Scholar

Buryła, Sławomir, Wokół Zagłady. Szkice o literaturze Holokaustu, Kraków 2016.
Google Scholar

Carr, Karen E., What is an agon? Greek philosophy, „Quatr.us Study Guides” 2017, https://quatr.us/greeks/agon-greek-philosophy.htm (d.d. 18.02.2019).
Google Scholar

Dobrosielski, Paweł, Spory o Grossa. Polskie problemy z pamięcią o Żydach, Warszawa 2017.
Google Scholar

Domańska, Ewa, Humanistyka afirmatywna: władza i płeć po Butler i Foucaulcie, „Kultura Współczesna” 2014, nr 4.
Google Scholar

Felstiner, John, Paul Celan. Poeta, ocalony, Żyd, tłum. M.Tomal, M.Tomal, red. P. Paziński, Budapeszt 2010.
Google Scholar

Forecki, Piotr, Po Jedwabnem. Anatomia pamięci funkcjonalnej, Warszawa 2018.
Google Scholar

Grynberg, Henryk, Mój krytyk za dużo wyczytał, „Odra” 2002, nr 6.
Google Scholar

Grynberg, Henryk, Pokolenie Szoa, „Odra” 2002, nr 4.
Google Scholar

Grynberg, Henryk, Pamiętnik, Warszawa 2011.
Google Scholar

Januszkiewicz, Michał, Horyzonty nihilizmu. Gombrowicz, Borowski, Różewicz, Poznań 2009.
Google Scholar

Kopaliński, Władysław, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych z almanachem. Część pierwsza od A do M (mi–parti), Warszawa 2007.
Google Scholar

Krupa, Bartłomiej, Opowiedzieć Zagładę. Polska proza i historiografia wobec Holocaustu (1987–2003), Kraków 2013.
Google Scholar

Kuczyńska-Koschany, Katarzyna, Wsje poety Żydy. Antytotalitarne gesty poetyckie i kreacyjne wobec Zagłady oraz innych doświadczeń granicznych, Poznań 2013.
Google Scholar

Leociak, Jacek, Grynberg niebanalnie o Głowińskim, „Odra” 2002, nr 4.
Google Scholar

Mach, Anna, Świadkowie świadectw. Postpamięć Zagłady w polskiej literaturze najnowszej, Warszawa–Toruń 2016.
Google Scholar

Maser, Chris, Nowa wizja lasu, tłum. J. P. Listwan, J. Majewski, Bystra k. Bielska Białej 2003.
Google Scholar

Mouffe, Chantal, Agonistyka. Polityczne myślenie o świecie, tłum. B. Szelewa, Warszawa 2015.
Google Scholar

Muchowski, Jakub, Polityka pisarstwa historycznego, Warszawa–Toruń 2015.
Google Scholar

Nowicka-Franczak, Magdalena, Spór o książki Jana Tomasza Grossa, Warszawa 2017.
Google Scholar

Szajnert, Danuta, O prze-pisywaniu, „Teksty Drugie” 2016, nr 1.
Google Scholar

Tokarska-Bakir, Joanna, Skandalista Henryk Grynberg, „ResPublica Nowa” 2003, nr 6.
Google Scholar

Tokarska-Bakir, Joanna, Nowa polska szkoła historyczna albo sabat antypolskich czarownic w Paryżu, https://www.academia.edu/38512291/Nowa_polska_szko%C5%82a_ historyczna_albo_sabat_antypolskich_czarownic_w_Pary%C5%BCu (d.d. 16.02.2019).
Google Scholar

Tomczok, Marta, Czyja dzisiaj jest Zagłada? Retoryka − ideologia − popkultura, Warszawa 2017.
Google Scholar

Ubertowska, Aleksandra, Paweł Wolski, Tadeusz Borowski − Primo Levi. Przepisywanie literatury Holocaustu, Wydawnictwo IBL PAN, Warszawa 2013, 362 s., „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” 2015, nr 11.
Google Scholar

White, Hayden, Poetyka pisarstwa historycznego, red. E. Domańska, M. Wilczyński, Kraków 2000.
Google Scholar

White, Hayden, Proza historyczna, red. E. Domańska, Kraków 2009.
Google Scholar

White, Hayden, Przeszłość praktyczna, red. E. Domańska, Kraków 2014.
Google Scholar

Wolski, Paweł, Tadeusz Borowski − Primo Levi. Prze-pisywanie literatury Holocaustu, Warszawa 2013.
Google Scholar

Wolski, Paweł, O intencjach, przypisach i przy-pisywaniu (w odpowiedzi Danucie Szajnert), „Teksty Drugie” 2016, nr 6.
Google Scholar

Wolski, Paweł, Wstręt i Zagłada. Nowoczesność Tadeusza Borowskiego, Kraków–Budapeszt–Syrakuzy 2018.
Google Scholar

Marta Tomczok

https://orcid.org/0000-0001-9512-007X

Afiliacja:

Uniwersytet Śląski w Katowicach Polska

Biogram

badaczka Zagłady i jej odniesień kulturowych, adiunkt na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego, redaktor naczelna rocznika „Narracje o Zagładzie”. Autorka książek: Trofea wyobraźni. O prozie Leo Lipskiego (2011), Metonimie Zagłady. O polskiej prozie lat 1987–2012 (2013), Czyja dzisiaj jest Zagłada? Retoryka − ideologia − popkultura (2017). Artykuły i recenzje publikowała m.in. w „Historyce Studiach Metodologicznych”, „Tekstach Drugich”, „Pamiętniku Literackim”, „Ruchu Literackim”, „Porównaniach”, „Poznańskich Studiach Polonistycznych”, „Poznańskich Studiach Slawistycznych”, „Zagadnieniach Rodzajów Literackich”, „Zagładzie Żydów. Studiach i Materiałach”. Współpracuje z miesięcznikiem „Nowe Książki”. Interesuje się wpływem nowych metodologii na studia o Zagładzie i innych ludobójstwach, refleksją krytyczną nad estetykami uznanymi za minione (postmodernizm), nowym animizmem oraz historią środowiskową węgla.