Rok 1989 w literaturze słowackiej – problematyczna cezura

Rafał Majerek

doi:10.32798/pflit.555

Opublikowane: 2021-06-20

Nr 11 (14) (2021)

Rok 1989 w literaturze słowackiej – problematyczna cezura

Rafał Majerek

Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo

Dział: Temat Numeru

https://doi.org/10.32798/pflit.555

Abstrakt

Przełomowy charakter wydarzeń roku 1989 dla kształtu systemu politycznego w krajach byłego bloku komunistycznego, w tym Słowacji, nie ulega wątpliwości. W dziedzinie literatury cezura ta nie jest tak oczywista, od lat dziewięćdziesiątych XX w. prowadzone są dyskusje poświęcone różnym szczegółowym aspektom i kontekstom okresu transformacji.

Autor artykułu omawia zjawiska, które potwierdzają nową sytuację literatury słowackiej: pluralizm instytucji literackich, rozwój rynku wydawniczego, wpływ mechanizmów rynkowych na życie literackie, reintegrację obiegów literackich. Po 1989 r. zmieniają się także wyobrażenia o roli pisarza, dominujący staje się model indywidualistyczny. W dziedzinie poetyki i struktury tekstów najtrudniej wskazać zdecydowanie nowe rozwiązania, bezpośrednio po 1989 r. nie pojawił się nowy prąd czy tendencja literacka. Autor podkreśla jednak, że sam fakt usytuowania i funkcjonowania tekstów literackich w zupełnie nowym systemie relacji pozwala na potraktowanie 1989 r. w kategoriach przełomu literackiego. Podejście takie wiąże się z rezygnacją z autonomicznego, formalistyczno-strukturalistycznego modelu rozumienia historii literatury.

Słowa kluczowe:

aksamitna rewolucja, literatura słowacak, przełom literacki 1989, pluralizm, indywidualizm

Podobne artykuły

1 2 3 4 5 6 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Majerek, R. (2021). Rok 1989 w literaturze słowackiej – problematyczna cezura. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (11 (14), 93–106. https://doi.org/10.32798/pflit.555

Cited by / Share

Bibliografia

Bakoš, Mikuláš, Problém vývinovej periodizácie slovenskej literatúry, Trnava 1944.
Google Scholar

Barborík, Vladimír, Slovenská kritika pláva vo vodách Babylonu, w: Fórum mladej literárnej kritiky, red. A. Bžoch, M. Kasarda, Bratislava 1992.
Google Scholar

Beasley-Murray, Tim, Súčasná slovenská literatúra, diabolská zmluva s teóriou a genitalisti, „Rak” 2000, nr 3.
Google Scholar

Chrobáková, Stanislava, Literatúra v diskusii I, „Slovenská literatúra” 1999, nr 1.
Google Scholar

Czapliński, Przemysław, Ślady przełomu. O polskiej prozie 1976−1996, Kraków 1997.
Google Scholar

Drug, Štefan, Z literárnych sporov po novembri 1989, w: idem, Literatúra a politika po slovensky, Bratislava 2003.
Google Scholar

Hochel, Igor, Vývinové kontexty a súvislosti, w: I. Hochel, L. Čúzy, Z. Kákošová, Slovenská literatúra po roku 1989, Bratislava 2007.
Google Scholar

Hvišč, Jozef, Mařcok, Viliam, Bátorová, Mária, Petrík, Vladimír, Biele miesta v slovenskej literatúre, Bratislava 1991.
Google Scholar

Literatura polska po 1989 roku w świetle teorii Pierre’a Bourdieu. Raport z badań, Kraków 2014.
Google Scholar

Jenčíková, Eva, Zajac, Peter, Situácia súčasnej slovenskej literatúry, „Slovenské pohľady” 1989, nr 2.
Google Scholar

Kasarda, Martin, Literatúra si našla svoje miesto, stačí napísať nekrológ, „Romboid” 2000, nr 6.
Google Scholar

Kolektív autorov, Študentský prológ k Nežnej revolúcii, Bratislava 2019.
Google Scholar

Kornhauser, Julian, Międzyepoka. Szkice o poezji i krytyce, Kraków 1995.
Google Scholar

Kršáková, Dana, Situácia súcasnej slovenskej literatúry 1, http://www.iliteratura.cz/Clanek/17307/situacia-sucasnej-slovenskej-literatury-1- (d.d. 15.03.2020).
Google Scholar

Literatura polska po 1989 roku w świetle teorii Pierre’a Bourdieu. Podręcznik, red. G. Jankowicz, P. Marecki, M. Sowiński, Kraków 2015.
Google Scholar

Majerek, Rafał, Przestrzenie pamięci − rewitalizacje mitu i próby reinterpretacji tradycji w dyskursie słowackim po 1989 roku, w: Kultury słowiańskie między postkomunizmem a postmodernizmem, red. M. Dąbrowska-Partyka, Kraków 2009.
Google Scholar

Marčok, Viliam a kolektív, Dejiny slovenskej literatúry III. Cesty slovenskej literatúry druhou polovicou XX. storočia, Bratislava 2004.
Google Scholar

Matejovič, Pavel, Literatúra, „život” a vy... (Anketa), „Rak” 1999, nr 6.
Google Scholar

Matejovič, Pavel, Viac odvahy k premýšľaniu, „Rak” 1996, nr 6.
Google Scholar

Michalovič, Pavel, Malá úvaha o literatúre, o dobe a všeličom inom, „Romboid” 2000, nr 6.
Google Scholar

Mikula, Valér, Estetikum či politikum? Medzníky v slovenskej literatúre po roku 1945, w: idem, Čakanie na dejiny. State k slovenskej literárnej histórii, Bratislava 2013.
Google Scholar

Mikula, Valér, Hodnoty a literárne dejiny. K situácii slovenskej literárnej historiografie, w: idem, Čakanie na dejiny. State k slovenskej literárnej histórii, Bratislava 2013.
Google Scholar

Mikula, Valér, Novodobá slovenská literatúra, w: idem, Čakanie na dejiny. State k slovenskej literárnej histórii, Bratislava 2013.
Google Scholar

Nycz, Ryszard, Możliwa historia literatury, w: idem, Poetyka doświadczenia. Teoria − nowoczesność − literatura, Warszawa 2012.
Google Scholar

Rassloff, Ute, Poetika coolness? Mladá slovenská próza po roku 1989, „Rak” 1999, nr 5.
Google Scholar

Součková, Marta, P[r]ózy po roku 1989, Bratislava 2009.
Google Scholar

Součková, Marta, Różne formy podmiotu w literaturze słowackiej po 1989 roku, tłum. M. Buczek, w: Literatury słowiańskie po roku 1989. Nowe zjawiska, tendencje, perspektywy, t. 3: Podmiotowość, red. B. Czapik-Lityńska, Warszawa 2005.
Google Scholar

Šrank, Jaroslav, Poème fatal (Text generation. Zvodcovia zmyslu), „Romboid” 2000, nr 6.
Google Scholar

Šrank, Jaroslav, Situácia slovenskej literatúry na konci 20. a začiatku 21. storočia (K pluralizmu literárneho poľa), w: Tradycja i wyzwania. Metodologia badań slawistycznych XX i XXI wieku, red. H. Mieczkowska, E. Solak, P. Fałowski, N. Palich, Kraków 2015.
Google Scholar

Šútovec, Milan, Literatúra v diskusii, w: idem, Zo šedej zóny, Bratislava 1999.
Google Scholar

Šútovec, Milan, Začiatok sedemdesiatych rokov ako literárnohistorický problém, „Slovenské pohľady” 1989, nr 1.
Google Scholar

Taranenková, Ivana, Premeny poetík? (Niekol’ko poznámok k reflexii slovenskej literatúry po roku 1989), „Slovenská literatúra” 2009, nr 6.
Google Scholar

Zajac, Peter, Literatura słowacka na końcu XX wieku, tłum. A. S. Jagodziński, „Literatura na Świecie” 2007, nr 7−8.
Google Scholar

Rafał Majerek

rafal.majerek@uj.edu.pl
https://orcid.org/0000-0003-1333-3763

Afiliacja:

Uniwersytet Jagielloński Polska

Biogram

adiunkt w Instytucie Filologii Słowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, zajmuje się problematyką najnowszej prozy słowackiej oraz zagadnieniami tożsamości narodowej i kulturowej Słowaków w perspektywie historycznej i współczesnej. Autor monografii Pamięć − mit − tożsamość. Słowackie procesy autoidentyfikacyjne w okresie odrodzenia narodowego (Kraków 2011) i licznych artykułów publikowanych w Polsce i na Słowacji, członek Komisji Kultury Słowian Polskiej Akademii Umiejętności.