Rzeki w „Królu-Duchu”

Karol Samsel

Opublikowane: 2015-06-01

Nr 5(8) (2015)

Rzeki w „Królu-Duchu”

Karol Samsel

Abstrakt

The river theme is one of the most outstandingly presented aquatic themes of The Spirit King. It is accumulated in four scenes of the poem. In the first rhapsody: in the symptomatic descent of Her-Armenian to the Styx, Lethe or Neman; next, in Popiel’s civil war at the Vistula. In the third rhapsody (as in Juliusz Kleiner’s edition), the theme is situated in Dobravna’s dream depicting her journey by the subterranean river to sunlit Jerusalem; and also in Bolesław Śmiały’s passages across the Bug and Dnieper. Rivers in genesian landscapes become mainly conceptualised as a part of genesian psychomachia, a battle of spirits included in the realistic/historic domain of conquests, passages, massacres and attacks. As the essentials of a prewar scenery in The Spirit King, they rarely happen to be an aspect of domestic life or Slavic hierophanies. In Slavic genesian calendar, water appears to be only a companion of the mystic fire ceremonies, like the rite of St. John’s Eve or the wedding of Mieczysław and Dobrawna (L. Nawarecka). That is also the reason why the interpretation of aquatic context of The Spirit King as yet another immanent context of the ‘great Slavic epic’ seems to be a form of reductionism, as it does not consider the ‘mystic structure of Słowacki’s imagination’ (M. Cieśla-Korytowska). The Vistula is a Polish Nile, the Neman becomes a Polish Lethe and the scene of cleaning the wounds by Her-Armenian on the banks of the Neman inherits somehow (right after the poem Beniowski) the dimension of the bards’ antagonism (Mickiewicz against Słowacki). The mythical hero of the poem may be seen, in a deeply intermediary manner, as the surpassing and overcoming of Mickiewicz’s Konrad from Dziady, Part III.

Słowa kluczowe:

Juliusz Słowacki, wyobraźnia akwatyczna, Wisła, Niemen, Nil, Lete

Podobne artykuły

1 2 3 4 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Samsel, K. (2015). Rzeki w „Królu-Duchu”. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (5(8), 479–505. Pobrano z https://www.journals.polon.uw.edu.pl/index.php/pfl/article/view/196

Cited by / Share

Bibliografia

Bachórz, Józef. „Akwatyczne motywy: jezioro, rzeka, morze”. In Słownik literatury polskiej XIX wieku, ed. Józef Bachórz et Alina Kowalczykowa. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2009.
Google Scholar

Boleski, Andrzej. Spośród słownictwa „Króla-Ducha”, vol. IV. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe, 1951.
Google Scholar

Cieśla-Korytowska, Maria. Mityczna struktura wyobraźni Słowackiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1979.
Google Scholar

Górski, Konrad, et Stefan Hrabiec. Słownik języka Adama Mickiewicza, ed. K. Górski et S. Hrabiec, vol. X Więc-Zęb. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1980.
Google Scholar

Gutowski, Wojciech. „«I kto zagasił okropne świecidło?» (Semantyka ognia i światła w twórczości Juliusza Słowackiego)”. In idem, Pasje wyobraźni. Szkice o literaturze romantyzmu i Młodej Polski. Toruń: Towarzystwo Naukowe w Toruniu, 1991.
Google Scholar

Janion, Maria. „Kuźnia natury”. In eadem, Gorączka romantyczna. Gdańsk: słowo/obraz/terytoria, 2007.
Google Scholar

Jaroszak, Zenobia. „Niemen − «kresowa» rzeka Mickiewicza (szkic interpretacyjny)”.
Google Scholar

Słupskie Prace Filologiczne, no. 3 (2004).
Google Scholar

Jurevičiute, Krystyna. Motywy akwatyczne w poezji polskiej i litewskiej XIX i początku XX wieku. http://www.pogon.lt/NCZ-ARCHYVAS/503/czas.html, acc. 26.02.2014.
Google Scholar

Kolbuszewski, Jacek. „«Szczęście wiosłem wyliczane». Motyw rzeki w myśleniu symbolicznym w literaturze”. In Rzeki, kultura, cywilizacja, historia, ed. Jerzy Kułtuniak, vol. 1. Katowice: Muzeum Śląskie, 1992.
Google Scholar

Kryński, Stanisław. „Wstęp”, in Angielscy „Poeci Jezior”: W. Wordsworth, S. T. Coleridge, R. Southey, ed. et transl. S. Kryński, BNII 143.Wrocław:ZakładNarodowy im.Ossolińskich, 1963.
Google Scholar

Krysowski, Olaf. „Bizancjum romantyczne. Zarys problematyki”. In Tradycje bizantyjskie. Romantyzm i inne epoki, ed. Edward Kasperski et Olaf Krysowski. Warszawa: Wydział Polonistyki UW, 2014.
Google Scholar

Krysowski, Olaf. Słońc ogromnych kręgi... Malarskie inspiracje Słowackiego. Warszawa: Verbinum, 2002.
Google Scholar

Krzysztofiak, Anna. „Między życiema śmiercią −motyw «przejścia» w twórczości Słowackiego”. In Juliusz Słowacki. Wyobraźnia i egzystencja, ed. Michał Kuziak. Słupsk: Pomorska Akademia Pedagogiczna w Słupsku, 2002.
Google Scholar

Kurkiewicz, Marek. „Szkarłatne wizje mistycznego poematu. O motywie krwi w «Królu-Duchu» Juliusza Słowackiego”. In Wyobraźnia Juliusza Słowackiego. Materiały konferencji naukowej, Bydgoszcz, 21 kwietnia 2004 roku, ed. Dariusz Tomasz Lebioda. Bydgoszcz: GraDar, 2006.
Google Scholar

Kwaśnik, Marcin. „Symboliczne znaczenia rzek”. In idem, Wyobraźnia akwatyczna w „Królu-Duchu” Juliusza Słowackiego. Lublin, 2012.
Google Scholar

Lebioda, Dariusz Tomasz. Słowacki. Kosmogonia. Bydgoszcz: GraDar, 2004.
Google Scholar

Linkner, Tadeusz. „Mitologia słowiańska w «Królu-Duchu» Juliusza Słowackiego”. In Juliusz Słowacki. Wyobraźnia i egzystencja, ed. Michał Kuziak. Słupsk: Pomorska Akademia Pedagogiczna w Słupsku, 2002.
Google Scholar

Ławski, Jarosław. „Aleksandria − Nil − Nieskończoność. Egipt Juliusza Słowackiego”. In Geografia Słowackiego. Pamięci profesor Aliny Witkowskiej, ed. Dorota Siwicka et Marta Zielińska. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2012.
Google Scholar

Makowski, Stanisław. „«Król-Duch», czyli tajemnica początku i końca. Przegląd Humanistyczny, no. 4 (1996).
Google Scholar

Makowski, Stanisław. „Wizja ognista Juliusza Słowackiego”. Prace Polonistyczne, vol. LII (1997).
Google Scholar

Masłowski, Michał. Zwierciadła Kordiana. Rola i maska bohatera w dramatach Słowackiego. Izabelin: Świat Literacki, 2001.
Google Scholar

Maślanka, Julian. Zorian Dołęga Chodakowski. Jego miejsce w kulturze polskiej i wpływ na polskie piśmiennictwo romantyczne. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1965.
Google Scholar

Mistrz Wincenty (Kadłubek). Kronika polska, ed. et transl. Brygida Kürbis. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1999.
Google Scholar

Nawarecka, Lucyna. Mistyczny sens mitu w „Królu-Duchu” Juliusza Słowackiego. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2010.
Google Scholar

Owczarski, Wojciech. „«Płynąć, płynąć i płynąć...». Woda jako temat wyobraźni Mickiewicza”. Twórczość, no. 7 (2000).
Google Scholar

Paszek, Jerzy. „«Król-Duch» i gra słowami”. Śląskie Studia Polonistyczne, no. ½ (2012).
Google Scholar

Pawlikowski, Jan Gwalbert. „Źródła i pokrewieństwa towianizmu i mistyki Słowackiego”. Pamiętnik Literacki VI, no. 4 (1907).
Google Scholar

Pietrzyk, Agnieszka. „Juliusz Słowacki i morze”. Ruch Literacki, no. 2 (2005).
Google Scholar

Pilch, Urszula M. „«Król nad królami a nad ludźmi człowiek...». Postać króla w rapsodzie Wyspiańskiego «Bolesław Śmiały» i w rycerskich wizjach Micińskiego”. In Żywioły wyobraźni Stanisława Wyspiańskiego, ed. Anna Czabanowska-Wróbel, Dorota Jarząbek et Danuta Saul. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2008.
Google Scholar

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Najnowszy przekład z języków oryginalnych z komentarzem, ed. Zespół Biblistów Polskich. Częstochowa: Edycja św. Pawła, 2009.
Google Scholar

Piwińska, Marta. Juliusz Słowacki od duchów.Warszawa: Wydawnictwo Naukowe i Literackie OPEN, 1992.
Google Scholar

Przybylski, Ryszard. Słowo i milczenie Bohatera Polaków. Studium o „Dziadach”. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 1993.
Google Scholar

Pyczek,Wacław. Jerozolima słoneczna Juliusza Słowackiego. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1999.
Google Scholar

Rączka, Teresa. „Przez fale rozeznać myśl wód”. O romantycznych przedstawieniach rzeki w twórczości Adama Mickiewicza i Tarasa Szewczenki. Katowice: PARA, 2011.
Google Scholar

Rudaś-Grodzka,Monika. „Geografia «Króla-Ducha»”. In Geografia Słowackiego. Pamięci profesor Aliny Witkowskiej, ed. Dorota Siwicka et Marta Zielińska. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2012.
Google Scholar

Ruszczyńska, Marta. „Słowiańszczyzna w «Królu-Duchu» Słowackiego, czyli udręczenie i śmierć ciała”. In Słowacki i wiek XIX, ed. Marta Ruszczyńska, vol. I. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, 2012.
Google Scholar

Rychter, Joanna. Językowa kreacja przyrody nieożywionej w utworach poetyckich Juliusza Słowackiego. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2011.
Google Scholar

Rymkiewicz, Jarosław Marek. Słowacki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Sic!, 2004.
Google Scholar

Sawrymowicz, Eugeniusz, et Stanisław Makowski, Zbigniew Sudolski, ed. Kalendarz życia i twórczości Juliusza Słowackiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1960.
Google Scholar

Siwiec, Magdalena. „Od podmiotu żeglującego do podmiotowości płynącej w lirykach Mickiewicza”. Teksty Drugie, no. 5 (2006).
Google Scholar

Sokołowski, Mikołaj. „Król-Duch” Juliusza Słowackiego a epopeja słowiańska. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2004.
Google Scholar

Sulimierski, Filip, et Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, ed. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, vol. VII. Warszawa: nakładem F. Sulimierskiego i W. Walewskiego, 1880−1914.
Google Scholar

Trembecki, Stanisław. Sofijówka, ed. et transl. Jerzy Snopek. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2000.
Google Scholar

Trembecki, Stanisław. Sofiówka i wybór poezyj, ed. et intr. Władysław Jankowski, BN I 80. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza, 1925.
Google Scholar

Treugutt, Stefan. Beniowski. Kryzys indywidualizmu romantycznego. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 1999.
Google Scholar

Troszyński, Marek. Austeria „Pod Królem-Duchem”. Raptularz lat ostatnich Juliusza Słowackiego. Warszawa: Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza, 2001.
Google Scholar

Wyspiański, Stanisław. Dzieła zebrane: Rapsody, Hymn,Wiersze, vol. 11. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1961.
Google Scholar

Zwierzyński, Leszek. Egzystencja i eschatologia. Genezyjska wyobraźnia Słowackiego. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2008.
Google Scholar

Zwierzyński, Leszek. Wyobraźnia akwatyczna Mickiewicza. Katowice: WydawnictwoUniwersytetu Śląskiego, 1998.
Google Scholar