Rzeczowniki żeńskoosobowe zakończone na -yni/-ini, -ica, -iczka, -aczka, -anka, -arka w XVII i XVIII wieku (na materiale z Elektronicznego korpusu tekstów polskich z XVII i XVIII w.)

Ewa Rodek

doi:10.32798/pf.1130

Opublikowane: 2023-12-16

Tom 78 (2023)

Rzeczowniki żeńskoosobowe zakończone na -yni/-ini, -ica, -iczka, -aczka, -anka, -arka w XVII i XVIII wieku (na materiale z Elektronicznego korpusu tekstów polskich z XVII i XVIII w.)

Ewa Rodek

Prace Filologiczne

Dział: ARTYKUŁY

https://doi.org/10.32798/pf.1130

Abstrakt

Przedmiotem opisu były feminatywy wyłonione z Elektronicznego Korpusu Tekstów Polskich z XVII i XVIII w. (do 1772 r.). Skatalogowano je według kryterium składniowo-semantycznego oraz poddano badaniom korpusowym. Największą grupę stanowiły derywaty z sufiksem -anka, najmniejszą zaś formacje zakończone na -yni/-ini. Znacząca część leksyki miała niewielką liczbę użyć w korpusie. Ponadto badania wykazały, że feminatywy w dużej części funkcjonowały jedynie w języku artystycznym i nie występowały równomiernie w korpusie, lecz były skupione tylko w niektórych tekstach. Porównanie najrzadziej występujących form z notacją w słownikach z epoki pokazuje, że ówczesna leksykografia nie odzwierciedla frekwencji użycia w uzusie.

Instytucje finansujące

Projekt badawczy finansowany ze środków Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki na lata 2013–2018 pt. Rozbudowa „Elektronicznego Korpusu Tekstów Polskich XVII i XVIII w.” i jego integracja z „Elektronicznym słownikiem języka polskiego XVII i XVIII w.” (nr 0036/NPRH2/H11/81/2012), kierowany przez prof. Włodzimierza Gruszczyńskiego.

Słowa kluczowe:

feminatywy, KorBa, barok, słowotwórstwo, badania korpusowe

Podobne artykuły

1 2 3 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Rodek, E. (2023). Rzeczowniki żeńskoosobowe zakończone na -yni/-ini, -ica, -iczka, -aczka, -anka, -arka w XVII i XVIII wieku (na materiale z Elektronicznego korpusu tekstów polskich z XVII i XVIII w.). Prace Filologiczne, 78, 339–360. https://doi.org/10.32798/pf.1130

Cited by / Share

Bibliografia

Bogucka, M. (1995). Kobieta w społeczeństwie polskim XVI-XVIII wieku. W: A. Żarnowska (red.), Pamiętnik XV Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich, t. 2. Przemiany społeczne a model rodziny (3–16). Gdańsk–Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Google Scholar

Doroszewski, W. (1928). Monografie słowotwórcze, Prace Filologiczne, t. 13.
Google Scholar

Dyszak, A.S. (2013). Potrzeba czy zbędna moda? W: M. Milewska-Stawiany, E. Rogowska (red.), Mówię, więc jestem. Rozmowy o współczesnej polszczyźnie (78–83). Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Google Scholar

Grabias, S. (1981). O ekspresywności języka. Ekspresja a słowotwórstwo. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.
Google Scholar

Feminatywy – dyskusja o języku (2022, luty). Pozyskano z: skrivanek.pl.
Google Scholar

Grochowska, M., Wierzbicka, A. (2015). Produktywne typy słowotwórcze nazw żeńskich we współczesnej polszczyźnie, Acta Universitatis Lodziensis 19, 45–54.
Google Scholar

Grzegorczykowa, R., Puzynina, J. (1979). Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki sufiksalne rodzime. Warszawa: PWN.
Google Scholar

Iwanowska, A. (1994). O metodzie leksykograficznej „Nowego dykcyjonarza to jest mownika polsko-niemiecko-francuskiego” (1764) Michała Abrahama Troca, Prace Filologiczne, 39, 291–325.
Google Scholar

Janicki, K. (2019, listopad). Żeńskie końcówki, feminatywy w II RP. Używano ich w Polsce już 100 lat temu i nie wzbudzały kontrowersji. Pozyskano z: wielkahistoria.pl.
Google Scholar

Janicki, K. (2021). Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar

Karwatowska, M., Szpyra-Kozłowska, J. (2005). Lingwistyka płci. Ona i on w języku polskim. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Kleszczowa, K. (1998). Staropolskie kategorie słowotwórcze i ich perspektywiczna ewolucja. Rzeczowniki. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Google Scholar

Kreja, B. (2002). Polskie formacje feminatywne. System i uzus. W: Studia i szkice słowotwórcze (26–31). Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Google Scholar

Kuchowicz, Z. (1990). Postawa wobec kobiety w kulturze szlacheckiej polskiego baroku. W: B. Jedynak (red.), Kobieta w kulturze i społeczeństwie, t. 1 (7-50). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Laskowski, R. (1962). Kontynuanty prasłowiańskiego przyrostka *ynji w języku polskim, Język Polski, 3, 171–187.
Google Scholar

Puzynina, J. (1956). O metodzie leksykograficznej w Thesaurusie Knapskiego, Poradnik Językowy, 4, 121–128.
Google Scholar

Rodek, E. (2022). O apostrofie łaskawy czytelniku i formule pożegnalnej bądź łaskaw w przedmowach do dzieł wydanych w latach 1650–1750, Język Polski, 2, 93–106. DOI: 10.31286/JP.01019
Google Scholar

Skudrzyk, A. (2020). Od prorokini do marszałkini, czyli o derywacji w miarę potrzeb, Studia Linguistica, 15, 247–254. DOI: 10.24917/20831765.15.20
Google Scholar

Walkiewicz, A. (2022). Językowe wykładniki niebinarności płci w polszczyźnie. Część 1: Wprowadzenie do problematyki i próba systematyzacji, Prace Językoznawcze XXIV/1, 85-100, DOI: 10.31648/pj.7599
Google Scholar

Zielińska, K. (2016). Polka w osiemnastowiecznym Stambule. Rzecz o Reginie Pilsztynowej i jej postrzeganiu Imperium Osmańskiego, Turystyka Kulturowa, 6, 108–120. Pozyskano z: turystykakulturowa.org/ojs/index.php/tk/article/view/779/706.
Google Scholar

WYKAZ ŹRÓDEŁ
Google Scholar

Anonim. (1612). Wielkie zwierciadło przykładów (Sz. Wysocki, tłum.). Kraków: J. Szarffenberger.
Google Scholar

Birkowski, F. (1623). Kazania obozowe o Bogarodzicy. Kraków: A. Piotrkowczyk.
Google Scholar

Drużbacka, E. (1752). Zbiór rytmów duchownych, panegirycznych, moralnych i światowych. Warszawa: Drukarnia Pijarów.
Google Scholar

Dzieje Apostolskie (1632). W: Biblia Gdańska (D. Mikołajewski, tłum.). Gdańsk: A. Hünefeld.
Google Scholar

Gostkowski, W. (1622). Sposób jakim góry złote, srebrne, w przezacnym Królestwie Polskim zepsowane naprawić. B.m.
Google Scholar

Jan z Kijan (aut. domn.) (1615). Fraszki nowe sowizrzałowe. Kraków: b.n.w.
Google Scholar

Jan z Wychylówki [(1618) 1902]. T. Wierzbowski (wyd.), Kiermasz wieśniacki. Warszawa: K. Kowalewski.
Google Scholar

Knapiusz, G. (1643). Thesaurus Polonolatinograecus seu Promptuarium linguae Latinae et Graecae. Kraków: F. Cezary.
Google Scholar

Kochowski, W. (1674). Epigramata polskie. Kraków: W. Górecki.
Google Scholar

Korczyński, A. [(1698) 1949]. Wizerunk złocistej przyjaźnią zdrady, R. Pollak, S. Saski (wyd.). Kraków: Polska Akademia Umiejętności.
Google Scholar

Morsztyn, J.A. [(1654–1676) 1971]. Utwory zebrane, L. Kukulski (wyd.). Warszawa: PWN.
Google Scholar

Sarbiewski, M. [(1640) 1965]. [Wiersze] (J. Gawiński, tłum.). W: Poeci polskiego baroku (J. Sokołowska, K. Żukowska, oprac.), t. 1. Warszawa: PIW.
Google Scholar

Tasso, T. (1618). Goffred abo Jeruzalem wyzwolona (P. Kochanowski, tłum.). Kraków: F. Cezary.
Google Scholar

Twardowski, K. (1628). Pochodnia miłości bożej. Kraków: W. Piątkowski.
Google Scholar

Twardowski, S. (1701). Nadobna Paskwilina. Kraków: Drukarnia Akademicka.
Google Scholar

Troc, M.A. (1764). Nowy dykcjonarz to jest mownik polsko-francusko-niemiecki, t. 3. Lipsk: J.F. Gledycz.
Google Scholar