Marginalizowana kultura romska w społeczeństwie greckim i jej portret w greckiej literaturze dziecięcej


Abstrakt

W greckiej literaturze dziecięcej niewiele książek traktuje o dzieciach romskich, zwłaszcza w roli protagonisty – dlatego też celem niniejszego artykułu jest zbadanie literackich przedstawień takich dzieci. Cztery książki przedstawione w tym tekście pomagają najmłodszym czytelnikom zrozumieć, jak bardzo marginalizowana jest ta grupa społeczna w kontekście społeczeństwa greckiego. Przyjmując podstawowe zasady literatury wielokulturowej, a także metodę imagologii czy też ikonologii kulturowej, można stwierdzić, że rzeczywiste uprzedzenia i stereotypy są projektowane poprzez bohaterów literackich. Ponadto w omawianych utworach zostaje ukazane nieustanne prześladowanie Romów, włączając w to ich ludobójstwo w czasie II wojny światowej. Analizowane książki pod względem ideologicznym są życzliwe wobec dzieci romskich, choć rasistowskie i podejrzliwe nastawienie nie-Romów nie jest w żaden sposób przemilczane czy ukrywane. Autorki artykułu dochodzą do wniosku, że w greckiej i europejskiej literaturze dziecięcej brakuje autentycznych portretów Romów i autentycznych głosów romskich pisarzy.

Słowa kluczowe

Angeliki Darlasi; autentyczna wielokulturowa literatura dziecięca; ludobójstwo; Maroula Kliafa; Philip Mandilaras; Pitsa Sotirakou; romskie dzieci w Grecji; rasizm; stereotypy

Abatzopoulou, F. (1998). O állos en diōgmō´: Ē eikóna tou Evraíou stē logotekhnía. Zētē´mata istorías kai mythoplasías. Themelio.

Basketry Museum of the Roma. (n.d.). Retrieved 15 December 2021 from http://romagr.gr/museum/.

Botelho, M. J., & Rudman, M. K. (2009). Critical multicultural analysis of children’s literature: Mirrors, windows, and doors. Routledge.

Butler, J. (2010). Frames of war: When is life grievable? Verso.

Cai, M. (2002). Multicultural literature for children and young adults: Reflections on critical issues. Greenwood.

Cramp, A. (2020). Federico Fellini: The essential films. Retrieved December 10, 2021, from https://theplaylist.net/federico-fellini-essential-films-20201201/.

Darlasi, A. (2021). Apó makriá (V. Koutsogiannis, Ill.). Metaichmio.

Dean-Ruzicka, R. (2014). Representing ‘The Great Devouring’: Romani characters in young adult Holocaust literature. Children’s Literature in Education, 45(3), 211–224. https://doi.org/10.1007/s10583-014-9217-z.

Dietrich, D., & Ralph, K. (1995). Crossing borders: Multicultural literature in the classroom. The Journal of Educational Issue of Language Minority Students, 15, 1–7. Retrieved 15 December, 2021, from https://ncela.ed.gov/files/rcd/BE020474/Crossing_Borders.pdf.

Dyserinck, H. (2003). Imagology and the problem of ethnic identity. Intercultural Studies, 1, 1–8.

Famous Gypsies. (n.d.). Retrieved 10 December, 2021, from http://www.imninalu.net/famousGypsies.htm#Writers.

Genocide of European Roma (Gypsies), 1939–1945. (n.d.). Holocaust encyclopedia. Retrieved 10 December, 2021, from https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/genocide-of-european-roma-gypsies-1939-1945.

Gotovos, Α. Ν. (2004). Oi Gúphtoi stē Neoellēnikē´ Logotekhnía. Ioannina. Retrieved 10 December, 2021, from http://reader.ekt.gr/bookReader/show/index.php?lib=EDULLL&item=268&bitstream=268_01#page/1/mode/1up.

Harris, V. J. (1997). Children’s literature depicting Blacks. In V. J. Harris (Ed.), Using multiethnic literature in the K-8 classroom (pp. 21–58). Christopher-Gordon.

i-RED: Institute for Rights Equality and Diversity. (n.d.). Skhédio Drásis. Prográmmata Éntaxis ton paidión Romá. Retrieved December 15, 2021, from http://www.i-red.eu/resources/projects-files/programmata_entaxis_paidion_roma.pdf.

Kliafa, M. (1993). O kósmos variétai na diavázei thliverés istoríes. Kedros.

Kligman, G. (2001). On the social construction of ‘Otherness’: Identifying ‘the Roma’ in post-socialist communities. Review of Sociology, 7(2), 61–78. Retrieved 15 December, 2021, from https://szociologia.hu/dynamic/RevSoc_2001_2_KligmanG_On_the_social_construction.pdf.

Laurušaitė, L. (2018). Imagology as image geology. In L. Laurušaitė (Ed.), Imagology profiles: The dynamics of national imagery in literature (pp. 8–27). Cambridge Scholars.

Leerssen, J. (2016). Imagology: On using ethnicity to make sense of the world. Iberic@l – Revue d’études ibériques et ibéro-américaines, 10, 13–31.

Lydaki, A. (2000). Balamé kai Romá: Oi tsingánoi tōn Ánō Liosíōn. Kastaniotis.

Makris, V. (2015). Romani people’s resistance to mainstream schooling: A focus on Romani women and girls’ education and the educational policies, barriers, and practices in Greece. Alberta Journal of Educational Research, 61(4), 449–464. https://doi.org/10.11575/ajer.v61i4.56099.

Mandilaras, P. (1999). O megálos ískios kai oi Tsingánoi. Patakis.

National and Kapodistrian University of Athens. (n.d.). Éntaxi kai Ekpaídefsi ton paidión Romá. Retrieved 15 December, 2021, from https://www.keda.uoa.gr/roma/index.php/program/rlaw.

New, W., & Merry, M. S. (2012). Learning who they ‘really’ are: From stigmatization to opportunities to learn in Greek Romani education. In Z. Bekerman & T. Geisen (Eds.), International handbook of migration, minorities and education: Understanding cultural and social differences (pp. 623–640). Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-1466-3_40.

Rochman, H. (1993). Against borders: Promoting books for a multicultural world. American Library Association Books.

Sarantakos, N. (2013, November 1). Tsingánoi kai ókhi Gúphtoi. tvxs. Retrieved 18 November, 2021, from http://tvxs.gr/news/egrapsan-eipan/tsigganoi-kai-oxi-gyftoi-toy-nikoy-sarantakoy.

Sims Bishop, R. (1987). Extending multicultural understanding through children’s books. In B. Cullinan (Ed.), Children’s literature in the reading program (pp. 60–67). International Reading Association.

Sims Bishop, R. (1997). Selecting literature for a multicultural curriculum. In V. J. Harris (Ed.), Using multiethnic literature in the K-8 classroom (pp. 1–19). Christopher- Gordon.

Sotirakou, P. (1996). To phoustáni tēs Kleopátras. Patakis.

Stephens, J. (2011). Identity – discourse – imagology. International Research in Children’s Literature, 4(1), v–ix. https://doi.org/10.3366/ircl.2011.0002.

Stevens, C. (1974). The image of Gypsies in children’s literature. In Interracial Digest 1 – Racism and Sexism in Children’s Books, (pp. 14–18). Council of Interracial Books for Children.

Widhe, O. (2021). The politics of autobiography in Katarina Taikon’s Katitzi Series. Children’s Literature, 49, 59–73. https://doi.org/10.1353/chl.2021.0005.

Zachos, D. T. (2017). Roma, curriculum, and textbooks. Creative Education, 8, 1656–1672. https://doi.org/10.4236/ce.2017.810112.

Zahova, S. (n.d.). Children’s literature. RomArchive. Retrieved 10 December, 2021, from https://www.romarchive.eu/en/literature/childrens-literature/childrens-literature.


Opublikowane : 2022-08-12


Kanatsouli, M., & Angelaki, R.-T. (2022). Marginalizowana kultura romska w społeczeństwie greckim i jej portret w greckiej literaturze dziecięcej. Dzieciństwo. Literatura I Kultura, 4(1), 92-106. https://doi.org/10.32798/dlk.913

Meni Kanatsouli  menoula@nured.auth.gr
Uniwersytet Arystotelesa w Salonikach  Grecja
https://orcid.org/0000-0002-6343-4792

Meni Kanatsouli – dr, profesor w Zakładzie Wczesnej Edukacji w Szkole Edukacji Uniwersytetu Arystotelesa w Salonikach (Grecja). Jej zainteresowania naukowe obejmują gender studies, wielokulturowość i wątki historyczne w literaturze dziecięcej. Kontakt: menoula@nured.auth.gr.


Rosy-Triantafyllia Angelaki 
Uniwersytet Arystotelesa w Salonikach  Grecja
https://orcid.org/0000-0002-5096-2211

Rosy-Triantafyllia Angelaki – dr, pracuje w Zakładzie Wczesnej Edukacji w Szkole Edukacji Uniwersytetu Arystotelesa w Salonikach (Grecja). Jej zainteresowania naukowe obejmują literaturę dziecięcą, historię i gender studies. Kontakt: angelaki@nured.auth.gr.






Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Polityka Open Access
Wszystkie artykuły prezentowane na łamach „Dzieciństwa. Literatury i Kultury” są publikowane w otwartym dostępie na licencji Creative Commons – Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0). Oznacza to, że:

  • mogą być udostępniane i cytowane pod warunkiem jednoznacznego i klarownego wskazania autora przywoływanego tekstu;
  • nie można korzystać ze środków prawnych lub technologicznych, które ograniczałyby innych w wykorzystywaniu tekstu na warunkach określonych w licencji.

Więcej informacji: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl