Abstrakt

Zapożyczenia niemieckie stanowią immanentną część zasobu leksykalnego gwar krajeńskich (co też w dyskursie naukowym niejednokrotnie akcentowano). Biorąc pod uwagę niezwykle skomplikowaną historię Krajny, regionu położonego w północno-zachodniej Polsce, na styku Wielkopolski i Pomorza, występowanie w mowie Krajniaków elementów niemieckiej proweniencji – jednostek niebywale żywotnych, wysokofrekwencyjnych i stosunkowo łatwo identyfikowalnych – nie powinno zaskakiwać. Celem artykułu jest
kilkupłaszczyznowa – genetyczna, strukturalna i semantyczna – charakterystyka krajeńskich germanizmów, należących do jednego z najliczniej reprezentowanych i najbardziej zróżnicowanych w polszczyźnie (także ludowej) pól tematycznych, jakim są bezsprzecznie kulinaria. Przedmiot bliższej analizy stanowi słownictwo dyferencjalne (w stosunku do języka ogólnopolskiego), wyekscerpowane z dwóch opracowań leksykograficznych, dokumentujących językowe bogactwo „krainy na rubieży”, mianowicie: pięciotomowego
Słownictwa krajniackiego. Słownika gwary wsi Podróżna w Złotowskiem Władysława Brzezińskiego (1982–2009) i popularnonaukowego Małego słownika gwary krajeńskiej Jowity Kęcińskiej-Kaczmarek (2017), a także atlasów dialektologicznych: Atlasu językowego kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich (1964–1978) oraz Atlasu języka i kultury ludowej Wielkopolski (1979–2005).