Wariantywność formalna w żywiołowej adaptacji anglicyzmów w językach czeskim, polskim i słowackim

Zbigniew Greń

doi:10.32798/pf.850

Opublikowane: 2021-12-30

Tom 76 (2021)

Wariantywność formalna w żywiołowej adaptacji anglicyzmów w językach czeskim, polskim i słowackim

Zbigniew Greń

Prace Filologiczne

Dział: ARTYKUŁY

https://doi.org/10.32798/pf.850

Abstrakt

Celem artykułu jest opis adaptacji współczesnych zapożyczeń z języka angielskiego w trzech językach zachodniosłowiańskich: polskim, czeskim i słowackim. Materiał językowy zaczerpnięto z korpusów językowych, przede wszystkim z kwalifikatorem prasowym (medialnym). Analizie poddano płaszczyzny ortograficzną, fonetyczną oraz morfologiczną (fleksyjną) – jako te, które są najbardziej przystępne dla standardowych użytkowników języka. Wyniki analizy formalnej pokazują, że we wszystkich trzech językach adaptacja żywiołowa przebiega w podobny sposób, poprzez stadia pośrednie, warianty częściowo zaadaptowane. Różnice między nimi tkwią w szczegółach: w różnych językach różne leksemy są na różnych etapach adaptacji. Rezultatem żywiołowej adaptacji jest więc duża zmienność formalna wyrazów zapożyczanych.

Słowa kluczowe:

język prasy, korpus językowy, ortografia, warianty ortograficzne

Podobne artykuły

1 2 3 4 5 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Greń, Z. (2021). Wariantywność formalna w żywiołowej adaptacji anglicyzmów w językach czeskim, polskim i słowackim. Prace Filologiczne, 76, 151–171. https://doi.org/10.32798/pf.850

Cited by / Share

Bibliografia

Bańko, M., Svobodová, D., Rączaszek-Leonardi, J., Tatjewski, M. (2016). Nie całkiem obce. Zapożyczenia wyrazowe w języku polskim i czeskim. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar

Bogusławska, E. (1994). Adaptacja fonetyczna i graficzna pożyczek angielskich w języku polskim i czeskim, Poradnik Językowy, 8, 1–15.
Google Scholar

Bozděchová, I. (1997). Vliv angličtiny na češtinu. W: F. Daneš (red.), Český jazyk na přelomu tisíciletí (271–279). Praha: Academia.
Google Scholar

Buttler, D. (1988). Kłopoty poprawnościowe ze słownictwem elektronicznym i informatycznym, Poradnik Językowy, 7, 537–540.
Google Scholar

Dobrík, Z. (2007). Jazyky v kontaktoch (anglicizmy a iné slová cudzieho pôvodu v nemčine a slovenčine). Banská Bystrica: UMB.
Google Scholar

Dorko, M. (2011). Nekol’ko poznámok k fenoménu adaptácie anglicizmov v súčasnom rumunskom a slovenskom jazyku, Romanoslavica, 47, 4, 33–47.
Google Scholar

Dvonč, L. (1991). O nenáležitom používaní písmena x v prevzatých slovách, Slovenská reč, 56, 2, 95–99.
Google Scholar

Entlová, G. (2004). K formální a fonetické adaptaci anglických kompozit backhand a forehand v češtině, Naše řeč, 87, 198–204.
Google Scholar

Fisiak, J. (1961). Zjawisko depluralizacji niektórych rzeczowników angielskich zapożyczonych przez język polski, Język Polski, 41, 138–139.
Google Scholar

Garabík, R., Šimková, M. (2012). The Slovak National Corpus and Its Corpus Linguistic Resources, Prace Filologiczne, 63, 109–120.
Google Scholar

Görlach, M. (red.). (2005). A dictionary of European anglicisms: a usage dictionary of anglicisms in sixteen European languages. Oxford: Oxford University Press.
Google Scholar

Greń, Z. (2012). Praska Szkoła Lingwistyczna a kultura języka. W: D. Ulicka, W. Bolecki (red.), Strukturalizm w Europie Środkowej i Wschodniej. Wizje i rewizje (209–225). Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN.
Google Scholar

Greń, Z. (2015). Wariantywność formalna w procesie adaptacji anglicyzmów w języku słowackim. W: D. Roszko, J. Satoła-Staśkowiak (red.), Semantyka a konfrontacja językowa, t. 5 (125–137). Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Google Scholar

Greń, Z., Holly, K., Itoya, B., Mętrak, M., Smółkowa, T., Żółtak, A. (2016). Języki zachodniosłowiańskie wobec pożyczek angielskich w ostatnim dwudziestoleciu: gramatyka, leksyka, pragmatyka, uwarunkowania społeczno-kulturowe. Kraków: Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk.
Google Scholar

Horecký, J. (1991). Anglické slová na -ing v slovenčine, Kultúra slova, 25, 324–326.
Google Scholar

Horecký, J. (1995). Gay, gaya, gayovia, Kultúra slova, 29, 288–289.
Google Scholar

Jelínek, M. (2007). Purismus. W: J. Pleskalová i in. (red.), Kapitoly z dějin české jazykovědné bohemistiky (540–572). Praha: Academia.
Google Scholar

Jesenská, P. (2007). Jazyková situácia na Slovensku v kontexte EÚ s ohľadom na anglicizmy. Banská Bystrica: UMB.
Google Scholar

Kleparski, G.A. (2001). Angielskie zapożyczenia leksykalne w języku polskim i niektóre problemy ich adaptacji, Zeszyty Naukowe WSP Rzeszów, 42, 18–28.
Google Scholar

Konert-Panek, M. (2010). Anglicyzmy i ich adaptacja w polskiej terminologii z zakresu nowych gatunków muzyki elektronicznej. W: S. Grucza, A. Marchwiński, M. Płużyczka (red.), Translatoryka. Koncepcje – Modele – Analizy (269–279). Warszawa: Wydział Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar

Madecki, R. (2009). Anglicismy v současné češtině a polštině. W: I. Pospišíl (red.), Klíčové problémy slovanských areálů (82–91). Brno: Masarykova univerzita.
Google Scholar

Kraus, J. (1998). O jednom šířícím se typu anglicismů v češtině, Naše řeč, 2–3, 164–165.
Google Scholar

Mańczak-Wohlfeld, E. (1988). Liczba mnoga zapożyczeń angielskich, Poradnik Językowy, 7, 512–514.
Google Scholar

Mańczak-Wohlfeld, E. (1994). Angielskie elementy leksykalne w języku polskim. Kraków: Wydawnictwo Platan.
Google Scholar

Mańczak-Wohfeld, E. (1995). Tendencje rozwojowe współczesnych zapożyczeń angielskich w języku polskim. Kraków: Universitas.
Google Scholar

Mańczak-Wohlfeld, E. (2000). Jeszcze o najnowszych zapożyczeniach angielskich w języku polskim, Poradnik Językowy, 2, 74–76.
Google Scholar

Mańczak-Wohlfeld, E. (2004). Fonetyka zapożyczeń angielskich w polszczyźnie XXI wieku, Poradnik Językowy, 3, 3–7.
Google Scholar

Mańczak-Wohlfeld, E. (2008). Morfologia zapożyczeń angielskich w językach europejskich, Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, 125, 113–120.
Google Scholar

Martincová, O., Vlková, V. (1990). Designer, designér, Naše řeč, 3, 166–168.
Google Scholar

Mravinacová, J. (2001). Problémové případy morfologické adaptace anglicizmů, Jazykovědné aktuality, 38, 3, 76–81.
Google Scholar

Ološtiak, M. (2002). Transfonemizácia v kontaktovom vzt’ahu angličtina-slovenčina, Jazykovedný časopis, 53, 2, 111–127.
Google Scholar

Ološtiak, M., Gianitsová-Ološtiaková, L. (2007). Deklinácia prevzatých substantív v slovenčine. Prešov: AUPh UP.
Google Scholar

Otwinowska-Kasztelaniec, A. (2006). Badania nad wpływem języka angielskiego na polszczyznę mówioną młodego pokolenia Polaków (19–35 lat), Poradnik Językowy, 5, 39–48.
Google Scholar

Rejzek, J. (1993). K formální adaptaci anglicismů, Naše řeč, 1, 26–30.
Google Scholar

Siatkowska, E. (1997). Sposoby adaptacji morfologicznej, przekształcenia semantyczne, przenikanie do żargonów najnowszych anglizmów w języku polskim i czeskim. W: T. Orłoś, J. Damborský (red.), Konsekwencje sąsiedztwa polsko-czeskiego dla rozwoju języka i literatury (59–62). Wrocław: Tinta.
Google Scholar

Sinielnikoff, R. (1995). Leasing, marketing, monitoring, Poradnik Językowy, 1, 75–81.
Google Scholar

Smółkowa, T. (2010). Prasa jako źródło wiedzy o języku, Poradnik Językowy, 5, 5–14.
Google Scholar

Smółkowa, T. (2015). Języki zachodniosłowiańskie wobec pożyczek angielskich w ostatnim dwudziestoleciu – gramatyka, leksyka, pragmatyka, uwarunkowania społeczno-kulturowe, Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, 50, 223–236. DOI: 10.11649/sfps.2015.013
Google Scholar

Smółkowa, T. (2016). Porównanie wpływu języka angielskiego na język czeski, polski i słowacki. W: Z. Greń, K. Holly, B. Itoya, M. Mętrak, T. Smółkowa, A. Żółtak, Języki zachodniosłowiańskie wobec pożyczek angielskich w ostatnim dwudziestoleciu: gramatyka, leksyka, pragmatyka, uwarunkowania społeczno-kulturowe (379–384). Kraków: Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk.
Google Scholar

Svobodová, D. (1999). Anglická a hybridní kompozita v současné češtině a jejich adaptace, Naše řeč, 82, 3, 122–126.
Google Scholar

Svobodová, D. (2000). Anglicismy přejímané do češtiny v původní pl.rálové formě, Naše řeč, 1, 55.
Google Scholar

Svobodová, D. (2001). Problém formální adaptace lexikálních prvků cizího původu v české slovní zásobě, Jazykovědné aktuality, 38(3), 70–75.
Google Scholar

Szczepańska, E. (2004). Internacjonalizacja a anglicyzmy w języku czeskim i polskim, Bohemistyka, 2, 96–104.
Google Scholar

Tymon, O. (2004). Hybridy v lexike súčasného slovenského jazyka, Varia, 11, 43–48.
Google Scholar

Urbańczyk, S. (1992). Sex, xerox, video itp., Język Polski, 72, 239–240.
Google Scholar

Walczak, B. (1995). Norma językowa wobec elementów obcego pochodzenia. W: W. Pisarek, H. Zgółkowa (red.), Kultura języka dziś (120–133). Poznań: Kurpisz.
Google Scholar

Waszakowa, K. (2002). Współczesne słowotwórstwo polskie i czeskie wobec ekspansji zapożyczeń, Poradnik Językowy, 8, 3–18.
Google Scholar

Zabawa, M. (2013). Shop, shopping, shopper, Poradnik Językowy, 4, 98–102.
Google Scholar

Zdunkiewicz-Jedynak, D. (2008). Spolszczony angielski czy zangielszczony polski? Wpływ języka angielskiego na język generacji gadu-gadu, Poradnik Językowy, 3, 50–61.
Google Scholar

Zeman, J. (2009). Recenze: Zdenko Dobrík: Jazyky v kontaktoch (anglicizmy a iné slová...), Časopis pro moderní filologii, 2, 122–125.
Google Scholar

Źródła
Google Scholar

ČNK syn2013pub – Český národní korpus. Pozyskano z: http://korpus.cz.
Google Scholar

SNK prim6.1.-public-inf – Slovenský národný korpus. Pozyskano z: http://korpus.sk.
Google Scholar

NKJP_prasa – Narodowy Korpus Języka Polskiego. Pozyskano z: http://nkjp.pl.
Google Scholar