https://doi.org/10.32798/pf.682
W artykule podjęty został temat statusu oraz nazewnictwa odmian języka polskiego używanego na dawnych Kresach Wschodnich, czyli na obszarach znajdujących się obecnie poza wschodnią granicą państwa polskiego, w obrębie Litwy, Łotwy, Białorusi i Ukrainy. W artykule zaproponowano, aby polszczyznę kresową traktować jako terytorialną odmianę języka w szerokim rozumieniu tego pojęcia, obejmującym gwary, regionalny wariant języka ogólnego oraz tzw. gwary miejskie. W zakresie terminologii zaproponowano przyjęcie rozróżnienia chronologicznego polegającego na stosowaniu nazwy polszczyzna kresowa dla historycznych wariantów tej odmiany polszczyzny oraz nazw język polski || polszczyzna na Litwie, Łotwie, Białorusi i Ukrainie w odniesieniu do współczesnej rzeczywistości językowej, zdeterminowanej przez zmienioną sytuację polityczną.
Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.
Pobierz pliki
Zasady cytowania
Cited by / Share
Bibliografia
Ananiewa, N. (1993). Mowa młodszej generacji użytkowników polszczyzny kresowej odłamu południowo-wschodniego jako przykład gwary przejściowej. W: S. Warchoł (red.), Gwary mieszane i przejściowe na terenach słowiańskich (1–9). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar
Bednarczuk, L. (2017). Językowe pogranicza polszczyzny. Gwary Dziś, 9, 85–158. Pozyskano z http://www.wydawnictwo.ptpn.poznan.pl/czasopisma/gwary/gwary9_2017.html [data dostępu: 18.11.2018 r.]. DOI 10.14746/gd.2017.9.7.
Google Scholar
Bešta, T. (1971). Z badań nad wschodniosłowiańskimi wpływami językowymi w polszczyźnie romantyków, Rozprawy Komisji Językowej ŁTN, 17, 199–241.
Google Scholar
Brajerski, T. (1961). O języku „Pieśni” Konstancji Benisławskiej. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Google Scholar
Brzezina, M. (1974). Język Franciszka Zabłockiego, Zeszyty Naukowe UJ, Prace Językoznawcze, 41–43, 181–244, 295–328.
Google Scholar
Brzeziński, J. (1975). Język Franciszka Dionizego Kniaźnina. Zielona Góra: Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Zielonej Górze.
Google Scholar
Budzyński, Z. (2008). Kresy południowo-wschodnie w drugiej połowie XVIII wieku. T. 3. Studia z dziejów społecznych. Przemyśl–Rzeszów: Wydawnictwo Naukowe TPN, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Google Scholar
Buttler, D. (1982). Miejsce języka potocznego wśród odmian współczesnej polszczyzny. W: S. Urbańczyk (red.), Język literacki i jego warianty (17–28). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Google Scholar
Cechosz-Felczyk, I. (2004). Słownictwo gwary Oleszkowiec i Hreczan (Greczan) na Podolu. Kraków: Lexis.
Google Scholar
Dejna, K. (1984). W sprawie tzw. dialektów kresowych, Język Polski, 64, 51–57.
Google Scholar
Dejna, K. (1991a). Gwara Milna. W: K. Dejna, Z zagadnień ewolucji oraz interferencji językowej (198–239). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego (pierwodruk, 1956).
Google Scholar
Dejna, K. (1991b). Interferencja oraz integracja w gwarach. W: K. Dejna, Z zagadnień ewolucji oraz interferencji językowej (5–12). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Google Scholar
Doroszewski, W. (1949). Język Teodora Tomasza Jeża (Zygmunta Miłkowskiego). Studium z dziejów języka polskiego XIX wieku. Warszawa: Towarzystwo Naukowe Warszawskie.
Google Scholar
Dubicka, B. (1986). Niektóre odrębności słowotwórcze polszczyzny wileńskiej. W: J. Rieger, W. Werenicz (red.), Studia nad Polszczyzną Kresową. T. 4 (71–79). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Google Scholar
Dubisz, S. (1999). Status polszczyzny Kresów północno-wschodnich wobec języka innych polonocentrycznych wspólnot komunikatywnych poza granicami kraju, Acta Baltico-Slavica 24, 87–93.
Google Scholar
Dubisz, S. (2014). Sytuacja języka polskiego na Litwie, Ukrainie i Białorusi, Poradnik Językowy, 7, 7–20.
Google Scholar
Dunaj, B. (1986). Dialektologia a socjolingwistyka, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Linguistica, 12, 15–23.
Google Scholar
Dunaj, B. (1996). Przedmiot i kierunki badań dialektologicznych. W: B. Dunaj, J. Reichan (red.), Studia Historycznojęzykowe 1 (21–29). Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN.
Google Scholar
Dzięgiel, E. (2003). Polszczyzna na Ukrainie. Sytuacja językowa w wybranych wsiach chłopskich i szlacheckich. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.
Google Scholar
Dzięgiel, E. (2017). Odmiany terytorialne i społeczne współczesnego języka polskiego na Ukrainie, LingVaria, 2 (24), 199–210.
Google Scholar
Furdal, A. (1973). Klasyfikacja odmian współczesnego języka polskiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar
Gajda, S. (1982). Podstawy badań stylistycznych nad językiem naukowym. Warszawa: PWN.
Google Scholar
Gajda, S. (2001). System odmian i jego dynamika rozwojowa. W: S. Gajda (red.), Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Język polski (207–219). Opole: Uniwersytet Opolski. Instytut Filologii Polskiej.
Google Scholar
Gałecki, Z. (1997). Język polski na Ukrainie. W: S. Dubisz (red.), Najnowsze dzieje polszczyzny. Język polski poza granicami kraju (92–108). Opole: Uniwersytet Opolski. Instytut Filologii Polskiej.
Google Scholar
Górawski, W. (1982). Słownik gwary lwowskiej, Poradnik Językowy, 2, 111–117.
Google Scholar
Grek-Pabisowa, I. (1992). Język polski na Kresach północno-wschodnich. Legendy a rzeczywistość. Z Polskich Studiów Slawistycznych. Seria 8. Językoznawstwo, 55–62.
Google Scholar
Grek-Pabisowa, I. (2005). Polski regiolekt północnokresowy na Litwie i Białorusi dziś, Biuletyn PTJ, 61, 77–86.
Google Scholar
Grek-Pabisowa, I., Maryniakowa, I. (1999). Współczesne gwary polskie na dawnych Kresach północno-wschodnich. Eksploracja terenowa i rozpisanie tekstów przy udziale M. Ostrówki i A. Zielińskiej. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Google Scholar
Handke, K. (2001 (1993)). Terytorialne odmiany polszczyzny. W: J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski (201–221). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar
Handke, K. (1997a (1986)). Polszczyzna regionalna – problematyka i stan badań. W: K. Handke, Rozważania i analizy językoznawcze (205–216). Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Google Scholar
Handke, K. (1997b). Pojęcie kresy na tle relacji centrum – peryferie. W: K. Handke, Rozważania i analizy językoznawcze (231–239). Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Google Scholar
Handke, K. (1997c). Polszczyzna północnokresowa na tle terytorialnego i społecznego zróżnicowania języka polskiego. W: I. Grek-Pabisowa (red.), Historia i współczesność języka polskiego na Kresach Wschodnich (9–26). Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Google Scholar
Harhala, W. (1999). Gwara polska okolic Komarna. W: J. Rieger (red.), Studia nad Polszczyzną Kresową. T. 9 (155–191). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper (pierwodruk 1931).
Google Scholar
Harhala, W. (2004). Gwara polska okolic Komarna. II. Morfologia. W: J. Rieger (red.), Studia nad Polszczyzną Kresową. T. 11 (221–242). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper (pierwodruk 1931).
Google Scholar
Hrabec, S. (1949). Elementy kresowe w języku niektórych pisarzy polskich XVI i XVII w. Toruń: Towarzystwo Naukowe w Toruniu.
Google Scholar
Hrabec, S. (1955). O polskiej gwarze wsi Duliby w b. powiecie buczackim, Rozprawy Komisji Językowej ŁTN, 3, 31–76.
Google Scholar
Janiak, B. (2004). Czy polszczyzna kresowa jest współczesną odmianą języka narodowego? W: K. Michalewski (red.), Współczesne odmiany języka narodowego (256–265). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Google Scholar
Joachimiak-Prażanowska, J., Mędelska, J. (2001). Słownictwo polszczyzny północnokresowej a leksykalne wpływy wschodniosłowiańskie. Osobliwe słownictwo „Kuriera Wileńskiego” (1924–1939) na tle swoistej leksyki powojennej prasy wileńskiej. W: F. Czyżewski (red.), Język i kultura na pograniczu polsko-ukraińsko-białoruskim (159–177). Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej.
Google Scholar
Karaś, H. (1997). Język polski na Łotwie. W: S. Dubisz (red.), Najnowsze dzieje polszczyzny. Język polski poza granicami kraju (69–78). Opole: Uniwersytet Opolski. Instytut Filologii Polskiej.
Google Scholar
Karaś, H. (2002). Gwary polskie na Kowieńszczyźnie. Warszawa–Puńsk: Wydawnictwo „Aušra”.
Google Scholar
Karaś, H. (2015). Odrodzenie polszczyzny czy jej zanik? O sytuacji języka polskiego na dawnych Kresach Wschodnich, Poradnik Językowy, 8, 18–35.
Google Scholar
Karaś, H. (2017). Język polski pogranicza litewsko-łotewsko-białoruskiego w świetle frekwencji cech językowych. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Pozyskano z https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/16765/Kara%C5%9B%20H.%2C%20J%C4%99zyk%20polski%20pogranicza%20litewsko-%C5%82otewsko-bia-%C5%82oruskiego.pdf?sequence=1&isAllowed=y [data dostępu: 18.11.2018 r.].
Google Scholar
Karaś, H. (red.). (2001). Język polski na Kowieńszczyźnie. Historia. Sytuacja socjolingwistyczna. Cechy językowe. Teksty. Warszawa–Wilno: Elipsa.
Google Scholar
Karpluk, M. (1985). Cechy regionalne oraz rutenizmy morfologiczne i składniowe w języku Macieja Stryjkowskiego (2. połowa XVI w.), Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, 23, 23–47.
Google Scholar
Karpluk, M. (1986). Stan badań nad polszczyzną kresową XVI wieku. W: J. Rieger, W. Werenicz (red.), Studia nad Polszczyzną Kresową. T. 4 (7–35). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Google Scholar
Klemensiewicz, Z. (1961a (1953)). O różnych odmianach współczesnej polszczyzny. W: Z. Klemensiewicz, W kręgu języka literackiego i artystycznego (101–156). Warszawa: PWN.
Google Scholar
Klemensiewicz, Z. (1961b (1951)). Szkic gramatycznej charakterystyki poetyckiego języka Słowackiego. W: Z. Klemensiewicz, W kręgu języka literackiego i artystycznego (280–300). Warszawa: PWN.
Google Scholar
Klimek, J. (2010). Status polszczyzny kijowskiej w świetle granic i zasięgu polszczyzny kresowej. W: M. Kuźmicki, M. Osiewicz (red.), Żywe problemy historii języka (179–191). Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Google Scholar
Klimek, J. (2012). Nominacja regionalnych odmian polszczyzny – rekonesans. W: M. Kuźmicki, M. Osiewicz (red.), W poszukiwaniu metod i obszarów badawczych. Nazywanie w historii języka polskiego (77–88). Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Google Scholar
Koniusz, E. (1992). Studia nad językiem Józefa Ignacego Kraszewskiego. Cz. 1. Elementy kresowe w powieściach i listach okresu wołyńskiego. Kielce: Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. J. Kochanowskiego.
Google Scholar
Koniusz, E. (1993). Elementy kresowe w języku Listów do rodziny 1820–1863 J.I. Kraszewskiego. W: H. Bursztyńska (red.), Nad twórczością Józefa Ignacego Kraszewskiego. Studia (93–109). Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP.
Google Scholar
Koniusz, E. (1996). Polszczyzna wileńska w Słowniku gwar polskich Jana Karłowicza. W: E. Feliksiak, B. Nowowiejski (red.), Wilno i Kresy północno-wschodnie. T. 3. Polszczyzna kresowa (125–141). Białystok: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Oddział; Zakład Teorii i Antropologii Literatury. Instytut Filologii Polskiej. Filia Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar
Kostecka-Sadowa, A. (2005). Współczesna polszczyzna południowokresowa na przykładzie Mościsk i okolic (uwagi o fonetyce i fleksji), Język Polski, 85, 230–241.
Google Scholar
Kosyl, C. (1978). Właściwości fonetyczne polszczyzny kresowej w 1. połowie XVIII wieku (na przykładzie języka mieszczan hrubieszowskich), Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej, 17, 105–121.
Google Scholar
Kość, J. (1999). Polszczyzna południowokresowa na polsko-ukraińskim pograniczu językowym w perspektywie historycznej. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar
Kość, J. (2001). Status dialektalny gwar wschodniolubelskich. W: F. Czyżewski (red.), Język i kultura na pograniczu polsko-ukraińsko-białoruskim (61–75). Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej.
Google Scholar
Kość, J. (2005). Studia diachroniczne nad terytorialnym zróżnicowaniem języka polskiego. W: S. Borawski (red.), Rozprawy o historii języka polskiego (291–346). Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego.
Google Scholar
Krasowska, H. (2012). Mniejszość polska na południowo-wschodniej Ukrainie. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Google Scholar
Krasowska, H. (2015). Stan badań nad polszczyzną południowokresową. Przeszłość i perspektywy badawcze. W: I. Bundza, E. Kowalewski, A. Krawczuk, O. Slyvynskij (red.), Język polski i polonistyka w Europie Wschodniej: przeszłość i współczesność (55–68). Kijów: Firma INKOS.
Google Scholar
Kremer, A. (1999). Słowniczek prowincjonalizmów podolskich. W: J. Rieger (red.), Język Polski Dawnych Kresów Wschodnich. T. 2. Studia i materiały (259–340). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper (pierwodruk 1870).
Google Scholar
Kurzowa, Z. (1963). Język filomatów i filaretów. Przyczynek do dziejów języka polskiego w XIX w. (Słowotwórstwo i słownictwo). Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Google Scholar
Kurzowa, Z. (1972). Studia nad językiem filomatów i filaretów (fonetyka, fleksja, składnia). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar
Kurzowa, Z. (1982). Język polski na kresach północno-wschodnich. W: J. Rieger, W. Werenicz (red.), Studia nad Polszczyzną Kresową. T. 1 (13–17). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Google Scholar
Kurzowa, Z. (1983). Polszczyzna Lwowa i kresów południowo-wschodnich do 1939 roku. Warszawa–Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar
Kurzowa, Z. (1985). O polskich dialektach kresowych, Język Polski, 65, 99–108.
Google Scholar
Kurzowa, Z. (1991). Z badań nad polszczyzną północnokresową XVII i XVIII w. Uwarunkowania historyczne. Opis systemu fonetyczno-fonologicznego. Perspektywy rozwojowe. W: J. Rieger, W. Werenicz (RED.), Studia nad Polszczyzna Kresową. T. 6 (29–50). Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Google Scholar
Kurzowa, Z. (1992). Język polski w Wielkim Księstwie Litewskim w XVII–XVIII wieku (na materiale fonetycznym). W: M. Stępień, S. Urbańczyk (red.), Barok w polskiej kulturze, literaturze i języku (109–114). Warszawa–Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar
Kurzowa, Z. (1993). Najważniejsze charakterystyczne rysy języka polskiego w Wielkim Księstwie Litewskim w XVII w. W: M. Basaj, Z. Zagórski (red.), Munera Linguistica L. Kuraszkiewicz dedicata (203–208). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar
Kurzowa, Z. (1997). Historia i współczesność języka polskiego na Kresach południowo-wschodnich. W: I. Grek-Pabisowa (red.), Historia i współczesność języka polskiego na Kresach Wschodnich (111–165). Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Google Scholar
Kurzowa, Z. (2006 (1993)). Język polski Wileńszczyzny i kresów północno-wschodnich XVI–XX w. W: Z. Kurzowa, Prace językoznawcze. T. 2. Wybór i oprac. M. Szpiczakowska, M. Skarżyński. Kraków: Universitas.
Google Scholar
Laskowski, R., Rzepka, W., Twardzik, W. (2003). Wpływ języka staroukraińskiego na średniowieczną polszczyznę kresową: Rozmyślanie przemyskie. W: B. Zinkiewicz-Tomanek, A. Fałowski (red.), Ukraina. Między językiem a kulturą (49–58). Kraków: Universitas.
Google Scholar
Lewaszkiewicz, T. (2017). Język powojennych przesiedleńców z Nowogródka i okolicy. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM w Poznaniu.
Google Scholar
Łesiów, M. (1957). System fonetyczny gwary hutniańskiej, Rozprawy Komisji Językowej ŁTN, 5, 131–153.
Google Scholar
Łesiów, M. (1959). Uwagi o fleksji i składni gwary hutniańskiej, Rozprawy Komisji Językowej ŁTN, 6, 95–112.
Google Scholar
Malinowski, L. (1895). O języku komedyj Franciszka Bohomolca, Rozprawy Akademii Umiejętności. Wydział Filologiczny, 24, 98–126.
Google Scholar
Markowski, A. (1992). Polszczyzna końca XX wieku. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Google Scholar
Masojć, I. (1995). Polemicznie o badaniach nad językiem polskiej inteligencji na Litwie (w związku z książką Jolanty Mędelskiej Język polski na Litwie w dziewiątym dziesięcioleciu XX wieku, Bydgoszcz 1993). W: J. Rieger (red.), Studia nad Polszczyzną Kresową. T. 8 (23–29). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.
Google Scholar
Mazur, J. (1978). Gwary okolic Biłgoraja. Cz. 2. Fleksja. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar
Mazur, J. (2001). Dialekty. W: S. Gajda, Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Język polski (403–421). Opole: Uniwersytet Opolski – Instytut Filologii Polskiej.
Google Scholar
Mędelska, J. (1993). Język polski na Litwie w dziewiątym dziesięcioleciu XX wieku. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Pedagogicznej.
Google Scholar
Mędelska, J. (2015). Specyficzne warianty języków narodowych: polski północnokresowy i niemiecki nadwołżański. Perspektywy badań porównawczych, Acta Baltico-Slavica, 39, 14–44. Pozyskano z https://ispan.waw.pl/journals/index.php/abs/article/view/abs.2015.004/1716. [data dostępu: 18.11.2018] DOI: 10.11649/abs. 2015.004.
Google Scholar
Mędelska, J., Marszałek, M. (2001). Z badań nad stanem kulturalnej polszczyzny kowieńskiej w dwudziestoleciu międzywojennym, Język Polski, 81, 259–266.
Google Scholar
Mędelska, J., Sawaniewska-Mochowa, Z. (1997). Język polski na Litwie. W: S. Dubisz (red.), Najnowsze dzieje polszczyzny. Język polski poza granicami kraju (47–68). Opole: Uniwersytet Opolski – Instytut Filologii Polskiej.
Google Scholar
Nitsch, K. (1954). O wzajemnym stosunku gwar ludowych i języka literackiego. W: K. Nitsch, Wybór pism polonistycznych. T. 1 (193–218). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar
Nowakowska-Kempna, I. (1996). Polszczyzna kresowa na Górnym Śląsku. Katowice: Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Katowicach.
Google Scholar
Nowowiejski, B. (1996). Kresowizm – co to takiego?. W: E. Feliksiak, B. Nowowiejski (red.), Wilno i Kresy północno-wschodnie. T. 3. Polszczyzna kresowa (43–61). Białystok: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Oddział; Zakład Teorii i Antropologii Literatury. Instytut Filologii Polskiej. Filia Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar
Okoniowa, J. (2002). Zmiany w pojmowaniu dialektu i dialektologii. W: S. Gala (red.), Dialektologia jako dziedzina językoznawstwa i przedmiot dydaktyki. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Karolowi Dejnie (373–378). Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe.
Google Scholar
Ostrówka, M. (2005). Regiolekt polski na Litwie, Biuletyn PTJ, 61, 87–99.
Google Scholar
Paryl, W. (1996). Losy gwar kresów południowo-wschodnich na Dolnym Śląsku w latach powojennych. W: B. Dunaj, J. Reichan (red.), Studia Dialektologiczne 1 (123–131). Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN.
Google Scholar
Parylak, P. (1999). Prowincjonalizmy mowy polskiej w Drohobyczu i jego okolicach. W: J. Rieger (red.), Język Polski Dawnych Kresów Wschodnich. T. 2. Studia i materiały (341–363). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper (reprodukcja fotograficzna oryginału: Piotr Parylak, Prowincjonalizmy mowy polskiej w Drohobyczu i jego okolicach, „Zbiór Wiadomości do Antropologii Krajowej”. T. 1. Kraków 1877 (57–77).
Google Scholar
Pihan, A. (1992). Z zagadnień literackiej polszczyzny północnokresowej XVII wieku. W: K. Handke (red.), Słowiańskie pogranicza językowe. Zbiór studiów (121–127). Warszawa: Ress Publica Press.
Google Scholar
Pihan-Kijasowa, A. (1999). Literacka polszczyzna kresów północno-wschodnich XVII wieku. Fonetyka. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Google Scholar
Pihan-Kijasowa, A. (2015). Polszczyzna Kresów Wschodnich – efekt pogranicza językowego. W: F. Czyżewski, M. Olejnik, A. Pihan-Kijasowa (red.), Pogranicza słowiańskie w opisach językoznawczych. W 110 rocznicę urodzin Profesora Władysława Kuraszkiewicza (1905–1997) (97–105). Lublin–Włodawa: Wydawnictwo Polihymnia.
Google Scholar
Pisarek, W. (2002). Nowa retoryka dziennikarska. Kraków: Universitas.
Google Scholar
Rieger, J. (1982). O potrzebie badań nad polszczyzną kresową. W: J. Rieger, W. Werenicz (red.), Studia nad Polszczyzną Kresową. T. 1 (9–12). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Google Scholar
Rieger, J. (1996). Język polski na Ukrainie (rozpowszechnienie, funkcje, znaczenie, świadomość językowa). W: J. Rieger (red.), Język Polski Dawnych Kresów Wschodnich. T. 1 (131–143). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.
Google Scholar
Rieger, J. (1998). Język polski na Białorusi, Litwie i Ukrainie. Problemy kontaktów językowych i ich opisu, Z Polskich Studiów Slawistycznych. Seria 9. Językoznawstwo, 241–247.
Google Scholar
Rieger, J. (2001). Język polski na Wschodzie. W: J. Bartmiński (red.), Współczesny język polski (575–590). Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar
Rieger, J. (2017). Czego nie wiemy o polszczyźnie kresowej XX i XXI wieku?, Slavia Orientalis, 66, 519–523.
Google Scholar
Rieger, J. (2019). Szanse przetrwania czy odrodzenia się polszczyzny kresowej, Prace Filologiczne, 73, 343–368.
Google Scholar
Rieger, J., Cechosz-Felczyk, I., Dzięgiel, E. (2002). Język polski na Ukrainie w końcu XX wieku. Cz. 1. Stan i status. Cechy charakterystyczne. Polszczyzna w Lwowskiem, Tarnopolskiem i na Podolu. Teksty. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.
Google Scholar
Rudnicki, S. (2000). Gwara polska wsi Korczunek koło Żytomierza. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Google Scholar
Sawaniewska-Mochowa Z. (1995). Bibliografia prac o polszczyźnie kresowej za lata 1989–1993 (z uzupełnieniami do roku 1988). W: J. Rieger (red.), Studia nad Polszczyzną Kresową. T. 8 (265–282). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.
Google Scholar
Sawaniewska-Mochowa, Z. (1990). Poradnik Jana Karłowicza jako źródło poznania potocznej polszczyzny północnokresowej. Słownictwo. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar
Sawaniewska-Mochowa, Z. (1991). Bibliografia prac o polszczyźnie kresowej. W: J. Rieger, W. Werenicz (red.), Studia nad Polszczyzną Kresową. T. 6 (223–254). Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Google Scholar
Sawaniewska-Mochowa, Z. (1996). Polszczyzna kowieńska XIX w. – perspektywy badawcze na podstawie słownika ks. Antoniego Juszkiewicza. W: E. Feliksiak, B. Nowowiejski (red.), Wilno i Kresy północno-wschodnie. T. 3. Polszczyzna kresowa (143–159). Białystok: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Oddział; Zakład Teorii i Antropologii Literatury. Instytut Filologii Polskiej. Filia Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar
Seiffert-Nauka, I. (1993). Dawny dialekt miejski Lwowa. Cz. 1. Gramatyka. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Google Scholar
Sicińska, K. (2013). Polszczyzna południowokresowa XVII i XVIII wieku (na podstawie epistolografii). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Google Scholar
Sicińska, K. (2018). Z historii badań nad polszczyzną południowokresową XVII i XVIII wieku. W: R. Przybylska, M. Rak, A. Kwaśnicka-Janowicz (red.), Historia języka, dialektologia i onomastyka w nowych kontekstach interpretacyjnych (289–302). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Google Scholar
Skubalanka, T. (1976). Założenia analizy stylistycznej. W: H. Markiewicz, J. Sławiński (red.), Problemy metodologiczne współczesnego literaturoznawstwa (250–273). Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Google Scholar
Smolińska, B. (1983). Polszczyzna północnokresowa z przełomu XVII i XVIII w. Na podstawie rękopisów Jana Władysława Poczobuta Odlanickiego i Antoniego Kazimierza Sapiehy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Google Scholar
Sokólska, U. (1999). Siedemnastowieczna polszczyzna kresów północno-wschodnich. Słowotwórstwo, słownictwo, frazeologia. Białystok: Trans Humana.
Google Scholar
Szczepankowska, I. (1999). Składnia XVIII-wiecznej polszczyzny kresowej wobec wpływów obcych (na materiale korespondencji K.S. Radziwiłła). W: B. Nowowiejski (red.), Polszczyzna północno-wschodnia 2 (263–277). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Google Scholar
Szpiczakowska, M. (2001). Fonetyczne i fleksyjne cechy języka „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza na tle normy językowej XIX wieku. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka.
Google Scholar
Szpiczakowska, M. (2002). Dialekt północnokresowy wobec normy i uzusu polskiego języka ogólnego XIX w. i polskich gwar etnicznych. W: M. Skarżyński, M. Szpiczakowska (red.), Rozmaitości językowe. Ofiarowane prof. dr. hab. Januszowi Strutyńskiemu z okazji Jego jubileuszu (305–312). Kraków: Księgarnia Akademicka.
Google Scholar
Szpiczakowska, M. (2004). Dialekt północnokresowy wobec polskiego języka ogólnego i polskich gwar etnicznych. W: H. Kurek, J. Labocha (red.), Studia Linguistica Danutae Wesołowska oblata (275–282). Kraków: Universitas.
Google Scholar
Trypućko, J. (1955–1957). Język Władysława Syrokomli (Ludwika Kondratowicza). Przyczynek do dziejów polskiego języka literackiego w wieku XIX. T. 1–2. Uppsala: A.–B. Lundequistska Bokhandeln; Wiesbaden: Otto Harrassowitz.
Google Scholar
Turska, H. (1982). O powstawaniu polskich obszarów językowych na Wileńszczyźnie. W: J. Rieger, W. Werenicz (red.), Studia nad Polszczyzną Kresową, T. 1 (19–121). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Google Scholar
Turska, H. (1983). Język polski na Wileńszczyźnie. W: J. Rieger, W. Werenicz (red.), Studia nad Polszczyzną Kresową. T. 2 (15–23). Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk–Łódź: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN (pierwodruk 1930).
Google Scholar
Urbańczyk, S. (1968a (1956)). Rozwój języka narodowego. Pojęcia i terminologia. W: S. Urbańczyk, Szkice z dziejów języka polskiego (7–41). Warszawa: PWN.
Google Scholar
Urbańczyk, S. (1968b). Początki polskiego dialektu na Wileńszczyźnie, Slavia Orientalis, 17, 3, 433–436.
Google Scholar
Urbańczyk, S. (1999). Polski kresowy dialekt literacki?, Język Polski, 79, 209–215 (pierwodruk, 1983).
Google Scholar
Walczak, B. (2015). Pogranicze polsko-wschodniosłowiańskie od średniowiecza do dziś. W: F. Czyżewski, M. Olejnik, A. Pihan-Kijasowa (red.), Pogranicza słowiańskie w opisach językoznawczych. W 110 rocznicę urodzin Profesora Władysława Kuraszkiewicza (1905–1997) (149–156). Lublin–Włodawa: Wydawnictwo Polihymnia.
Google Scholar
Vi͡arėnich, V.L. (1973). Pol’skii͡a peryferyĭnyi͡a gavorki na ŭskhodze. W: M.M. Martynov (red.), Pol’skīe govory v SSSR. Ch. 1 (5–21). Minsk.
Google Scholar
Werenicz, W. (1996). Uwagi do badań nad polskim dialektem kresowym na Ukrainie. W: J. Rieger (red.), Język Polski Dawnych Kresów Wschodnich. T. 1 (125–130). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.
Google Scholar
Warchoł, S. (1998). Możliwości kształtowania się tzw. „regiolektów” na słowiańskich pograniczach językowych. W: S. Gala (red.), Teoretyczne, badawcze i dydaktyczne założenia dialektologii (31–44). Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe.
Google Scholar
Wilkoń, A. (2000). Typologia odmian językowych współczesnej polszczyzny, wydanie drugie poprawione i uzupełnione. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Google Scholar
Wiśniewska, H. (1975). Polszczyzna przemyska wieków XVII–XVIII. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar
Wyderka, B. (1990). Cechy składniowo-stylistyczne siedemnastowiecznej prozy publicystycznej. Piśmiennictwo śląskie na tle ogólnopolskim. Opole: Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Powstańców Śląskich.
Google Scholar
Wyderka, B. (2001). Odmiany regionalne. W: S. Gajda (red.), Najnowsze dzieje języków słowiańskich. Język polski (422–439). Opole: Uniwersytet Opolski – Instytut Filologii Polskiej.
Google Scholar
Wyderka, B. (2014). O rozwoju polskich dialektów, Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza, 21 (41/2), 103–113.
Google Scholar
Wyderka, B. (2015). O zmianach w dialektach polskich w ostatnim stuleciu. W: U. Sokólska (red.), Odkrywanie słowa – historia i współczesność (569–579). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Google Scholar
Zaleski, J. (1969). Język Aleksandra Fredry. Cz. 1. Fonetyka. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Google Scholar
Zaleski, J. (1975). Język Aleksandra Fredry. Cz. 2. Fleksja, składnia, słowotwórstwo, słownictwo. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo PAN.
Google Scholar
Zaleski, J. (1998). Polszczyzna Kresów południowo-wschodnich. W: J. Zaleski, Polszczyzna kresów południowo-wschodnich. Język Aleksandra Fredry i inne studia (7–14). Kraków: Wydawnictwo VIRDIS.
Google Scholar
Zdaniukiewicz, A. (1972). Gwara Łopatowszczyzny. Fonetyka, fleksja, słownictwo. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar
Zdaniukiewicz, A. (1996). O spornej sprawie ugrupowania dialektów i gwar polskich w Polsce północnej i o próbie jej rozwiązania. W: B. Dunaj, J. Reichan (red.), Studia Dialektologiczne 1 (141–148). Kraków: Instytut Języka Polskiego PAN.
Google Scholar
Zielińska, A. (1998). Socjolingwistyczne aspekty badań języka polskiego na Łotwie, Litwie i Białorusi, Z Polskich Studiów Slawistycznych. Seria 9. Językoznawstwo, 291–295.
Google Scholar
Zielińska, A. (1999). Elementy języka litewskiego w polszczyźnie kowieńskiej, Acta Baltico- Slavica, 24, 253–261.
Google Scholar
Zielińska, A. (2000). Język polski na Litwie Kowieńskiej dawniej i dziś. W: E. Wolnicz-Pawłowska, W. Szulowska (red.), Kontakty językowe polszczyzny na pograniczu wschodnim (291–298). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.
Google Scholar
Zielińska, A. (2001). Metodologia badań i opisu języka polskiego na Litwie kowieńskiej. W: J. Sierociuk, J. (red.), Gwary Dziś. T. 1. Metodologia badań (129–136). Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Google Scholar
Zielińska, A. (2002). Polska mniejszość na Litwie kowieńskiej. Studium socjolingwistyczne. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.
Google Scholar
Zielińska, A. (2003). Czy polszczyzna północnokresowa ma szanse przetrwania? (w świetle koncepcji dyglosji i żywotności etnolingwistycznej „ethnolinguistic vitality”), Acta Baltico-Slavica, 27, 97–109.
Google Scholar
Zielińska, A. (2013). Mowa pogranicza. Studium o językach i tożsamościach w regionie lubuskim. Warszawa: Instytut Slawistyki PAN.
Google Scholar