„Zupełnie inne miasto”. Obrazy warszawskiego getta w polskiej literaturze dziecięcej XXI wieku

Krzysztof Rybak

doi:10.32798/dlk.634

Published: 2021-07-31

Vol. 3 No. 1 (2021)

“A completely different city”: Images of the Warsaw Ghetto in Polish Children’s Literature of the 21st Century

Krzysztof Rybak

Dzieciństwo. Literatura i Kultura

Section: Studies

https://doi.org/10.32798/dlk.634

Abstract

The paper analyses representations of the Warsaw Ghetto in contemporary Polish children’s literature. The aim of the first part of the article is to interpret literary aspects of selected works, mainly Kotka Brygidy [Brygida’s Kitten] by Joanna Rudniańska (2007), Po drugiej stronie okna. Opowieść o Januszu Korczaku [The Other Side of the Window: A Tale about Janusz Korczak] by Anna Czerwińska- Rydel (2012), and Arka czasu, czyli wielka ucieczka Rafała od kiedyś do wtedy przez teraz i wstecz [The Ark of Time, or Rafał’s Great Escape from Once Through Then Until Now and Back] by Marcin Szczygielski (2013). The second part covers an analysis of the illustrations, maps in particular, as they are part of Pamiętnik Blumki [Blumka’s Diary] by Iwona Chmielewska, two editions of Arka czasu (with illustrations by Daniel de Latour, 2013, and the novel’s author, 2015, respectfully), and Ostatnie przedstawienie panny Esterki. Opowieść z getta warszawskiego [Miss Esterka’s Last Show: A Tale from the Warsaw Ghetto] by Adam Jaromir and Gabriela Cichowska (2014), among others.

Supporting Agencies

The article is based on a paper presented during the 29th Varsovian Session “Warsaw in Children’s and Young Adult Culture” and financed by the Warsaw Public Library – Central Library of Mazovia Province.

Keywords:

Adam Jaromir, Anna Czerwińska-Rydel, Daniel de Latour, Gabriela Cichowska, Warsaw Ghetto, Iwona Chmielewska, Joanna Rudniańska, maps, Marcin Szczygielski, Polish children’s literature, Holocaust

Similar Articles

Weronika Kostecka, Anna Mik, Marta Niewieczerzał, Maciej Skowera, Karolina Stępień, “Our literature will speak about victory, life, death, loss, love, and peace”: A Conversation with Olga Derkachova , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 4 No. 1 (2022): Dimensions of Multiculturality in the Latest Works for Children and Young Adults: Part 1
Weronika Kostecka, Marta Niewieczerzał, Maciej Skowera, Karolina Stępień, “For me, a story is always everything at once – it exists only when it is told”: An Interview with Witold Vargas , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 3 No. 2 (2021): Myths, Legends, and Folk and Fairy Tales in the Context of Childhood and Adolescence: Cultural Texts of the Second Decade of the 21st Century
Joanna Frużyńska, From Verne to Tullet: A Century of French Children’s and Young Adult Literature on the Polish Book Market , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 1 No. 2 (2019): Interpreting Childhood: Cultural Texts for Young People in Interlingual Translation
Weronika Kostecka, Marta Niewieczerzał, Maciej Skowera, Karolina Stępień, From the Editors , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 3 No. 2 (2021): Myths, Legends, and Folk and Fairy Tales in the Context of Childhood and Adolescence: Cultural Texts of the Second Decade of the 21st Century
Anna Mik, Maciej Skowera, From the Editors , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 7 No. 2 (2025): Walt Disney – An Icon of Children’s and Young Adult Culture
Alicja Wang, Who is allowed to speak in contemporary children’s literature? , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 7 No. 1 (2025): Tradition and Folklore in Children’s and Young Adult Culture
Marta Niewieczerzał, Magical Warsaw: Fantastic Spaces of the Polish Capital in Children’s and Young Adult Literature – Selected Examples , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 3 No. 1 (2021): Warsaw in Children’s and Young Adult Culture – Childhood and Adolescence in Warsaw
Agnieszka Witkowska-Krych, The Doctor from the Ghetto: Images of Janusz Korczak in Children’s Books , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 3 No. 1 (2021): Warsaw in Children’s and Young Adult Culture – Childhood and Adolescence in Warsaw
Beata Gromadzka, Migration Identity in Children’s and Young Adult Literature Through the Eyes of Non-Polish Writers – Based on Þankaganga by Vala Þórsdóttir and The Weight of Water by Sarah Crossan , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 4 No. 1 (2022): Dimensions of Multiculturality in the Latest Works for Children and Young Adults: Part 1
Katarzyna Korwin-Mikke, The Image of the Inhabitants of the Global South Countries in Polish Multicultural Children’s Literature of the 21st Century , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 4 No. 1 (2022): Dimensions of Multiculturality in the Latest Works for Children and Young Adults: Part 1

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>

You may also start an advanced similarity search for this article.

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Rybak, K. (2021). “A completely different city”: Images of the Warsaw Ghetto in Polish Children’s Literature of the 21st Century. Dzieciństwo. Literatura I Kultura, 3(1), 67–84. https://doi.org/10.32798/dlk.634

Cited by / Share

References

Bieber, A. (2015). Mentoring in an heterotopic space – Janusz Korczak’s orphanage in contemporary picture books. Filoteknos, 5, 181–189.
Google Scholar

Buryła, S. (2019). Obraz getta warszawskiego w literaturze polskiej. Rekonesans. Konteksty Kultury, 16(1), 33–51.
Google Scholar

Chmielewska, I. (2011). Pamiętnik Blumki. Media Rodzina.
Google Scholar

Combrzyńska-Nogala, D. (2012). Bezsenność Jutki. Literatura.
Google Scholar

Combrzyńska-Nogala, D. (2018). Wysiedleni. Literatura.
Google Scholar

Czerwińska-Rydel, A. (2012). Po drugiej stronie okna. Opowieść o Januszu Korczaku. Muchomor.
Google Scholar

Czerwińska-Rydel, A. (2018). Listy w butelce. Opowieść o Irenie Sendlerowej. Literatura.
Google Scholar

Dobrosielski, P. (2017). Pierzyna. W: J. Kowalska-Leder, P. Dobrosielski, I. Kurz, M. Szpakowska (red.), Ślady Holokaustu w imaginarium kultury polskiej (s. 341–364). Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Google Scholar

Engelking, B. (2013). Kultura i rozrywka. W: B. Engelking, J. Leociak, Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście (s. 557–654). Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów.
Google Scholar

Engelking, B., Leociak, J. (2013). Od autorów. W: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście (s. 11–22). Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów.
Google Scholar

Fabicka, J. (2016). Rutka. Agora.
Google Scholar

Janus-Sitarz, A. (2017). Gry wyobraźni a oswajanie przestrzeni strachu. Czasy Holokaustu w literaturze dla dzieci. W: A. Czabanowska-Wróbel, M. Kotkowska (red.), Wolność i wyobraźnia w literaturze dziecięcej (s. 195–206). Wydawnictwo UJ.
Google Scholar

Jaromir, A., Cichowska, G. (2014). Ostatnie przedstawienie panny Esterki. Opowieść z getta warszawskiego. Media Rodzina.
Google Scholar

Kurant, A., Baumgart, A. (2009). Wielokropek [instalacja]. Warszawa.
Google Scholar

Lec, T. (2011). Kładka [instalacja]. Warszawa.
Google Scholar

Leociak, J. (2001). Aryjskim tramwajem przez warszawskie getto, czyli hermeneutyka pustego miejsca. W: L. Burska, M. Zaleski (red.), Maski współczesności. O literaturze i kulturze XX wieku (s. 75–87). Wydawnictwo IBL PAN.
Google Scholar

Leociak, J. (2011). Miejsce-po-getcie. W: Spojrzenia na warszawskie getto (t. 6 – Stawki, s. 39–52). Dom Spotkań z Historią.
Google Scholar

Kowalska-Leder, J. (2017). Mur. W: J. Kowalska-Leder, P. Dobrosielski, I. Kurz, M. Szpakowska (red.), Ślady Holokaustu w imaginarium kultury polskiej (s. 245–274). Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Google Scholar

Melchior, M. (2004). Zagłada a tożsamość. Polscy Żydzi ocaleni „na aryjskich papierach”. Wydawnictwo IFiS PAN.
Google Scholar

Michejda, A. (2019). Skarb getta. Oficyna 4eM.
Google Scholar

Michlic, J. B. (2020). Piętno Zagłady. Wojenna i powojenna historia oraz pamięć żydowskich dzieci ocalałych w Polsce (A. Musiał, tłum.). Żydowski Instytut Historyczny.
Google Scholar

Nowak, E. (2018). Kto uratował jedno życie… Historia Ireny Sendlerowej. Egmont.
Google Scholar

Orzeł, O. (oprac.). (2014). Dzieci żydowskie w czasach Zagłady. Wczesne świadectwa 1944–1948. Relacje dziecięce ze zbiorów Centralnej Żydowskiej Komisji Historycznej. Żydowski Instytut Historyczny.
Google Scholar

Rudniańska, J. (2007). Kotka Brygidy. Pierwsze.
Google Scholar

Rudniańska, J. (2012). XY. Muchomor.
Google Scholar

Rybak, K. (2016–2020). Oczami dziecka. Zagłada w polskiej literaturze dziecięcej i młodzieżowej po roku 1989. Pobrane 5 kwietnia 2021 z: https://oczamidziecka.al.uw.edu.pl/.
Google Scholar

Rybak, K. (2017). Hide and seek with Nazis: Playing with child identity in Polish children’s literature about the Shoah. Libri & Liberi, 6(1), 11–24. https://doi.org/10.21066/carcl.libri.2017-06(01).0001.
Google Scholar

Rybak, K. (2019a). Dzieciństwo w labiryncie getta. Recepcja mitu labiryntu w polskiej literaturze dziecięcej o Zagładzie. Wydawnictwa UW.
Google Scholar

Rybak, K. (2019b). I (nie) żyli długo i szczęśliwie. Konstrukcje zakończeń w polskiej literaturze dziecięcej o Zagładzie. Literatura Ludowa, 63(1), 10–23. https://doi.org/10.12775/LL.1.2019.001.
Google Scholar

Rybak, K. (2020). Stosunki polsko-żydowskie i Zagłada w polskiej literaturze dziecięcej XXI wieku. W: Z. Trębacz (red.), Stosunki polsko-żydowskie, t. 2: Kultura. Literatura, sztuka i nauka w XX wieku (s. 171–187). Żydowski Instytut Historyczny.
Google Scholar

Ryrych, K. (2018). Pan Apoteker. Literatura.
Google Scholar

Skowera, M. (2014). Polacy i Żydzi, dzieci i dorośli. Kto jest kim w Kotce Brygidy Joanny Rudniańskiej i Bezsenności Jutki Doroty Combrzyńskiej-Nogali. Konteksty Kultury, 11(1), 57–72. https://doi.org/0.4467/23531991KK.14.005.1751.
Google Scholar

Sundmark, B. (2014). “Dragons be here”: Teaching children’s literature and creative writing with the help of maps. W: A. Reyes-Torres, L.S. Villacañas-de-Castro, B. Soler-Pardo (red.), Thinking through children’s literature in the classroom (s. 64–78). Cambridge Scholars.
Google Scholar

Szczygielski, M. (2013). Arka czasu, czyli wielka ucieczka Rafała od kiedyś przez wtedy do teraz i wstecz. Stentor.
Google Scholar

Szczygielski, M. (2015). Arka czasu, czyli wielka ucieczka Rafała od kiedyś przez wtedy do teraz i wstecz. Latarnik. (wyd. oryg. 2013).
Google Scholar

Tagore, R. (1916). De Brief van den Koning (The Post Office) (H. Borel, tłum.). W. De Haan.
Google Scholar

Tagore, R. (1922). Poczta (J. Stur, odtw.). Monsalwat.
Google Scholar

Wells, H. G. (1925). Wehikuł czasu (The Time Machine). Opowieść fantastyczna (b.t.). E. Wende i S-ka. (wyd. oryg. 1895).
Google Scholar

Witkowska-Krych, A. (2019). Mniej strachu. Ostatnie chwile z Januszem Korczakiem. Wydawnictwo Akademickie Dialog.
Google Scholar

Wójcik-Dudek, M. (2014). Architektura pamięci – (nie)literackie przestrzenie getta. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria, 14, 215–224.
Google Scholar

Wójcik-Dudek, M. (2016a). W(y)czytać Zagładę. Praktyki postpamięci w polskiej literaturze XXI wieku dla dzieci i młodzieży. Wydawnictwo UŚ.
Google Scholar

Wójcik-Dudek, M. (2016b). Zamieszkać w Zagładzie. Geografia Holocaustu w literaturze dla dzieci i młodzieży. W: W. Kostecka, M. Skowera (red.), Geografia krain zmyślonych. Wokół kategorii miejsca i przestrzeni w literaturze dziecięcej, młodzieżowej i fantastycznej (s. 43–56). Wydawnictwo SBP.
Google Scholar

Zieliński, J., Majewski, J. S. (2014). Spacerownik po żydowskiej Warszawie. Agora.
Google Scholar

Krzysztof Rybak

km.rybak@uw.edu.pl
http://orcid.org/0000-0001-8018-2622

Affiliation:

University of Warsaw Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Krzysztof Rybak – MA, prepares a doctoral dissertation at the Faculty of “Artes Liberales” at the University of Warsaw (Poland) on the Holocaust in Polish children’s and YA literature. Principal investigator of the projects: Oczami dziecka. Zagłada w polskiej literaturze dziecięcej i młodzieżowej po roku 1989 [Through the Eyes of a Child: The Holocaust in Polish Children’s and Young Adult Literature after 1989] (DI2015013145), funded within the “Diamentowy Grant” [Diamond Grant] program of the Polish Ministry of Science and Higher Education, and Dziecięca książka informacyjna w XXI wieku: tendencje – metody badań – modele lektury [Informational Children’s Book in the 21^st Century: Trends – Research Methods – Models of Reading] (2020/37/N/HS2/00312), funded within the Polish National Science Centre’s Preludium grant program. Contact: km.rybak@uw.edu.pl.