Biologiczne uwarunkowania modyfikacji wymowy polskich sybilantów dziąsłowo-palatalnych przez młodych dorosłych

Beata Ciecierska-Zajdel

Published: 2024-04-18

Vol. 811 No. 2 (2024)

Biological determinants of the modified pronunciation of Polish alveolo-palatal sibilants in young adults

Beata Ciecierska-Zajdel

Abstract

The author examined the biological conditions of the tendency to modify the palatality of sibilants [ɕ], [ʑ], [t͡ɕ], [d͡ʑ] in the pronunciation of young adults. The research group consisted of 30 students presenting various degrees of correctness in the implementation of the mentioned consonants. The students went through speech therapy examination which assessed their anatomical conditions, the functioning of the articulators, the correctness of primary activities, the perceptual conditions, and the correctness of the pronunciation of the remaining sounds of the Polish language. The study was quantitative. The tests results were compared with the number of abnormally pronounced sibilants and subjected to statistical analysis. It turned out that there is a clear relationship between anatomical-functional factors and the number of modified consonants [ɕ], [ʑ], [t͡ɕ], [d͡ʑ], so modification of the palatality of sibilants cannot be perceived only as a socially or culturally conditioned manner of pronunciation.

Keywords:

Polish alveolo-palatal sibilants, pronunciation variability, articulation disorders, phonetic changes in Polish, determinants of pronunciation

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Ciecierska-Zajdel, B. (2024). Biological determinants of the modified pronunciation of Polish alveolo-palatal sibilants in young adults. Poradnik Językowy, 811(2), 44–59. Retrieved from https://www.journals.polon.uw.edu.pl/index.php/pj/article/view/1323

Cited by / Share

References

Bednarek, J.D. 2002. Ćwiczenia wyrazistości mowy. Wrocław: Towarzystwo Wiedzy Powszechnej, Dolnośląska Wyższa Szkoła Edukacji.
Google Scholar

Ciecierska-Zajdel, B. 2021. Zróżnicowanie realizacji sybilantów dziąsłowo-palatalnych w wymowie studentów Uniwersytetu Warszawskiego (niepublikowana rozprawa doktorska). Uniwersytet Warszawski.
Google Scholar

Czaplewska, E. 2012. Diagnoza zaburzeń rozwoju artykulacji. W: Diagnoza logopedyczna. Podręcznik akademicki, red. E. Czaplewska, S. Milewski, s. 65–120. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Google Scholar

Dróżdż-Łuszczyk, K., Siudzińska, N. 2017. Współczesna, nienormatywna wymowa głosek [ś], [ź], [ć], [dź]. Charakterystyka fonetyczna i interpretacja fonologiczna zjawiska. Prace Filologiczne 71, s. 115–126.
Google Scholar

Golanowska, M., Kwasiborska, J., Lipiec, D., Sienniak, A., Emiluta-Rozya, D. 2011. Wybrane zagadnienia logopedyczne. Cz. III: ś, ź, ć, dź. Gliwice: Wydawnictwo Komlogo Piotr Gruba.
Google Scholar

Kamińska, B. 2012. Diagnoza w logopedii artystycznej. W: Diagnoza logopedyczna. Podręcznik akademicki, red. E. Czaplewska, S. Milewski, s. 481–508. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Google Scholar

Kamińska, B. 2015. Standard postępowania logopedycznego w logopedii artystycznej. W: Logopedia. Standardy postępowania logopedycznego, red. S. Grabias, J. Panasiuk, T. Woźniak, s. 1145–1156. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar

Laver, J. 1994. Principles of Phonetics. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Lorenc, A. 2013. Diagnozowanie normy wymawianiowej. Logopedia 42, s. 61–86.
Google Scholar

Lorenc, A. 2016. Kryteria diagnostyczne normy wymawianiowej. W: Logopedia artystyczna, red. B. Kamińska, S. Milewski, s. 168–193. Gdańsk: Harmonia Universalis.
Google Scholar

Markowski, A. red. 2004. Wielki słownik poprawnej polszczyzny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar

Myszka, A. 2015. Pięć szeregów głosek dentalizowanych? O półpalatalnych głoskach szeregów szumiącego i ciszącego. Logopedia Silesiana 4, s. 170–182.
Google Scholar

Osowicka-Kondratowicz, M. 2016. Tendencje wymawianiowe współczesnej polszczyzny. W: Logopedia artystyczna, red. B. Kamińska, S. Milewski, s. 144–167. Gdańsk: Harmonia Universalis.
Google Scholar

Osowicka-Kondratowicz, M., Serowik, A. 2009. Defektywne realizacje spółgłosek palatalnych dentalizowanych przy prawidłowych i nieprawidłowych warunkach zgryzowych. Wskazówki do terapii logopedycznej. Prace Językoznawcze 11, s. 155–177.
Google Scholar

Pluta-Wojciechowska, D. 2017. Dyslalia obwodowa. Diagnoza i terapia logopedyczna wybranych form zaburzeń. Bytom: Wydawnictwo Ergo-Sum.
Google Scholar

Pluta-Wojciechowska, D. 2018. Zaburzenia czynności prymarnych i artykulacji. Podstawy postępowania logopedycznego. Bytom: Wydawnictwo Ergo-Sum.
Google Scholar

R Core Team 2020. R: A language and environment for statistical computing. Online: https://www.r-project.org [dostęp: 23 lipca 2020].
Google Scholar

Rutkiewicz-Hanczewska, M. 2009. Błąd wymowy czy wada wymowy? O nowej artykulacji głosek szeregu ciszącego. Język Polski 4–5, s. 353–364.
Google Scholar

Siudzińska, N. 2011. Co to jest fonetyka patoartykulacyjna (patofonetyka)? Poradnik Językowy 9, s. 52–59.
Google Scholar

Stasiak, J. 2015. Postępowanie logopedyczne w przypadku dyslalii. W: Logopedia. Standardy postępowania logopedycznego, red. S. Grabias, J. Panasiuk, T. Woźniak, s. 227–236. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar

Szeląg, E., Szymaszek, A. 2006. Test do badania słuchu fonemowego u dzieci i dorosłych. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Google Scholar

Toczyska, B. 2000. Elementarne ćwiczenia dykcji. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe.
Google Scholar

Toczyska, B. 2010. Do-tkliwa artykulacja: korekcja głosek ś, ź, ć, dź. Gdańsk: Harmonia Universalis.
Google Scholar

Walczak-Deleżyńska, M. 2004. Aby język giętki... Wybór ćwiczeń artykulacyjnych od J. Tennera do B. Toczyskiej. Wrocław: Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna im. Ludwika Solskiego w Krakowie.
Google Scholar