TOM 59: Niewygodna mniejszość. Podmiotowość, ruchy i prawa osób LGBTQ+ w byłej socjalistycznej Europie

2022-06-13

Osoby i społeczność LGBTQ+ są często postrzegane jako mniejszość (seksualna/genderowa) w sensie
socjologicznym, niezależnie od reżimu politycznego czy obszaru kulturowego. Z tego względu są one
współcześnie badane i opisywane w ramach szerszych dyskursów ochrony praw mniejszości i
różnorodności społeczno-kulturowej, przy czym istotny nacisk kładzie się na rozmaite aspekty ich
życia prywatnego, społecznego i politycznego. W tym numerze interesują nas przyczyny postrzegania
osób i społeczności LGBTQ+ w kategoriach mniejszościowych w regionie Europy Środkowej i
Południowo-Wschodniej. Chcemy zastanowić się, w jaki sposób narracja o osobach LGBTQ+ jako
odrębnej grupie tożsamościowej rozwijała się i konstytuowała/konstytuuje poprzez dyskurs oraz
związane z nim działania w rozmaitych dziedzinach praktyk społecznych, w tym w sferze publicznej,
kulturze, życiu codziennym, prawodawstwie itp. Jednocześnie, umieszczając tę dyskusję w kontekście
mniejszości kulturowych i społecznych, co jest podejściem charakteryzującym rocznik „Zeszyty
Łużyckie”, chcemy zastanowić się zarówno nad możliwościami, jak i ograniczeniami takiego ujęcia, a
także podkreślić jego specyfikę w określonym kontekście regionalnym ukształtowanym przez
odrębne doświadczenia historyczne.
Zapraszamy do publikacji autorki i autorów prac, które opisują dyskursy i praktyki sytuujące
doświadczenia osób LGBTQ+ w perspektywie odrębnej grupy społecznej. Przyjmujemy teksty
koncentrujące się zarówno na okresie postsocjalistycznym, jak i sięgające do epoki socjalizmu i
wcześniejszej. Pytamy o (możliwą) specyfikę regionu lub, co równie prawdopodobne, o wielość
kontekstów społeczno-kulturowych pod pozorną jednością doświadczenia Europy Środkowej i
Południowo-Wschodniej. Interesują nas również dyskusje, które podkreślają dynamikę wykraczającą
poza podział na Wschód i Zachód, a także te, które dotyczą praktyk, dyskursów i przestrzeni
społecznych oferujących alternatywne spojrzenie na ruchy LGBTQ+, ich widoczność i emancypację,
wykraczające poza liberalną koncepcję praw mniejszości i normatywne wyobrażenia o
postsocjalistycznej transformacji.
Przedstawione zagadnienia mogą być rozpatrywane z perspektywy różnych tradycji naukowych, w
tym kulturoznawstwa, historiografii, socjologii, socjolingwistyki, studiów nad pamięcią, gender studies itd. Możliwe
osie badawcze mogą dotyczyć następujących pytań, choć w żadnym wypadku nie jest to lista
wyczerpująca:
 Jaka jest ewolucja dyskursu praw osób LGBTQ+ w społeczeństwach Europy Środkowo-
Wschodniej i Południowo-Wschodniej? Z jakimi innymi dyskursami się one łączą? Jakie są
cechy charakterystyczne tych dyskursów w różnych kontekstach społeczno-politycznych?
 Jakie są okoliczności powstania ruchów LGBTQ+ w krajach Europy Środkowej i Południowo-
Wschodniej? Jak postrzeganie tych ruchów zmieniało się w czasie?
 Jakie przestrzenie i praktyki społeczne umożliwiły artykulację i negocjację interesów i praw
osób LGBTQ+? Jaką rolę odgrywały festiwale kulturalne, prasa, kultura popularna?
 Jaka była infrastruktura społeczna, która umożliwiła powstanie ruchów LGBTQ+ i tematyzację
kwestii związanych z LGBTQ+ w sferze publicznej?
 Jakie jest historyczne miejsce tożsamości queerness/LGBT w dawnych społeczeństwach
socjalistycznych w Europie?
 Jak w literaturze, języku, kinie i kulturze popularnej przedstawiana jest społeczność LGBTQ+ i jej
prawa? Jak te reprezentacje zmieniają się w czasie?

 Kiedy dyskurs praw LGBTQ+ staje się społecznie i politycznie istotny i jak odnosi się on do
innych dziedzin aktywizmu społecznego, politycznego i kulturowego (ruchy ekologiczne,
antymilitaryzm, antynacjonalizm) z jednej strony, a z drugiej do dyskursów politycznych
głównego nurtu?
Prosimy o nadsyłanie abstraktów (w języku angielskim lub polskim) wraz z wstępnym tytułem do 30
września 2022 roku na jeden z naszych adresów:
Maciej Falski (Centrum Badań Post-Jugosłowiańskich, Uniwersytet Warszawski), mfalski@uw.edu.pl
Tanja Petrović (Instytut Badań nad Kulturą i Pamięcią, ZRC SAZU), tanja.petrovic@zrc-sazu.si


Informację o przyjęciu zgłoszenia otrzymają Państwo do 15 października. Autorzy/autorki
zaakceptowanych propozycji powinni przesłać swoje prace w języku polskim lub angielskim za pośrednictwem platformy open
journals: https://www.journals.polon.uw.edu.pl/index.php/zl/index do 30 grudnia 2022 roku.


Cieszymy się na współpracę z Państwem!