Walentego Skorochoda Majewskiego zmagania z sanskrycką terminologią gramatyczną

Monika Nowakowska

Published: 2024-11-27

Vol. 817 No. 8 (2024)

Walenty Skorochód Majewski and his struggles with Sanskrit grammatical terms

Monika Nowakowska

Abstract

The article brings some observations arisen from my participation in the project of building the Historical Dictionary of Grammatical Terms (HDGT) online, for which I excerpted grammatical terms from two publications by Walenty Skorochód Majewski (1764-1835) which are the first two Polish descriptions of the Sanskrit grammar. The linguistic corpus and structure built within HDGT granted me an opportunity to obtain a larger picture of the grammatical terminology current at the time, while my deepened research into the sources of Majewski in other European languages, and the query among the documents and publications in Polish concerning his life and research activities allowed me to put a new light on them, and to rectify some incorrect information on the subject. In my analysis of the excerpted material I focused on a number of issues representative of the Sanskrit grammatical tradition, and on the spreading acquaintance with the latter in Europe in the first decades of the 19^th century, showing the development of the European linguistic and comparative knowledge attested in Majewski’s works.

Keywords:

Sanskrit, grammars, grammatical terminology

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Nowakowska, M. (2024). Walenty Skorochód Majewski and his struggles with Sanskrit grammatical terms. Poradnik Językowy, 817(8), 198–217. Retrieved from https://www.journals.polon.uw.edu.pl/index.php/pj/article/view/1526

Cited by / Share

References

Adelung, F. 1811. Rapports entre la langue Sanscrit et la langue Russe. Présentés à l’Académie Impériale Russe. St. Petersbourg: de l’Imprimerie de F. Drechsler. Online: https://academica.edu.pl/reading/readSingle?cid=126350971&uid=125951283 (dostęp: 8.09.2024).
Google Scholar

Adelung, F. 1830. Versuch einer Literatur der Sanskrit-Sprache. St. Petersburg: Karl Kray.
Google Scholar

Adelung, J.Ch. 1806. Mithridates oder allgemeine Sprachenkunde mit dem Vater Unser als Sprachprobe in bey nahe funfhundert Sprachen und Mundarten, t. 1. Berlin: die Vossischen Buchhandlung.
Google Scholar

Anderson, H. red. 1986. Sandhi Phenomena in the Languages of Europe. Trends in Linguistics. Studies and Monographs, t. 33. Berlin–New York–Amsterdam: Mouton de Gruyter.
Google Scholar

[Anonim] 1842. Wiadomość o Życiu i Pismach Walentego Skorochoda Majewskiego. Niezapominajki: noworocznik na rok 1842, wyd. Karol Korwell, s. 87–94. Warszawa: Drukarnia Banku Polskiego.
Google Scholar

Batowski, A. 1859. Walenty Skorochód Majewski i jego prace naukowe. W: Pismo zbiorowe, t. 2, s. 320–321. Petersburg: Drukarnia Jozefata Ohryzki.
Google Scholar

Bopp, F. 1816. Über das Conjugationssystem der Sanskritsprache in Vergleichung mit jenem der griechischen, lateinischen, persischen und germanischen Sprache, nebst Episoden des Ramajan und Mahabharat und einigen Abschnitten aus den Vedas. Frankfurt am Main: Andreae.
Google Scholar

Bopp, F. 1827. Ausführliches Lehrgebäude der Sanskrita-Sprache. Berlin: Königl. Akademie der Wissenschaften. Online: https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/bopp1827 (dostęp: 8.09.2024).
Google Scholar

Buck, C.D. 1896. Brugmann’s Law and the Sanskrit Vṛddhi. The American Journal of Philology 4, s. 445–472.
Google Scholar

Carey, W. 1806. A Grammar of the Sungskrit Language, Composed From the works of the most esteemed Grammarians. To which are added, Examples for the Exercise of the Student, and a Complete List of the Dhatoos, or Roots, t. 1–2. Serampore: The Serampore Mission Press.
Google Scholar

Chamera-Nowak, A. 2011. Baworovianum. Cenne, Bezcenne, Utracone 3, s. 34–35.
Google Scholar

Chézy, A.-L. 1815. Discours prononcé au Collège royal de France, à l’ouverture du cours de langue et de littérature sanskrite, par […], Le Lundi 16 Janvier 1815. Paris: J.-M. Eberhart. Online: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5821915b.texteImage (dostęp: 8.09.2024).
Google Scholar

Chrzanowski, I. i in. red. 1906. Majewski Skorochód Walenty. W: Wiek XIX. Sto lat myśli polskiej. Życiorysy, streszczenia, wyjątki, t. 1. Warszawa: Gebethner i Wolff.
Google Scholar

Ciotti, G. 2019. On (the) sandhi between the Sanskrit and the Modern Western Grammatical Traditions: From Colebrooke to Bloomfield via Müller. Journal of Portuguese Linguistics 18 (1), 5, s. 1–23.
Google Scholar

Colebrooke, H.T. 1805. A Grammar of the Sanscrit Language. Calcuttta: the Honorable Company’s Press.
Google Scholar

Dembowski, E. 1842. Rys życia Walentego S. Majewskiego. Przegląd Naukowy 22–23, s. 870–886, s. 914–926.
Google Scholar

Ergetowski, R. 1996. Bronisław Trzaskowski – kandydat do objęcia katedry slawistycznej na Uniwersytecie Wrocławskim. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 41 (2), s. 43–68.
Google Scholar

Forster, H.P. 1810. An Essay on the Principles of Sanskrit Grammar, cz. 1. Calcutta: Press of Ferris and Co.
Google Scholar

Fr. Paulino a Sancto Bartholomaeo 1790. Sidharubam seu Grammatica Samscrdamica.... Romae: Sacrae Congregationis de Propaganda Fide.
Google Scholar

Fr. Paulino a Sancto Bartholomaeo 1804. Vyacarana seu Locupletissima Samscrdamicae Linguae Institutio. Romae: Sacrae Congregationis de Propaganda Fide.
Google Scholar

Galewicz, C. 2011. The pre-academic history of Oriental studies: Walenty Skochoród Majewski. Res Orientales, t. 20: Figures pionnières de l’orientalisme : convergences européennes, s. 231–241.
Google Scholar

Gildemeister, I. 1847. Bibliothecae Sanskritae sive Recensus Librorum Sanskritorum hucusque typis vel lapide exscriptorum critici specimen. Bonnae ad Rhenum: H.B. Koenig; Londini: Williams & Norgate.
Google Scholar

Halhed, N.B. 1778. A Grammar of Bengal Language. Hoogly in Bengal: Endorse Press.
Google Scholar

Hock, H.H. 1991. Principles of Historical Linguistics, wyd. 2 popr. i uzup. Berlin–New York–Amsterdam: Mouton de Gruyter.
Google Scholar

Jones, W. i in, 1805. Recherches Asiatiques, ou mémoires de la société établie au bengale pour faire des recherches sur l'histoire et les antiquités, les arts, les sciences et la littérature de l'Asie, t. 1–2. Paris: Imprimerie de la République.
Google Scholar

Klarnerówna, Z. 1926. Słowianofilstwo w literaturze polskiej lat 1800 do 1848. Studja z zakresu historii literatury polskiej Nr. 4. Warszawa: Wydział Nauki Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego.
Google Scholar

Koerner, E.F.K., Szwedek, A. 2001. Towards a History of Linguistics in Poland: From the Early Beginnings to the End of the Twentieth Century. Amsterdam–Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
Google Scholar

Kryński, A.A. 1912. Szkic językoznawstwa polskiego od początku wieku XIX. W: Księga Pamiątkowa ku uczeniu 250-tej rocznicy założenia Uniwersytetu Lwowskiego przez Króla Jana Kazimierza, R. 1661, t. 1. Lwów: Uniwersytet Lwowski
Google Scholar

Kuczkiewicz-Fraś, A. 2018. Walentego Skorochoda Majewskiego Rozprawa o Słowianach i ich pobratymcach. Orientalia Polonica, t. 10. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Google Scholar

Kuczkiewicz-Fraś, A. 2020. Polish-Sanskrit Kinship in the Eyes of Walenty Skorochód Majewski, the Pioneer of Polish Research on Sanskrit. W: Wege durchs Labyrinth. Festschrift zu Ehren von Rahul Peter Das, red. C. Brandt, H. Harder, [b.s.]. Heidelberg: CrossAsia. Online: https://hasp.ub.uni-heidelberg.de/catalog/view/642/1337/93651 (dostęp: 8.09.2024 ).
Google Scholar

Łempicki, S. 1912. „Księga Pamiątkowa ku uczeniu 250-tej rocznicy założenia Uniwersytetu Lwowskiego przez Króla Jana Kazimierza, R. 1661”, t. I–II, Lwów 1912 [recenzja]. Pamiętnik Literacki: czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej 11 (1/4), s. 691–696.
Google Scholar

Malinowski, F.K. 1869–1870. Krytyczno-porównawcza gramatyka języka polskiego z dzisiejszego stanowiska lingwistyki porównawczej napisana, z. 1–4. Poznań: L. Rzepecki. Online: https://archive.org/stream/gramatykajezykap00mali/gramatykajezykap00mali_djvu.txt (dostęp: 8.09.2024 ).
Google Scholar

Malinowski, F.K. 1872–1880. Gramatyka sanskrytu porównanégo z językiem starosłowiańskim i polskim na podstawie sanskryckiéj gramatyki Franciszka Boppa. Poznań: T.H. Daszkiewicz. Online: https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/547621/edition/461149?language=pl (dostęp: 8.09.2024).
Google Scholar

Mastrangelo, C. 2012. Paulinus a Sancto Bartholomaeo and Sanskrit Grammar. W: Studies in Sanskrit Grammars. Proceedings of the Vyākaraṇa Section of the 14th World Sanskrit Conference, red. G. Cardona, A. Aklujkar, H. Ogawa, s. 259–270. New Delhi: D.K. Printworld (P) Ltd.
Google Scholar

Mastrangelo, C. 2015–2016. History and Pedagogy of Sanskrit Grammar through the Works of Western Missionaries Johann Ernst Hanxleden and Paulinus a Sancto Bartholomaeo. Indologica Taurinensia. The Journal of the International Association of Sanskrit Studies 41–42, s. 83–98.
Google Scholar

Mądzik, M. 1973. Z dziejów polskiego handlu na podbrzeżu Morza Czarnego w końcu XVIIII w. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F, Nauki Filozoficzne i Humanistyczne 28, s. 205–226.
Google Scholar

Mejor, M. 2000. Sanskryt. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG.
Google Scholar

Mencel, T. 1958. Walenty Skorochód Majewski i jego memoriał o Archiwum Krajowym w Warszawie z r. 1807. Archeion. Organ Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych 29, s. 13–27. Online: https://archiwa.gov.pl/poznaj/publikacje/archeion/ (dostęp: 8.09.2024).
Google Scholar

Milewska, I. 2017–2018. Pan-Slavism ideology as shown in Sanskrit grammars in Polish. Wratislaviensium Studia Classica olim Classica Wratislaviensia 6–7 (37–38), s. 292–301.
Google Scholar

Milewska, I. 2019. Europejskie gramatyki sanskrytu XVII–XIX wiek. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Google Scholar

Organiściak, W. 2016. Wincentego Skrzetuskiego „Prawo polityczne narodu polskiego”. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Google Scholar

Podolak, B. 2012. Walenty Skorochód Majewski: zapomniany archiwista i pasjonat języków wschodnich. LingVaria 7 (1), s. 183–193.
Google Scholar

Rudnicki, M. 1956. Językoznawstwo polskie w dobie Oświecenia. Warszawa: PWN.
Google Scholar

Skorochód Majewski, W. 1816. O Sławianach i Ich Pobratymcach. Część I-sza obejmująca czytane na posiedzeniach działowych w latach 1813, 1814, 1815, tudzież na posiedzeniu publicznem Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk dnia 30 kwietnia 1816 r., rozprawy o języku samskrytskim, tudzież o literaturze Indyan w tymże ięzyku, z przydatkiem wyciągu gramatyki tegoż ięzyka, tablic rycin czyli pisma i liczbowanych postaci, osnowy wiersza bohatyrskiego pod nazwaniem Rama-Jana, wyciągów z tegoż wiersza, słowniczka, niemniey dwóch poprzedniczych rozpraw o archiwach i umiejętności dyplomatycznej. Warszawa: Wiktor Dąbrowski.
Google Scholar

Skorochód Majewski, W. 1827. Zbiór rozpraw podług działów Nauk i Umieiętności Historyą wędrówek, przesiedleń i przenosin, ogólną i szczególną, ludów i narodów odrębnych rass czyli plemienni, z jednéy do drugiéy krawędzi kuli ziemskiéy wyjaśniających, i za Przypisy do teyże Historyi rozbiorowo i chronologicznie zebranéy służących, w mieysce Wstępu do obszernego Dzieła rozpoczęty przez… Tomu Igo Część Isza z Rycinami i Mappami. Warszawa: Drukarnia Łątkiewicza.
Google Scholar

Skorochód Majewski, W. 1828 (z uzupełnieniami 1833). Grammatyka mowy…. Warszawa: Drukarnia Łątkiewicza i Litografii Instytutu Szkolnego. Online: https://books.google.pl/books/about/Grammatyka_mowy_staro%C5%BCytnych_Skuth%C3%B3w_c.html?id=-rRfAAAAcAAJ&redir_esc=y (dostęp: 8.09.2024)
Google Scholar

Sulich, M. 2004. Koncepcja karak w Asztadhjaji Paniniego. Studia Indologiczne 11, s. 118–134.
Google Scholar

Urbańczyk, S. 1977. Językoznawstwo. W: Historia nauki polskiej, red. B. Suchodolski, t. 3: 1795–1862, s. 762–769. Wrocław–Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar

Van Hal, T., Vielle, Ch. 2013. Grammatica Grandonica. The Sanskrit Grammar of Johann Ernst Hanxleden S.J. (1681–1732). Potsdam: Universitätsverlag. Online: https://publishup.uni-potsdam.de/opus4-ubp/frontdoor/deliver/index/docId/6251/file/hanxleden_grammatica.pdf (dostęp: 8.09.2024)
Google Scholar

Wielińska-Soltwedel, M. 2007. Walenty Skorochód Majewski. The Precursor of Polish Indological Studies. Rocznik Orientalistyczny 60 (2), s. 157–170.
Google Scholar

Wilkins, Ch. 1808. A Grammar of the Sanskrita Language. London: W. Bulmer and Co. Cleveland-Row, St. James’s.
Google Scholar

Wójcicki, K.W. 1855. Walenty S. Majewski. W: Cmentarz Powązkowski pod Warszawą, t. 1, s. 84–88. Warszawa: S. Orgelbrand.
Google Scholar

Yates, W. 1820. A Grammar of the Sunscrift Language, a New Plan. Calcutta: the Baptist Mission Press.
Google Scholar