Polska terminologia gramatyczna w Nowym dykcjonarzu... M.A. Trotza (1764)

Vitaliia Tozhyieva

Published: 2024-11-27

Vol. 817 No. 8 (2024)

Polish grammatical terminology in Nowy dykcjonarz... by M.A. Trotz (1764)

Vitaliia Tozhyieva

Abstract

This article presents a lexico-semantic analysis of grammatical terminology in the dictionary by M.A. Trotz Nowy dykcjonarz, to jest Mownik polsko-niemiecko-francuski (Leipzig, 1764). Trotz created an original work that had a significant impact on the dissemination of specialist grammatical terms that have subsequently been reflected in grammar books and textbooks. In particular, the lexicographer exhibited a preference for vernacular terms, while significantly reducing the use of Latin terms. The analysis of selected specialist terms has shown that, at that stage, grammatical terminology was forming, with a search for model terminological units and a tendency for them to become stabilized.

Keywords:

terms, grammatical terminology, loanwords, Polish language, dictionary, Nowy dykcjonarz to jest Mownik polski-niemiecko-francuski by M.A. Trotz

Download files

pdf (Język Polski)

Citation rules

Tozhyieva, V. (2024). Polish grammatical terminology in Nowy dykcjonarz. by M.A. Trotz (1764). Poradnik Językowy, 817(8), 58–69. Retrieved from https://www.journals.polon.uw.edu.pl/index.php/pj/article/view/1523

Cited by / Share

References

Czelakowska, A. 2010. Opisy fleksyjne w gramatykach polskich lat 1817–1939. W: Biblioteka „LingVariów”, t. 6. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Google Scholar

Decyk-Zięba, W. 2014–2018. Z historii gramatyk języka polskiego. Dawne ortografie, gramatyki i podręczniki języka polskiego. Internetowe kompendium edukacyjne. Online: https://gramatyki.uw.edu.pl/history [dostęp: 30.01.2024].
Google Scholar

Decyk-Zięba, W. 2020. O kształtowaniu się polskiej terminologii gramatycznej. Poradnik Językowy 5, s. 60–75.
Google Scholar

Decyk-Zięba, W. 2023. Dawne nomenklatory gramatyczne jako źrodło wiedzy o gramatyce. Poradnik Językowy 10, s. 94–114.
Google Scholar

Dubisz, S. 2003. Słownik i słownictwo. W: Uniwersalny słownik języka polskiego, red. S. Dubisz, t. 1, s. IX–LXX. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Gajda, S. 1990. Wprowadzenie do teorii terminu. Opole: Wyższa Szkoła pedagogiczna im. Powstańców Śląskich.
Google Scholar

Iwanowska, A. 1993. Michał Abraham Troc w kulturze naukowej lat czterdziestych XVIII w. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki 38 (3), s. 35–60.
Google Scholar

Jakubczyk, M. 2013. Duchênebillot et Malicki: les deux premiers et rivaux ouvrages polonophones consacrés à la grammaire française. Romanica Cracoviensia 13, s. 20–28.
Google Scholar

Jakubczyk, M. 2016. Słowniki francusko-polskie i polsko-francuskie XVIII wieku. Analiza metaleksykograficzna. Rozprawa doktorska (Uniwersytet Jagielloński) – autoreferat. Online: https://filg.uj.edu.pl/documents/41616/65010976/Marcin%20Jakubczyk-autoreferat.pdf [dostęp: 7.02.2024].
Google Scholar

Kaszewski, M. 2014. Zasób leksykalny słownika Michała Abrahama Troca w świetle statystyki – na marginesie kwalifikatorów. W: Studia z leksykografii historycznej, s. 84–107. Kraków: Universitas.
Google Scholar

Kępińska, А. 2011. Michał Abraham Trotz. Nowy dykcjonarz, to jest Mownik polsko-niemiecko-francuski, Lipsk, 1764. Online: http://www.leksykografia.uw.edu.pl/slowniki/38/nowy–dykcjonarz–to–jest–mownik–polsko–niemiecko–francuski–lipsk–1764 [dostęp: 30.01.2024].
Google Scholar

Klemensiewicz, Z. 1985. Historia języka polskiego. Warszawa: PWN.
Google Scholar

Koronczewski, A. 1961. Polska terminologia gramatyczna. Wrocław: Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Google Scholar

Kuryłowicz, B. 2019. Terminologia matematyczna w Nowym dykcjonarzu Michała Abrahama Troca na tle polskiej i europejskiej tradycji naukowej. Prolegomena. Język Polski 99 (3), s. 62–71. DOI: 10.31286/JP.99.3.5.
Google Scholar

Kuryłowicz, B. 2021. Największe dzieła polskiej leksykografii XVIII wieku (Nowy dykcjonarz Michała Abrahama Troca oraz Nowy wielki dykcjonarz Piotra Daneta i Dymitra Koli) z perspektywy współczesnych badań historycznojęzykowych: nowe wyzwania i potrzeby badawcze. Białostockie Archiwum Językowe 21, s. 97–107. DOI: 10.15290/baj.2021.21.06.
Google Scholar

Malicki, B.K. 1700. Klucz do języka francuskiego, to jest gramatyka polsko-francuska. Kraków: Mikołaj Aleksander Schedel. Online: http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/doccontent?id=387641 [dostęp: 25.01.2024].
Google Scholar

Michałowski, P. 2017. Podstawy modelowania terminograficznego. Warszawa: Instytut Rusycystyki UW.
Google Scholar

Piotrowski, T. 2001. Zrozumieć leksykografię. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Rybicka-Nowacka, H. 1990. Szkice z dziejów polskiego języka literackiego. Warszawa: Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Google Scholar

Rodek, E. 2012. Terminologia gramatyczna w polskiej wersji słownika Pierre’a Daneta. LingVaria 1 (13), s. 99–112.
Google Scholar

Szylarski, W. 1770. Początki nauk dla narodowej młodzieży, to jest Grammatyka języka polskiego ucząca, a tym samym pojęcje obcych językow jako: Łacińskiego, francuskiego, niemieckiego, włoskiego i innych, ułatwiająca. Lwów: W Drukarni J.K. Mci i SSS. Troycy. Online: http://polona.pl/item/12038702/11/ [dostęp: 25.01.2024].
Google Scholar

Tr – Trotz, M.A. 1764. Nowy dykcjonarz, to jest mownik polsko-niemiecko-francuski z przydatkiem przysłow potocznych, przestrog gramatycznych, lekarskich, matematycznych, fortyfikacyjnych, żeglaskich, łowczych i inszym naukom przyzwoitych wyrazow przez Michała Abrahama Troca, warszawianina. Lipsk: Nakładem Jana Fryderyka Gledycza. Online: http://www.dbc.wroc.pl/dlibra/docmetadata?id=7138&from=publication [dostęp: 10.01.2024].
Google Scholar

Żmigrodzki, P. 2003. Wprowadzenie do leksykografii polskiej. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Google Scholar