Terminologia gramatyczna w "Nouveau dictionnaire françois, allemand et polonois…" M.A. Trotza (1744, 1747)

Anna Bochnakowa; Marcin Jakubczyk

Published: 2024-11-27

Vol. 817 No. 8 (2024)

Grammatical terminology in "Nouveau dictionnaire françois, allemand et polonois…" of M.A. Trotz (1744, 1747)

Anna Bochnakowa , Marcin Jakubczyk

Abstract

The paper examines French and Polish terms related to language study (grammar) recorded in the first two volumes of Trotz’s dictionary, previously unexplored in the literature on the subject. The analysis covered names related to language in general, its varieties, and grammar, in addition to terms regarding orthography, punctuation, phonetics, inflection, word formation, syntax, rhetoric, grammatical figures, lexis, and semantics. Several particularly noteworthy names (rare or obscure) are also discussed. Although the authors have observed Trotz’s strong attachment to Latin terminology, his unhampered creation of his own Polish terms (while also using the existing terminology) has also been noted. The article also posits that the first two volumes of Trotz’s dictionary contain more terms than volume III, i.e., Mownik.

Keywords:

terminology, grammar, language study, Polish language, French language, dictionaries, Trotz

Download files

pdf (Polski)

Citation rules

Bochnakowa, A., & Jakubczyk, M. (2024). Grammatical terminology in "Nouveau dictionnaire françois, allemand et polonois…" of M.A. Trotz (1744, 1747). Poradnik Językowy, 817(8), 40–57. Retrieved from https://www.journals.polon.uw.edu.pl/index.php/pj/article/view/1521

Cited by / Share

References

DAF – Académie française. 1694. Dictionnaire de l’Académie françoise…, t. 1–2. Paris: Veuve de J.B. Coignard. Online: https://www.dictionnaire-academie.fr/.
Google Scholar

Furetière, A. 1690. Dictionnaire universel, contenant généralement tous les mots françois…, t. 1–3. La Haye: A. et R. Leers (słownik dostępny na płycie CD «Grand Atelier de la langue française», wydanej przez wydawnictwo Redon w roku 2001).
Google Scholar

Littré, E. 1873–1877. Dictionnaire de la langue française, t. 1–3, wyd. 2. Paris: Hachette. Online: https://www.littre.org/.
Google Scholar

Richelet, P. 1680. Dictionnaire françois contenant les mots et les choses… Genève: J.-H. Widerhold (słownik dostępny na płycie CD «Grand Atelier de la langue française», wydanej przez wydawnictwo Redon w roku 2001).
Google Scholar

SHTG – Decyk-Zięba, W., Stąpor, I. red. 2018–2024. Słownik historyczny terminów gramatycznych. Online: https://shtg.uw.edu.pl/user/home [dostęp: 19.02.2024].
Google Scholar

SL – Linde, S.B. 1807–1814. Słownik języka polskiego, t. 1–6. Warszawa: Drukarnia XX. Pijarów.
Google Scholar

SPXVII – Gruszczyński W. red. Słownik języka polskiego XVII i 1. połowy XVIII wieku. Online: https://sxvii.pl/.
Google Scholar

TLFi – Trésor de la Langue Française informatisé. Online: http://atilf.atilf.fr/.
Google Scholar

Trotz, M.A. 1744–1747. Nouveau dictionnaire françois, allemand et polonois…, t. 1–2. Leipzig: J.F. Gleditsch. Online: t. 1 [http://www.dbc.wroc.pl/dlibra/docmetadata?id=7128], t. 2 [http://www.dbc.wroc.pl/dlibra/docmetadata?id=7136].
Google Scholar

Trotz, M.A. 1764. Nowy dykcjonarz, to jest Mownik polsko-niemiecko-francuski… [t. 3]. Leipzig: J.F. Gleditsch. Online: http://www.dbc.wroc.pl/dlibra/docmetadata?id=7138.
Google Scholar

USJP – Dubisz, S. red. nauk. 2003. Uniwersalny słownik języka polskiego, t. 1–4. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Decyk-Zięba, W. 2020. O kształtowaniu się polskiej terminologii gramatycznej. Poradnik Językowy 5, s. 60–75.
Google Scholar

Decyk-Zięba, W. 2023. Dawne nomenklatory gramatyczne jako źródło wiedzy o gramatyce. Poradnik Językowy 10, s. 94–114.
Google Scholar

Czarski, B. 2014. Mikołaj Volckmar „Compendium linguae Polonicae…”. W: Dawne ortografie, gramatyki i podręczniki języka polskiego, red. W. Decyk-Zięba i in. Online: https://gramatyki.uw.edu.pl/book/169.
Google Scholar

Iwanowska, A. 1989–1990. Troc czy Trotz? (część 1–2). Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej 25 (cz. 1, 1989), s. 17–29; 26 (cz. 2, 1990), s. 25–39.
Google Scholar

Iwanowska, A. 1994. Michał Abraham Troc (ok. 1703–1769): edytor – leksykograf – tłumacz. Gdańsk [niepublikowana praca doktorska napisana w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego].
Google Scholar

Jefimow, R. 1970. Z dziejów języka polskiego w Gdańsku. Stan wiedzy o polszczyźnie w XVII wieku. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie.
Google Scholar

Koronczewski, A. 1961. Polska terminologia gramatyczna. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo PAN.
Google Scholar

Riegel, M. i in. 1998. Grammaire méthodique du français, ed. 4. Paris: Presses Universitaires de France.
Google Scholar

Sorbet, P. 2015. Próba klasyfikacji zmian paragogicznych w językach romańskich. W: Badania diachroniczne w Polsce, red. D. Lipiński, K.T. Witczak, s. 13–22. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Google Scholar

Wierzbicka, A. 1961. Okres retoryczny a ogólne tendencje składni szesnastowiecznej. Pamiętnik Literacki 52 (1), s. 125–138.
Google Scholar