Rola figury retorycznej w budowaniu modelu periodyzacji i wyznaczaniu cezur − przykład zastosowania syllepsis w poezji polskiej od średniowiecza do oświecenia

Aleksandra Iga Siermińska

doi:10.32798/pflit.624

Opublikowane: 2021-06-20

Nr 11 (14) (2021)

Rola figury retorycznej w budowaniu modelu periodyzacji i wyznaczaniu cezur − przykład zastosowania syllepsis w poezji polskiej od średniowiecza do oświecenia

Aleksandra Iga Siermińska

Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo

Dział: Temat Numeru

https://doi.org/10.32798/pflit.624

Abstrakt

Wyznaczanie cezur i periodyzacja są kojarzone ze wskazywaniem granicznych dat epoki. Tymczasem powinno to być przede wszystkim rekonstruowanie modelu rzeczywistości opartego na wielowymiarowej analizie. Diachroniczne prześledzenie zmian akcentów w następujących po sobie epokach jest możliwe między innymi dzięki badaniu elementów konstrukcji tekstu, takich jak figury retoryczne. Dokonuję takiego przeglądu na przykładzie figury syllepsis, która po nieobecności w tekstach średniowiecznych, powraca w renesansie wraz z inspiracjami utworami klasyków, aby następnie odegrać istotną rolę w poezji baroku i ponownie niemalże zaniknąć w oświeceniu.

Słowa kluczowe:

cezury, epoki, periodyzacja, figury retoryczne, syllepsis, średniowiecze, renesans, barok, oświecenie

Podobne artykuły

Olaf Krysowski, Dlaczego Słowacki „pisał Mickiewiczem”? O genezyjskim przesłaniu fragmentu epickiego [„Konrad Wallenrod”] , Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo: Nr 10 (13) (2020): Agony
Ewa Szczeglacka-Pawłowska, Agon i arcydzieło. [„Pan Baron”] Adama Mickiewicza wobec „pokusy poetyckiej á la Słowacki” , Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo: Nr 10 (13) (2020): Agony
Bernadetta Kuczera-Chachulska, Mickiewicz−Słowacki. Estetyczna wartość opozycji , Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo: Nr 10 (13) (2020): Agony
Anna Horeczy, Początki humanizmu w Polsce – problemy z cezurą , Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo: Nr 11 (14) (2021): Cezury

<< < 1 2 3

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Siermińska, A. I. (2021). Rola figury retorycznej w budowaniu modelu periodyzacji i wyznaczaniu cezur − przykład zastosowania syllepsis w poezji polskiej od średniowiecza do oświecenia. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (11 (14), 243–258. https://doi.org/10.32798/pflit.624

Cited by / Share

Bibliografia

Antologia bajki polskiej. Mikołaj Rej, red. J. Ejsmond, Warszawa 1915.
Google Scholar

Antologia poezji polsko-łacińskiej 1470−1543, red. A. Jelicz, Szczecin 1956.
Google Scholar

Antologia polskiej poezji metafizycznej epoki baroku: od Mikołaja Sępa Szarzyńskiego do Stanisława Herakliusza Lubomirskiego, red. K. Mrowcewicz, Warszawa 2005.
Google Scholar

Baka, Józef, Uwagi rzeczy ostatecznych i złości grzechowej, Warszawa 1828.
Google Scholar

Biernat z Lublina, Bajki, red. K. Sokulska, Wrocław 1998.
Google Scholar

Biernat z Lublina, Ezop, red. J. Gruchała, Kraków 1997.
Google Scholar

Budzyk, Kazimierz, Dürr-Durski, Jan, Stan badań i potrzeby nauki o literaturze okresu kontrreformacji, Warszawa 1951.
Google Scholar

Burckhardt, Jacob, Kultura odrodzenia we Włoszech, Warszawa 1961.
Google Scholar

Croll, Morris W., Baroque prose style: The Anti-Ciceronian Movement, New Jersey 1970.
Google Scholar

Cytowska, Maria, Od Aleksandra do Alwara. Gramatyki łacińskie w Polsce w XVI w., Wrocław 1968.
Google Scholar

Flavius Iosephus, Erasmus Roterodamus, Tyrannius Rufinus, Sigmund Gelen, Jost Amman, Opera Iosephi viri inter Iudaeos doctissimi ac disertissimi, Frankfurt 1580; Katalog książek Google, https://books.google.pl/books?id=fG7U-t19YNUC&lpg=PA542 (d.d. 9.01.2019).
Google Scholar

Grammatici Graeci, red. A. Lentz, G. Uhling, Pensylwania 1965.
Google Scholar

Grochowski, Stanisław, Wiersze i insze pisma co przebrańsze, częścią z łacińskich przełożone, częścią od niego samego napisane, Kraków 1607.
Google Scholar

Kochanowski, Jan, Dzieła polskie, red. J. Lorentowicz, Warszawa 1919.
Google Scholar

Krasicki, Ignacy, Poezje, t. 1, Paryż 1830.
Google Scholar

Lausberg, Heinrich, Retoryka literacka. Podstawy wiedzy o literaturze, tłum. A. Gorzkowski, Bydgoszcz 2002.
Google Scholar

Mack, Peter, Elizabethan Rhetoric: Theory and Practice, Cambridge 2009.
Google Scholar

Miaskowski, Kasper, Zbiór rytmów, red. A. Karpiński, Wrocław 1995.
Google Scholar

Michałowska, Teresa, Literatura polskiego średniowiecza, Warszawa 2011.
Google Scholar

Morsztyn, Jan Andrzej, Lutnia, Kraków 2002.
Google Scholar

Naruszewicz, Adam, Wybór poezji, Warszawa 1882.
Google Scholar

Nowicka-Jeżowa, Alina, Uwagi o heterogeniczności literatury barokowej. Głos w dyskusji, w: Literatura a heterogeniczność kultury. Poetyka i obraz świata, red. E. Czaplejewicz, E. Kasperski, Warszawa 1996.
Google Scholar

Peacham, Henry, The Garden of eloquence, red. W. R. Espy, New York 1983.
Google Scholar

Pelc, Janusz, Literatura renesansu w Polsce, Warszawa 1994.
Google Scholar

Rhetorica Movet. Studies in Historical and Modern Rhetoric in Honour of Heinrich F. Plett, red. P. Oesterreich, T. Sloane, Lejda 1999.
Google Scholar

Sebastiana Grabowieckiego Rymy duchowne, red. J. Korzeniowski, Kraków 1893.
Google Scholar

Segre, Cesare, Poetyka, „Pamiętnik Literacki” 1987, nr 1.
Google Scholar

Szymonowic, Szymon, Sielanki, red. J. Łoś, Kraków 1921.
Google Scholar

Średniowieczna pieśń religijna polska, red. M. Korolko, Wrocław 1980.
Google Scholar

Średniowieczna poezja polska świecka, red. S. Vrtel-Wierczyński, Kraków 1923.
Google Scholar

Tissol, Garth, The Face of Nature: Wit, Narrative, and Cosmic Origins in Ovid’s “Metamorphoses”, Princeton 1997.
Google Scholar

Titzmann, Michael, Probleme des Epochenbegriffs in der Literaturgeschichtsschreibung, Konstanz 1967.
Google Scholar

Titzmann, Michael, Problemy pojęcia epoki w historii literatury, tłum. K. Jachimczak, „Pamiętnik Literacki” 1988, nr 3.
Google Scholar

Toć jest dziwne a nowe. Antologia literatury polskiego średniowiecza, red. A. Jelicz, Warszawa 1987.
Google Scholar

Uberlieferungsgeschichte und kritische Ausgabe, red. K. Hajdu, D. Hansen, Berlin 2013.
Google Scholar

Uspienski, Boris, Poetyka kompozycji, tłum. P. Fast, Katowice 1997.
Google Scholar

Zumthor, Paul, Retoryka średniowieczna, tłum. J. Arnold, „Pamiętnik Literacki” 1977, nr 1.
Google Scholar

Aleksandra Iga Siermińska

a.iga.makowska@gmail.com
https://orcid.org/0000-0003-2198-4339

Afiliacja:

Uniwersytet Warszawski Polska

Biogram

bada historię retoryki i jej potencjalną użyteczność we współczesnej refleksji literaturoznawczej. Amatorsko fascynuje się historią sztuki, w tym również warstwą znaczeniową obiektów architektonicznych. Jest doktorantką Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych na Uniwersytecie Warszawskim.