„Życie sieroty” Jana Barszczewskiego – czarny romantyzm spoza modelu „antagonizmu wieszczów”

Jarosław Ławski

doi:10.32798/pflit.606

Opublikowane: 2021-06-20

Nr 11 (14) (2021)

„Życie sieroty” Jana Barszczewskiego – czarny romantyzm spoza modelu „antagonizmu wieszczów”

Jarosław Ławski

Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo

Dział: Pożytki filologiczne

https://doi.org/10.32798/pflit.606

Abstrakt

Autor artykułu przypomina Życie sieroty (1849), zapomniany dramat Jana Barszczewskiego (ok. 1780−1851), polskiego romantyka działającego w Petersburgu, na białoruskich ziemiach dawnej Rzeczypospolitej i w Cudnowie na Ukrainie. Barszczewski stworzył oryginalny model nawiązania równocześnie do poetyki Dziadów Adama Mickiewicza i Godziny myśli Juliusza Słowackiego. W mroczną, „czarną” wizję świata wpisał konsekwentnie odwołania do obu poetów romantycznych, unikając jakiegokolwiek antagonizowania, przeciwstawiania jednego wieszcza drugiemu. Jest to zarazem jeden z najwcześniejszych przykładów sięgania w romantyzmie polskim po inspiracje obu autorytetów. Spójność światu przedstawianemu Barszczewskiego zapewnia jego pesymistyczna, mroczna wizja kosmosu, w której jedyną pociechę − ale już w wymiarze pośmiertnym, metafizycznym − niesie religia, rzymski katolicyzm w jego odmianie unickiej.

Instytucje finansujące

Artykuł powstał w ramach grantu NPRH „Kontynuacja krytycznych edycji wybitnych, zapomnianych dzieł XIX-wiecznej polskiej literatury romantycznej w NSW »Czarny romantyzm« w XII tomach” (2018−2022), realizowanego ze środków MNiSW w Uniwersytecie w Białymstoku.

Słowa kluczowe:

czarny romantyzm, Jan Barszczewski, antagonizm wieszczów, interpretacja, Życie sieroty

Podobne artykuły

1 2 3 4 5 6 7 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Ławski, J. (2021). „Życie sieroty” Jana Barszczewskiego – czarny romantyzm spoza modelu „antagonizmu wieszczów”. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (11 (14), 349–363. https://doi.org/10.32798/pflit.606

Cited by / Share

Bibliografia

Barszczewski, Jan, Proza i wiersze, cz. 1, Kijów 1849.
Google Scholar

Cieślikowska, Teresa, W kręgu genologii, intertekstualności, teorii sugestii, Łódź 1995.
Google Scholar

Jackiewicz, Mieczysław, „Szkoła białoruska” w polskiej literaturze romantycznej, „Acta Polono-Ruthenica” 1996, nr 1.
Google Scholar

Janion, Maria, Jan Barszczewski 1790 (1794?) − 1851, w: Literatura krajowa w okresie romantyzmu, t. 3, red. M. Maciejewski, M. Gumkowski, Warszawa 1992.
Google Scholar

Korzeniewicz, Maria, Od ludowości ironicznej do ludowości mistycznej. Przemiany postaw estetycznych Słowackiego, Wrocław 1981.
Google Scholar

Kridl, Manfred, Antagonizm wieszczów. Rzecz o stosunku Słowackiego do Mickiewicza, Warszawa 1925.
Google Scholar

Laskowska-Szczur, Wiktoria, Rewelacyjne odkrycie na Żytomierszczyźnie, „Tęcza Żytomierszczyzny” 2019, nr 2(33).
Google Scholar

Ławski, Jarosław, Jan Barszczewski − polski pisarz i patriota, obywatel wielu kultur, „Tęcza Żytomierszczyzny” 2020, nr 3(38).
Google Scholar

Sławińska, Irena, „Dziady” − dramat chrześcijański? Spór o „Dziady” redivivus, „Ethos” 1991, R. 4, nr 1−2.
Google Scholar

Jarosław Ławski

jlawski@wp.pl
https://orcid.org/0000-0002-1167-5041

Afiliacja:

Uniwersytet w Białymstoku Polska

Biogram

prof. dr hab., kierownik Katedry Badań Filologicznych „Wschód − Zachód” na Uniwersytecie w Białymstoku. Zainteresowania: literatura XVIII−XXI w., faustyzm i bizantynizm, polsko-wschodniosłowiańskie związki kulturowe, relacje geopolityki i kultury, Młoda Polska, Czesław Miłosz. Redaktor naczelny serii naukowych „Czarny Romantyzm”, „Przełomy/Pogranicza”, „Colloquia Orientalia Bialostocensia”. Autor monografii: Wyobraźnia lucyferyczna. Szkice o poemacie Tadeusza Micińskiego „Niedokonany. Kuszenie Chrystusa Pana na pustyni” (1995), Mickiewicz − Mit − Historia. Studia (2010), Miłosz: „Kroniki” istnienia. Sylwy (2014). Edytor Horsztyńskiego Słowackiego w Bibliotece Narodowej i Pism rozproszonych Zygmunta Glogera. Członek KNoL PAN; członek korespondent PAU.