Direct speech turns and narrative clues in literary prose: Gabriel García Márquez’s short story “Buen viaje, señor presidente” and its Polish translation

Jadwiga Linde-Usiekniewicz; Paulina Nalewajko

Opublikowane: 2014-06-02

Nr 4(7) (2014)

[Dialog i komentarze narracyjne w prozie: opowiadanie Gabriela Garcíi Márqueza “Buen viaje, señor presidente” i jego polskich tłumaczeniach]

Jadwiga Linde-Usiekniewicz , Paulina Nalewajko

Abstrakt

Prozie Gabriela Garcíi Márqueza poświęcono ogromną liczbę opracowań teoretycznoliterackich i krytycznych, jednak ich większość koncentrowała się wokół zaledwie kilku zagadnień, takich jak realizm magiczny, mit i historia, itp. Tylko niewielka część badaczy zajmowała się w swoich pracach wybranymi aspektami formalnymi twórczości kolumbijskiego pisarza. W niniejszym artykule prezentujemy propozycję badania, dla którego punkt wyjścia stanowi analiza składniowa komentarza narracyjnego towarzyszącego dialogom w opowiadaniu Buen viaje, señor presidente. Analiza ta pozwala na dogłębne odczytanie kluczem pragmatycznym wielowarstwowych sensów replik dialogowych oraz poczynienie ustaleń na temat fokalizacji. Przyjrzenie się relacjom między komentarzem narracyjnym i replikami dialogowymi w utworze umożliwia ustalenie i opisanie skomplikowanej sytuacji międzyosobowej. Zastosowanie tej samej procedury do badania tłumaczenia opowiadania na język polski pokazuje, w jaki sposób składniowe i leksykalne zmiany dokonane w komentarzu narracyjnym towarzyszącym dialogom wpływają na odczytanie replik dialogowych, a nawet na zmianę sytuacji międzyosobowej. W ten sposób staramy się zwrócić uwagę na istotność formalnych aspektów komentarza narracyjnego w analizach dialogów literackich oraz na możliwości zastosowania narzędzi stworzonych na gruncie językoznawstwa do badania utworów literackich, nawet autorów uznawanych dotąd za kanonicznych i gruntownie przeanalizowanych.

Słowa kluczowe:

Gabriel García Márquez, dialog, komentarz narracyjny, adresat, sytuacja międzyoosobowa, fokalizacja

Podobne artykuły

1 2 3 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF (English)

Zasady cytowania

Linde-Usiekniewicz, J., & Nalewajko, P. (2014). [Dialog i komentarze narracyjne w prozie: opowiadanie Gabriela Garcíi Márqueza “Buen viaje, señor presidente” i jego polskich tłumaczeniach]. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (4(7), 109–126. Pobrano z https://www.journals.polon.uw.edu.pl/index.php/pfl/article/view/206

Cited by / Share

Bibliografia

Apuleyo Mendoza Plinio, Gabriel García Márquez. 1994. El olor de la guayaba. Barcelona: Mondadori.
Google Scholar

Bachtin Michaił. 2009. Problemy twórczości Dostojewskiego. W Ja − inny. Wokół Bachtina. Antologia, t. 1., red. Ulicka Danuta, 282-298. Kraków: Universitas.
Google Scholar

Chojak Jolanta. 2006. Semantyka i składnia czasowników oznaczających reakcje słowne. Warsaw University Press.
Google Scholar

Chojnacki Antoni. 1978. Sytuacja międzyosobowa w powieści − struktura, funkcje, znaczenie. W Dialog w literaturze, red. Czaplejewicz Eugeniusz, Edward Kasperski, 103-116. Warsaw: PWN.
Google Scholar

Collins Christopher T., Phil Branigan. 1997. "Quotative Inversion". Natural Language and Linguistic Theory : 1-41.
Google Scholar

Czaplejewicz Eugeniusz. 1978. Wprowadzenie do pragmatycznej teorii dialogu. W Dialog w literaturze, red. Czaplejewicz Eugeniusz, Edward Kasperski, 11-48. Warsaw: PWN.
Google Scholar

Dancygier Barbara, Lieven Vandelanotte. 2009. Judging distances: mental spaces, distance, and viewpoint in literary discourse. W Cognitive Poetics. Goals, Gains and Gaps, red. Brône Geert, Jeroen Vandaele, 353. Berlin − New York: Mouton de Gruyter.
Google Scholar

Fludernik Monika. 1993. The Fictions of Language and the Languages of Fiction. The Linguistic Representation of Speech and Consciousness. London: Routledge.
Google Scholar

García Márquez Gabriel. 2007. Doce cuentos peregrinos. Barcelona: Debolsillo.
Google Scholar

García Márquez Gabriel. 1993. Strange Pilgrims. New York: Alfred A. Knopf.
Google Scholar

García Márquez Gabriel. 2007. Dwanaście opowiadań tułaczych. Warszawa: Muza.
Google Scholar

Głowiński Michał. 1997. Dialog w powieści. W Narracje literackie i nieliterackie, 39-53. Kraków: Universitas.
Google Scholar

Górnikiewicz Joanna. 2012. L’image de la rose dans les douze traductions polonaises de Petit Prince d’Antoine de Saint-Exupéry. W Le Petit Prince et les amis au pays des traductions. Études dédiées a Urszula Dąmbska-Prokop, red. Górnikiewicz Joanna, Iwona Piechnik, Marcela Świątkowska, 128-147. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Google Scholar

Grice Herbert Paul. 1975. Logic and conversation. W Syntax and Semantics, t.3 - Speech Acts, red. Cole Peter, Jerry L. Morgan, 41-58. New York: Academic Press.
Google Scholar

Gutt Ernst-August. 2000. Translation as interlingual interpretive use. W The Translation Studies Reader, red. Venuti Lawrence, 376-396. London−New York: Routledge.
Google Scholar

Herman David. 2009. Beyond Voice and Vision: Cognitive Grammar and Focalization Theory. W Point of View, Perspective, and Focalization. Modeling Mediation in Narrative, red. Hühn Peter, Wolf Schmid, Jörg Schönert, 119-142. Berlin − New York: Walter de Gruyter.
Google Scholar

Huszcza Romuald. 2006. Honoryfikatywność. Gramatyka − pragmatyka − typologia. Warsaw: PWN.
Google Scholar

Laver John. 1975. Communicative functions of phatic communion. W Communication in Face to Face Interaction, red. Kendon Adam, Richard M. Harris, Mary Ritchie Key, 215-238. Berlin: Mouton.
Google Scholar

Linde-Usiekniewicz Jadwiga. 2007. Językowe, międzyjęzykowe, kulturowe i międzykulturowe aspekty grzeczności. W Grzeczność na krańcach świata, red. Marcjanik Małgorzata, 15-36. Warsaw: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
Google Scholar

Linde-Usiekniewicz Jadwiga. 2012. From Conflict Through Compromise to Collaboration. Semantics, Syntax and Information Structure in Natural Languages. Warsaw: Faculty of Polish.
Google Scholar

Linde-Usiekniewicz Jadwiga, Paulina Nalewajko. 2014. "The impact of direct speech framing expressions on the narrative: a contrastive case study of Gabriel García Márquez's «Buen viaje, señor presidente» and its English translation". Cognitive Studies 14 : 101-120.
Google Scholar

Linde-Usiekniewicz Jadwiga, Paulina Nalewajko. 2013. "Siguiendo las pistas de un autor travieso. La enmarcación de los diálogos en «Buen viaje, señor presidente» de Gabriel García Márquez − estudio interdisciplinario". Itinerarios Revista de estudios lingüísticos, literarios, históricos y antropológicos 17 : 87-104.
Google Scholar

Mel'čuk Aleksandrovič Igor. 1988. Dependency Syntax: Theory and Practice. Albany: SUNY Press.
Google Scholar

Nida Eugene. 2000. Principle of correspondence. W The Translation Studies Reader, red. Venuti Lawrence, 126-140. London − New York: Routledge.
Google Scholar

Sanders José, Gisela Redeker. 1996. Perspective and the Representation of Speech and Thought in Narrative Discourse. W Spaces, Worlds, and Grammar, red. Fauconnier Gilles, Eve Sweetser, 290-319. University of Chicago Press.
Google Scholar

Sawicki Lea. 2008. Towards Narrative Grammar of Polish. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar

Suñer Margarita. 2000. The Syntax of Direct Quotes With Special Reference to Spanish and English". Natural Language and Linguistic Theory 18 : 572.
Google Scholar

Waszakowa Krystyna. 2004. "Słowotwórstwo a niektóre założenia kognitywizmu". Poradnik Językowy 6 : 67-80.
Google Scholar

Wilson Deirdre, Dan Sperber. 2004. Relevance theory. W The Handbook of Pragmatics, red. Horn Laurence, Gregory Ward, 611. Oxford: Blackwell.
Google Scholar

Jadwiga Linde-Usiekniewicz

Afiliacja:

Uniwersytet Warszawski Polska

Paulina Nalewajko

Afiliacja:

Uniwersytet SWPS Polska