Przypisy jako biografia patchworkowa? (Na przykładach z korespondencji Marii Dąbrowskiej z Anną Kowalską)

Ewa Głębicka

doi:10.32798/pflit.1912

Opublikowane: 2026-06-20

Nr 16 (19) (2026)

Przypisy jako biografia patchworkowa? (Na przykładach z korespondencji Marii Dąbrowskiej z Anną Kowalską)

Ewa Głębicka

Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo

Dział: Temat Numeru

https://doi.org/10.32798/pflit.1912

Abstrakt

Artykuł oparto na wybranych przypisach do korespondencji Marii Dąbrowskiej z Anną Kowalską, liczącej ponad dwa tysiące trzysta listów z lat 1940–1965, znanej czytelnikom jedynie w niewielkiej części (w 2024 r. opublikowano listy z lat 1940–1945, w 2025 r. – z 1946 r., t. 1–2; dalsza część w przygotowaniu do druku w latach 2026–2027). Tekst stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, czy przypisy, w zależności od ich treści, mogą stać się formą biografii alternatywnej, poddanej różnym ograniczeniom ze względu na czas trwania korespondencji, jej fabułę i poruszane w listach sprawy osobiste, środowiskowe, społeczne czy polityczne, a także odwołania korespondentów do własnych lektur i wspomnień. Jest to biografia à rebours, informująca o życiu i twórczości w porządku innym niż prosty porządek chronologiczny. Tak rozumiana biografia, ukazująca się na przecięciu treści listów i przypisów do nich, przypomina patchworkową tkaninę, która składa się z mnogości różnorodnych, pozornie niepasujących do siebie elementów, ostatecznie jednak tworzących jednolitą, znaczącą całość biograficzną, choć różną jakościowo od biografii linearnej.

Słowa kluczowe:

Maria Dąbrowska, Anna Kowalska, listy XX w., korespondencja XX w., biografia pisarza, przypisy i komentarze

Podobne artykuły

1 2 3 4 5 6 7 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Głębicka, E. (2026). Przypisy jako biografia patchworkowa? (Na przykładach z korespondencji Marii Dąbrowskiej z Anną Kowalską). Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (16 (19), 139–156. https://doi.org/10.32798/pflit.1912

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Ciećwierz, Mieczysław, Kształtowanie się państwowego aparatu nadzoru i kontroli prasy w Polsce w latach 1944–1948, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1983, nr 2, s. 57–58.
Google Scholar

Dąbrowska, Maria, Dzienniki 1914–1965 w 13 tomach, wyd. pod kier. T. Drewnowskiego, red. W. Starska-Żakowska, t. 2: 1926–1934; t. 5: 1942–1947, Warszawa 2009.
Google Scholar

Dąbrowska, Maria, Stanisław i Bogumił. Dramat wysnuty z dziejów XI w., „Twórczość” 1945, nr 5, s. 5–22; 1946, nr 1, s. 29–54.
Google Scholar

Dąbrowska, Maria, Kowalska, Anna, Listy, wstęp E. Głębicka, t. 1: 1940–1945, oprac. i wstęp S. Chwedorczuk, Warszawa 2024; t. 2, cz. 1–2: 1946, oprac. i wstęp E. Głębicka, Warszawa 2025.
Google Scholar

Dąbrowska, Maria, Stempowski, Stanisław, Listy, t. 3, oprac. i wstęp E. Głębicka, Warszawa 2023.
Google Scholar

Głębicka, Ewa, „Jakżeż listy mylą…”. Anna Kowalska, Maria Dąbrowska i siła (jednego) słowa, https://wiez.pl/2025/05/04/jakzez-listy-myla-anna-kowalska-maria-dabrowska-i-sila-jednego-slowa/ (d.d. 4.05.2025).
Google Scholar

Głębicka, Ewa, Maria Dąbrowska i Anna Kowalska. Na diablej huśtawce, https://wiez.pl/2025/02/02/maria-dabrowska-i-anna-kowalska-na-diablej-hustawce/ (d.d. 2.02.2025).
Google Scholar

Głębicka, Ewa, Marii Dąbrowskiej listy z podróży dookoła Europy w 1935 roku, „Sztuka Edycji” 2017, nr 1, s. 193–221. Ewa Głębicka DOI: https://doi.org/10.12775/SE.2017.0012
Google Scholar

Głębicka, Ewa, „Przypisywanie” Dąbrowskiej. O różnicach w komentowaniu tekstów na przykładzie edycji krytycznej „Nocy i dni” oraz korespondencji osobistej pisarki, „Sztuka Edycji” 2017, nr 2, s. 17–24. DOI: https://doi.org/10.12775/SE.2017.0015
Google Scholar

Głębicka, Ewa, Rzecz prywatna, rzecz sekretna. O granicach intymności w korespondencji Marii Dąbrowskiej i Anny Kowalskiej z lat 1946–1948, „Napis” 2017, seria 23, s. 155–180. DOI: https://doi.org/10.18318/napis.2017.1.9
Google Scholar

Koenig, Jerzy, Festiwal polskiego dramatu, „Współczesność” 1966, nr 12, s. 1–2.
Google Scholar

Kowalska, Anna, Dzienniki 1927–1969, wybrał, z rękopisu do druku przygotował i przypisami opatrzył P. Kądziela, Warszawa 2022.
Google Scholar

Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, sygn. 2084, t. 12; sygn. 2153, t. 7.
Google Scholar

Stempowski , Stanisław, Pamiętniki 1870–1920, oprac., wstęp i przyp. Ł. Mikołajewski, t. 3: 1914–1920, Warszawa 2025.
Google Scholar

Werblan, Andrzej, Stalinizm w Polsce, Warszawa 2009.
Google Scholar

Ewa Głębicka

ewa.glebicka@ibl.waw.pl
https://orcid.org/0000-0002-2848-8680

Afiliacja:

Polska Akademia Nauk Polska

Biogram

dr hab., emerytowana profesor nadzwyczajna Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. Autorka leksykonu Grupy literackie w Polsce 1945–1989 (2000) i kilkuset haseł w słownikach współczesnych pisarzy polskich, m.in. Polscy pisarze i badacze literatury przełomu XX i XXI wieku. Od wielu lat zajmuje się życiem i twórczością Marii Dąbrowskiej. Opublikowała jej listowy dialog z mężem pt. Ich noce i dnie (2005), komentowane wydania powieści Noce i dnie (2013, wyd. inne 2021), tom szkiców Dąbrowska (nie)znana (2016), trzytomową edycję korespondencji Dąbrowskiej ze Stanisławem Stempowskim Listy 1924–1951 (2021–2023). Zainicjowała i redaguje naukowo edycję części korespondencji (z lat 1940–1949) Marii Dąbrowskiej z Anną Kowalską.