Pomnik czy twierdza? Kilka uwag o Mickiewiczowskiej parafrazie Horacjańskiej pieśni

Barbara Brzuska

Opublikowane: 2015-06-01

Nr 5(8) (2015)

Pomnik czy twierdza? Kilka uwag o Mickiewiczowskiej parafrazie Horacjańskiej pieśni

Barbara Brzuska

Abstrakt

Adam Mickiewicz’s paraphrase of Ode III 30 by Horace has survived in two manuscript versions. In each, however, the incipit of Horace’s verse, treated as the title of the Polish poet’s work, is referred to in a slightly different form and its key word appears in as many as three variants (in two manuscript versions and in the first print edition). This fact and various interpretation possibilities related thereto constitute an essential part of the present remarks. The article ends with a supplement of sorts dedicated to the paraphrase of the same Horatian ode by Pushkin. The poem is a very important element of the Russian Romantic’s oeuvre; it is considered to be his poetic last will and testament. All the more surprising, it might seem, were the problems with its first publication, and some discrepancies in the alterations made in the first edition of the paraphrase by Mickiewicz indicate their common source – the “political incorrectness” of both authors.

Słowa kluczowe:

Horacy, Mickiewicz, Puszkin, recepcja, interpretacja

Podobne artykuły

1 2 3 4 5 6 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Brzuska, B. (2015). Pomnik czy twierdza? Kilka uwag o Mickiewiczowskiej parafrazie Horacjańskiej pieśni. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (5(8), 51–71. Pobrano z https://www.journals.polon.uw.edu.pl/index.php/pfl/article/view/173

Cited by / Share

Bibliografia

Aleksiejew, Michaił Pawłowicz. Stichotworienije Puszkina „Ja pamiatnik siebie wozdwig...”. Problemy ego izuczenija. Leningrad: Nauka, 1967.
Google Scholar

Beauvois, Daniel. Wilno − polska stolica kulturalna zaboru rosyjskiego, 1803−1832. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2012.
Google Scholar

Błaszczyk, Leon Tadeusz. „Z dziejów neohumanizmu w Wilnie na początku XIX wieku”. In Collectanea Philologica I. In honorem memoriamque Stephani Oświecimski (1906−1990). Łódź: Cathedra Philologiae Classicae Universitatis Lodzensis, 1995.
Google Scholar

Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL). Berolini: apud Georgium Reimerum: Academia Litterarum Regiae Borussicae. Vol. II, Inscriptiones Hispaniae Latinae, ed. Aemilius Hübner. Berolini [etc.], MDCCCLXIX. Vol. II suppplementum, Inscriptiones Hispaniae Latinae, ed. Ae. Hübner. Berolini [etc.], MDCCCXCII. Vol. VI, pars 3., Inscriptiones Urbis Romae Latinae, collegerunt Guilielmus Henzen et Iohannes Baptista de Rossi, ed. Eugenius Borman, Guilielmus Henzen, Christianus Huelsen. Berolini [etc.], MDCCCLXXXVI. Vol. VI, partis 4. fasc. posterior, additamenta, coll. et ed. Christianus Huelsen. Berolini [etc.],MCMII.Vol.X, Inscriptiones Bruttiorum, Lucaniae, Campaniae, Siciliae, Sardiniae Latinae, ed. Theodorus Mommsen. Berolini [etc.], MDCCCLXXXIII. Vol. VIII supplementum, pars 3., Inscriptionum Mauretaniae Latinarum miliariorum et instrumenti domestici in provinciis Africanis repertorum, ed. Iohannes Schmidt, Renatus Cagnat, Hermanus Dessau. Berolini [etc.], MCMIV.
Google Scholar

Czubek, Jan, ed. Archiwum Filomatów, pars 1, Korespondencya 1815−1823, vol.1, 1815−1820, vol. 2, 1820, vol. 3, 1820−1821. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1913.
Google Scholar

Domański, Juliusz. Tekst jako uobecnienie. Szkic z dziejów myśli o piśmie i książce. Kęty: Wydawnictwo Antyk, 2002.
Google Scholar

Galster, Bohdan. Słowo wstępne. In Jurij Łotman, Aleksander Puszkin, trans. A. Węgrzyn. Warszawa: PIW, 1990, 5-15.
Google Scholar

Hahn, Wiktor. Józef Jeżowski jako filolog. Wilno: [s.n.], 1929.
Google Scholar

Horacy. Wybór poezji, ed. Jerzy Krókowski. Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1971.
Google Scholar

Horacy. Do Leukonoe. Dwadzieścia dwie ody, trans. Adam Ważyk. Warszawa: Czytelnik, MCMLXXIII.
Google Scholar

Horacjusz, Kwintus Flakkus. Dzieła wszystkie, vol. I, Ody i epody, ed. Oktawiusz Jurewicz. Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1986.
Google Scholar

Horatius, Quintus Flaccus, Opera, ed. Stephanus Borzsák. Leipzig: Bibliotheca Scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, 1984.
Google Scholar

Janowski, Jan Nepomucen. Notatki autobiograficzne 1803−1853, ed. Marian Tyrowicz. Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1950.
Google Scholar

Jeżowski, Józef, ed. Dodatek do Horacyusza ód celnieyszych objaśnionych przez Józefa Jeżowskiego. Wilno: drukiem Józefa Zawadzkiego, Typografia Imperatorskiego Uniwersytetu, 1824.
Google Scholar

Jeżowski, Józef, ed. Horacyusza ody celnieysze stosownie do użytku szkół objaśnione przez Józefa Jeżowskiego. Wilno: w Drukarni przy ul. S. Jańskiey pod N 431, 1821−1823.
Google Scholar

Kochanowski, Jan. „Pieśni księgi wtóre”. In idem, Dzieła polskie, ed. Julian Krzyżanowski. Warszawa: PIW, 1989.
Google Scholar

[Koźmian, Andrzej Edward]. Wspomnienia Andrzeja Edwarda Koźmiana, vol. I. Poznań: Mieczysław Leitgeber, 1867.
Google Scholar

L *** [Januszkiewicz, Eustachy]. „Notatki wspomnień z życia Adama Mickiewicza”. Czas, no. 117 (1859).
Google Scholar

Lewak, Adam. „Grzymała Franciszek”. In Polski słownik biograficzny, vol. 9. Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1961.
Google Scholar

Łotman, Jurij Michajłowicz. Aleksander Puszkin, trans. Anna Węgrzyn. Warszawa: PIW 1990.
Google Scholar

Małecki, Jan Marian. „Pod rządami austriackimi i w Księstwie Warszawskim (1796−1815)”. In Dzieje Krakowa. Kraków w latach 1796−1918, vol. 3. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1979.
Google Scholar

Marcjalis, Markus Waleriusz. Epigramy, trans. Stanisław Kołodziejczyk. Warszawa: Czytelnik, 1971.
Google Scholar

Martialis, Marcus Valerius. Epigrammaton libri, ed. Iacobus Borovskij, Leipzig: Bibliotheca Scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, 1982.
Google Scholar

Mickiewicz, Adam. Dzieła, vol. I, Wiersze, ed. Wacław Borowy et Eugeniusz Sawrymowicz. Warszawa: Czytelnik, 1955.
Google Scholar

Mickiewicz, Adam. Dzieła wszystkie, vol. I, pars 3, Wiersze 1829−1855, ed. Czesław Zgorzelski. Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1981.
Google Scholar

Mickiewicz, Adam. Dzieła, vol. I, Wiersze, ed. Czesław Zgorzelski. Warszawa: Czytelnik, 1993.
Google Scholar

[Mickiewicz, Adam]. Wiersze Adama Mickiewicza w podobiznach autografów. Część druga 1830−1855, ed. Czesław Zgorzelski, Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1998.
Google Scholar

Mickiewicz, Adam. Wybór poezyj, vol. II, ed. Czesław Zgorzelski. Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1986.
Google Scholar

Mickiewicz, Władysław. Pamiętniki, t. I, 1838−1861, ed. Marek Troszyński. Warszawa: Iskry, 2012.
Google Scholar

Ovidius, Publius Naso. Amores, Medicamina faciei feminae, Ars amatoria, Remedia amoris, ed. E.J. Kenney, Oxonii: Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis, 1995.
Google Scholar

Ovidius, Publius Naso. Metamorphoses, ed. R.J. Tarrant, Oxonii: Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis, 2004.
Google Scholar

Ovidius, Publius Naso. Tristia, ed. J.B. Hall, Stutgardiae et Lipsiae: Bibliotheca Scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana, MCMXCV.
Google Scholar

Owidiusz, Publiusz Naso. Przemiany, trans. Brunon Kiciński. Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1953.
Google Scholar

Plezia, Marian. „Geneza seminarium filologicznego G. F. Grodka”. In Marian Plezia, Z dziejów filologii klasycznej w Polsce. Warszawa: Polskie Towarzystwo Filologiczne, 1993.
Google Scholar

Propertius, Sextus. Elegos, ed. S.J. Heyworth, Oxonii: Scriptorum Classicorum Bibliotheca Oxoniensis, 2007.
Google Scholar

Puszkin, Aleksandr Siergiejewicz. „Pomnik”, trans. Julian Tuwim. In Julian Tuwim, Wiersze wybrane. Wrocław: Ossolineum [etc.], 1964.
Google Scholar

Puszkin, Aleksandr Siergiejewicz. Soczinienija A. S. Puszkina, vol. IX. Sankt Peterburg: Tipografia I. Głazunowa i K., MDCCCXLI.
Google Scholar

Puszkin, Aleksandr Siergiejewicz. Soczinienija w trech tomach, vol. 1, Stichotworenija, skazki, Rusłan i Ludmiła. Moskwa: Chudożestwiennaja Literatura, 1985.
Google Scholar

Sinko, Tadeusz. Mickiewicz i antyk. Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1957.
Google Scholar

Szpotański, Stanisław, et Stanisława Pietraszkiewiczówna, ed. Archiwum Filomatów, pars 2, Materyały do historyi Towarzystwa Filomatów, vol.1-2. Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1920−1921.
Google Scholar

Thesaurus linguae Latinae, vol. 8, fasc.10, Lipsiae: B.G.Teubner,1963 oraz vol. 8, fasc.11, Lipsiae: B.G. Teubner, 1966.
Google Scholar

Venclova, Tomas. Wilno. Przewodnik. Wilno: R. Paknio leidykla, 2003.
Google Scholar

Warszawska, Stefania. „Filomaci wileńscy a Horacy”, Filomata, vol. 75 (1935): 147-154.
Google Scholar

Witkowska, Alina. Rówieśnicy Mickiewicza. Życiorys jednego pokolenia. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm, 1998.
Google Scholar

Wójcik, Andrzej. Talent i sztuka. Rzecz o poezji Horacego. Wrocław [etc.]: Ossolineum, 1986.
Google Scholar

Zgorzelski, Czesław. „Dodatek krytyczny”. In Adam Mickiewicz, Dzieła, vol. I, Wiersze. Warszawa: Czytelnik, 1993, 585-586, 676-677.
Google Scholar