„Rozebrana”, czyli Norwidowska ballada o kresie metody alegorycznej

Karol Samsel

Opublikowane: 2016-06-01

Nr 6(9) (2016)

„Rozebrana”, czyli Norwidowska ballada o kresie metody alegorycznej

Karol Samsel

Abstrakt

Undressed, Cyprian Norwid’s poem written in 1881, defined by himself as ‘a ballade’, for years has bothered many norwidologists interpreting this text. Nevertheless, a particular paradigm of interpreting Undressed has been established, as built up by connectable (in the most significant statements) conclusions of scholars such as Michał Głowiński, Stefan Sawicki or lately – Grażyna Halkiewicz-Sojak. The aim of my study is to attempt to reinterpret Norwid’s ‘ballade’ as a lyrical study of a specific aesthetic problem, in other words, as a parabolic and poetised study on the art of allegory, which for Norwid was ‘art passé’. Viewed in this light, peculiar, Norwidian ‘ballade-non-ballade’ seems to give to the reader of the poem knowledge about the waning possibility of allegorisation at the moment of the modern breakthrough. The explication of Undressed could be therefore (as well as other, less complicated, explications) the national ‘iconological aporia’. ‘Polish iconoclasm’ i.e. reaching the very limit of national representation, is the pure inability to create the „finite portrait of the fatherland” and the petrification of Poland’s picture by its allegories. Acceptance of such interpretation leads to viewing Norwid’s poem from the perspective set by Stanisław Wyspiański’s Liberation and unexpectedly reveals Norwid’s precursory.

Słowa kluczowe:

Rozebrana, postalegoryzm, aporia ikonologiczna, Wyzwolenie, filozofia życia

Podobne artykuły

1 2 3 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Samsel, K. (2016). „Rozebrana”, czyli Norwidowska ballada o kresie metody alegorycznej. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (6(9), 225–338. Pobrano z https://www.journals.polon.uw.edu.pl/index.php/pfl/article/view/149

Cited by / Share

Bibliografia

Baczyński, Krzysztof Kamil. „[Opowiadanie bez tytułu] (Gimnazjum imienia Boobalka I…)”. In Krzysztof Kamil Baczyński, Utwory zebrane, ed. Aniela Kmita-Piorunowa et Kazimierz Wyka, vol. II. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1970
Google Scholar

Bojarski, Wacław. „O barze »Pod Lampionami«, zielonym nosie i dyktaturze”. In Wacław Bojarski, Pożegnanie z mistrzem, ed. Jerzy Tomaszkiewicz. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1983.
Google Scholar

Brajerska-Mazur, Agata. „Polskość a europejskość Norwida w przekładzie na język angielski” in Norwid – spotkania kultur, ed. Edyta Chlebowska. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2015.
Google Scholar

Brajerska-Mazur, Agata. „Rozebrana »rozebrana«”, Akcent no 3 (2005).
Google Scholar

Brajerska-Mazur, Agata, „Polskość a europejskość Norwida w przekładzie na język angielski”. In Norwid – spotkania kultur, ed. Edyta Chlebowska. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2015.
Google Scholar

Dzienniki Wacława Borowego. Rok 1943 i 1944 (do 13 X 1944), maszynopis z rękopisu (numer inw. 1717) znajdującego się w BUW – Gabinet Rękopisów, teczka 4, 1943.
Google Scholar

Głowiński, Michał. „Ciemne alegorie”. In Michał Głowiński, Intertekstualność, groteska, parabola. Szkice ogólne i interpretacje. Kraków: Universitas, 2000.
Google Scholar

Głowiński, Michał. „Norwida wiersze-przypowieści”. In Cyprian Norwid. W 150-lecie urodzin. Materiały konferencji naukowej 23-25 września 1971, ed. Maria Żmigrodzka. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1973.
Google Scholar

Gomulicki, Juliusz Wiktor. „Metryki i objaśnienia: Ostatnia z bajek”. In Norwid, Cyprian, Pisma wszystkie, ed. Juliusz Wiktor Gomulicki, t. I-XI. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971.
Google Scholar

Halkiewicz-Sojak, Grażyna. „»Rozebrana«, czyli Norwidowska ballada o nadziei”. In eadem, Nawiązane ogniwo. Studia o poezji Cypriana Norwida i jej kontekstach. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2010.
Google Scholar

Kalendarz życia i twórczości Cypriana Norwida, ed. Zofia Trojanowiczowa, Elżbieta Lijewska przy współudziale Małgorzaty Pluty, t. II: 1861-1883. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2007.
Google Scholar

Kapusta, Anna. Mitologie twarzy. Cyprian Norwid i Stanisław Wyspiański. Próba komparatystyki mitu. Kraków: Collegium Columbinum, 2007.
Google Scholar

Karpiński, Franciszek. „Pieśń poranna”. In Franciszek Karpiński, Poezje wybrane, ed. Tomasz Chachulski, BN I 89. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1997.
Google Scholar

Kucner, Andrzej, „Spór o racjonalność w obliczu argumentów filozofii życia – Nietzsche, Dilthey, Bergson”, Humanistyka i Przyrodoznawstwo, no 12 (2006).
Google Scholar

Kuziak, Michał, „Czarne kwiaty, których nie ma. Jak dekonstruuje się tekst Norwida?”. In Strona Norwida. Studia i szkice ofiarowane Profesorowi Stefanowi Sawickiemu, ed. Piotr Chlebowski, Włodzimierz Toruń, Elżbieta Żwirkowska, Edyta Chlebowska. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2009.
Google Scholar

M., „»Rozebrana«. Mały Felieton”. Nowy Kurier Warszawski no 103 (1943).
Google Scholar

Mickiewicz, Adam. „Dziady. Widowisko”. In Adam Mickiewicz, Utwory dramatyczne, t. III, ed. Julian Krzyżanowski. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, 1955.
Google Scholar

Mickiewicz, Adam. „Romantyczność”. In Adam Mickiewicz, Wiersze, t. I, ed. Julian Krzyżanowski. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, 1955.
Google Scholar

Miodońska-Brookes, Ewa. „»Tragedia Edypa« i »tragedie drobnoustrojów«. Dzieło sztuki jako miara rzeczywistości. Glosy do Wyzwolenia Stanisława Wyspiańskiego”. In Ewa Miodońska-Brookes, „Mam ten dar bowiem: patrzę się inaczej”. Szkice o twórczości Stanisława Wyspiańskiego. Kraków: Universitas, 1997.
Google Scholar

Nietzsche, Fryderyk. Niewczesne rozważania, przeł. Leopold Staff. Warszawa-Kraków: Nakład Jakóba Mortkowicza, 1912.
Google Scholar

Norwid, Cyprian. Pisma wszystkie, ed. Juliusz Wiktor Gomulicki, t. I-XI. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971.
Google Scholar

Norwid, Cyprian. „Rozebrana. (Ballada)”, Krokwie. Czasopismo literacko-artystyczne poświęcone zagadnieniom myśli nowoczesnej no. 2 (1921).
Google Scholar

Paczkowska-Łagowska, Elżbieta. „Lebensphilosophie / Filozofia życia”. In Brzozowski. Wokół kultury: inspiracje nietzscheańskie, ed. Paweł Pieniążek. Warszawa: Instytut Filozofii i Socjologii PAN, 2004.
Google Scholar

Piotrowski, Igor. Pieśń i moc. Pieśni codzienne Franciszka Karpińskiego w kulturze polskiej XIX i XX wieku. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2012.
Google Scholar

Prussak, Maria. „Przestrzenie Wyzwolenia”. In Maria Prussak, Wyspiański w labiryncie teatru. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN, 2005.
Google Scholar

Ripa, Cesare. Ikonologia, trans. Ireneusz Kania. Kraków: Universitas, 2010.
Google Scholar

Rzońca, Wiesław. „Michała Głowińskiego mit Norwidowej alegorii”. In Wiesław Rzońca, Premodernizm Norwida – na tle symbolizmu literackiego II połowy XIX wieku. Warszawa: Wydawnictwo Wydziału Polonistyki UW, 2013.
Google Scholar

Rzońca, Wiesław. „Z zagadnień Norwidowskiej semantyki poetyckiej”. In Strona Norwida. Studia i szkice ofiarowane Profesorowi Stefanowi Sawickiemu, ed. Piotr Chlebowski, Włodzimierz Toruń, Elżbieta Żwirkowska, Edyta Chlebowska. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 2009.
Google Scholar

Sawicki, Stefan. „»Stygmat« Cypriana Norwida”. In Nowela, opowiadanie, gawęda. Interpretacje małych form narracyjnych, ed. Kazimierz Bartoszyński, Maria Jasińska-Wojtkowska, Stefan Sawicki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979.
Google Scholar

Sawicki, Stefan. „Z zagadnień semantyki poetyckiej Norwida”. In Stefan Sawicki, Norwida walka z formą. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986.
Google Scholar

Stefanowska, Zofia. „O niewoli narodowej”. In Zofia Stefanowska, Strona romantyków. Studia o Norwidzie. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL, 1993.
Google Scholar

Śniedziewski, Piotr. „Od »milczącej mowy« do »martwych znaków« Norwida”. In Piotr Śniedziewski, Mallarmé – Norwid. Milczenie i poetycki modernizm we Francji. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2008.
Google Scholar

Śniedziewski, Piotr. Mallarmé – Norwid. Milczenie i poetycki modernizm we Francji. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2008.
Google Scholar

Trojanowiczowa, Zofia. „W kręgu »młodej piśmienności warszawskiej«”. In Zofia Trojanowiczowa, Rzecz o młodości Norwida. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1968.
Google Scholar

Wyspiański, Stanisław. Wyzwolenie, ed. Aniela Łempicka. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1970.
Google Scholar