„Pętano nas wszystkie przez całe życie, seksualnie, społecznie i kulturowo. Czas odwrócić role! Teraz my będziemy pętać!” – proza Agnieszki Szpili w kontekście postfeminizmu i postpornografii | Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo

Opublikowane: 2025-06-17

Nr 15 (18) (2025)

„Pętano nas wszystkie przez całe życie, seksualnie, społecznie i kulturowo. Czas odwrócić role! Teraz my będziemy pętać!” – proza Agnieszki Szpili w kontekście postfeminizmu i postpornografii

Kinga Matuszko , Mikołaj Głos

Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo

Dział: Pożytki filologiczne

https://doi.org/10.32798/pflit.1405

Abstrakt

Celem artykułu jest analiza twórczości prozatorskiej Agnieszki Szpili: powieści Heksy (2021) i zbioru opowiadań Octopussy (2023), w kontekście postfeminizmu oraz postporno – czyli „nowej” pornografii, opartej na konsensualności i inkluzywności, jako recepty na wyczerpanie kultury. Pisarka sugeruje, zarówno w swoich utworach, jak i w licznych wywiadach, że zbliżamy się do końca cywilizacji, a współczesne społeczeństwo nadal opiera się na patriarchalnych wartościach, co przejawia się w wielu sferach życia, również seksualnej. Jej zdaniem jedyną drogą do upodmiotowienia kobiet jest wyzwolenie seksualne i porzucenie antropocentrycznej perspektywy na rzecz zwrotu ku naturze. Autor i autorka starają się ocenić, czy wizja pisarki w istocie jest prokobieca czy też przeczy ideałom równościowym.

Słowa kluczowe:

postporno, Agnieszka Szpila, patriarchat, postfeminizm

Podobne artykuły

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Matuszko, K., & Głos, M. (2025). „Pętano nas wszystkie przez całe życie, seksualnie, społecznie i kulturowo. Czas odwrócić role! Teraz my będziemy pętać!” – proza Agnieszki Szpili w kontekście postfeminizmu i postpornografii. Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo, (15 (18), 483–503. https://doi.org/10.32798/pflit.1405

Cited by / Share

Bibliografia

Błachnio, Karolina, „Uprawiamy seks z Ziemią”. Kim są ekoseksualni?, „Newsweek”, 25.07.2016, https://www.newsweek.pl/styl-zycia/kim-sa-ekoseksualni-alternatywna-seksualnosc/4vgjn8c (d.d. 3.02.2024).
Google Scholar

Boryszewski, Cezary, Chibner, Daria, Pornhub? To patriarchalny przeżytek. Marks w darkroomie i lewicowe postporno, Klub Jagielloński, 21.06.2022, https://klubjagiellonski.pl/2022/06/21/pornhub-to-patriarchalny-przezytek-marks-w-darkroomie-i-lewicowe-postporno/ (d.d. 31.01.2024).
Google Scholar

Cielemęcka, Olga, Czas feminizmu, w: Konteksty feministyczne. Gender w życiu społecznym i kulturze, red. P. Chudzicka-Dudzik, E. Durys, Łódź 2014.
Google Scholar

Czyżewska, Basia, Postporn, czyli postępowa pornografia, „Vogue”, 16.06.2022, https://www.vogue.pl/a/postporn-czyli-postepowa-pornografia (d.d. 31.01.2024).
Google Scholar

Dudziński, Przemysław, Filmowa pornografia dla kobiet i feministyczne postporno – próba rekonesansu, w: Seksualność w zwierciadle humanistyki, red. A. Ponikowska et al., Poznań 2012.
Google Scholar

Genz, Stéphanie, Brabon, Benjamin A., Postfeminism: Cultural Texts and Theories, Edinburgh 2009.
Google Scholar

Głos, Mikołaj, Kobiety i inne potworności. Mityzacja i female queer gothic w „Empuzjonie” Olgi Tokarczuk, „Dydaktyka Polonistyczna” 2023, nr 9, s. 252–264.
Google Scholar

Gregory, Tim, Lorange, Astrid, Teaching Post-Pornography, „Cultural Studies Review” 2018, Vol. 24, No. 1, s. 137–149.
Google Scholar

Gromkowska-Melosik, Agnieszka, Power Girl i kontrowersje wokół (pop)kulturowej emancypacji kobiet współczesnych, w: Kultura popularna. Konteksty teoretyczne i społeczno-kulturowe, red. eadem, Z. Melosik, Kraków 2010.
Google Scholar

Gruszczyński, Arkadiusz, Dlaczego ludzie oglądają pornografię? W Warszawie odbędzie się pierwszy w Polsce festiwal postporno, „Gazeta Wyborcza”, 5.06.2022, https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,28532221,dlaczego-ludzie-ogladaja-pornografie-w-warszawie-odbedzie-sie.html (d.d. 31.01.2024).
Google Scholar

Grzywa, Anna, Jak powstało napiętnowanie i błędne rozumienie chorób psychicznych?, „Psychiatria” 2018, t. 15, nr 4, s. 211–219.
Google Scholar

Jagernath, Jayseema, Nupen, Dominique Marié, Pseudo-feminism vs feminism – Is pseudo- feminism shattering the work of feminists?, „Proceedings of The Global Conference on Women’s Studies” 2023, Vol. 1, Iss. 1, s. 60–73.
Google Scholar

Jewtuch, Katarzyna, Pornografia współczesna, Wrocław 2017.
Google Scholar

Kinser, Amber E., Negotiating Spaces For/Through Third-Wave Feminism, „NWSA Journal” 2004, Vol. 16, No. 3, s. 124–153
Google Scholar

Kostecka, Weronika, Postfeminizm jako perspektywa rozważań nad kulturą popularną – propozycja metody badań literackiej fantastyki dla młodych dorosłych, „Filoteknos” 2022, vol. 12, s. 217–243.
Google Scholar

Lust, Erika, Good Porn: A Woman’s Guide, London 2010.
Google Scholar

Michna, Natalia Anna, Od czułego narratora do etyki czułości. Posthumanistyczna krytyka antropocentryzmu w twórczości Olgi Tokarczuk i Patricii Piccinini, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica” 2023, t. 11, s. 298–312.
Google Scholar

Mrozik, Agnieszka, Akuszerki transformacji. Kobiety, literatura i władza w Polsce po 1989 roku, Warszawa 2012.
Google Scholar

Nguyen, Tram, From SlutWalks to SuicideGirls: Feminist Resistance in the Third Wave and Postfeminist Era, „Women’s Studies Quarterly” 2013, Vol. 41, No. 3/4, s. 157–172.
Google Scholar

Rehberg, Peter, More than vanilla sex: reading gay postpornography with affect theory and psychoanalysis, „Porn Studies” 2019, Vol. 6, Iss. 1, s. 114–128.
Google Scholar

Rusak, Anna, Ekoseksualność, czyli naturę traktuj jak kochankę i przeżyj orgazm w błocie, Vibez, 29.10.2021, https://vibez.pl/wydarzenia/ekoseksualnosc-czyli-nature-traktuj-jak-kochanke-i-przezyj-orgazm-w-blocie-6699072533367616a (d.d. 3.02.2024).
Google Scholar

Schick, Irving Cemil, Seksualność Orientu. Przestrzeń i Eros, tłum. A. Gąsior-Niemiec, Warszawa 2012.
Google Scholar

Shalit, Ruth, Canny and Lacy: Ally, Dharma, Ronnie, and the Betrayal of Postfeminism, „The New Republic”, 6.04.1998, s. 27–32.
Google Scholar

Sharma, Ashna, Feminism and Pseudo Feminism – A Legal Perspective, „International Journal of Science and Research” 2022, Vol. 11, Iss. 2, s. 563–564.
Google Scholar

Sieracka, Joanna, Postfeministyczne próby odzyskania „kobiecego doświadczenia” jako odpowiedź na trzeciofalowy kryzys zwrotu doświadczeniowego, w: Tematy modne w humanistyce. Studia interdyscyplinarne, red. Ł. Grajewski et al., Toruń 2015.
Google Scholar

Sprinkle, Annie, Post-Porn Modernist, Berkeley 1998.
Google Scholar

Szpila, Agnieszka, Heksy, Warszawa 2021.
Google Scholar

Szpila, Agnieszka, Must-fuck współczesnego człowieka, „Krytyka Polityczna”, 9.06.2022, https://krytykapolityczna.pl/kultura/film/chce-zostac-gwiazda-postporno-szpila/ (d.d. 2.02.2024).
Google Scholar

Szpila, Agnieszka, Octopussy, Warszawa 2023.
Google Scholar

Szpila, Agnieszka, Piszę postporno. Seks Blanki Lipińskiej na mnie nie działa, rozm. przepr. I. Adamczewska, „Wysokie Obcasy”, 14.06.2023, https://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/7,157211,29864034,agnieszka-szpila-pisze-postporno-seks-blanki-lipinskiej-na.html (d.d. 31.01.2024).
Google Scholar

Szpila, Agnieszka, Tryskam, więc jestem, rozm. przepr. P. Januszewska, „Krytyka Poli- tyczna”, 8.07.2023, https://krytykapolityczna.pl/kraj/octopussy-rozmowa-z-agnieszka-szpila/ (d.d. 2.02.2024).
Google Scholar

Szreder, Aga, Żwirek, Rafał, Utopia postporno. Rozmowa z Agą Szreder i Rafałem Żwirkiem, rozm. przepr. E. Majewska, „Szum”, 29.07.2022, https://magazynszum.pl/utopia-postpo/ (d.d. 31.01.2024).
Google Scholar

Tragarz, Krzysztof, Ekoseksualni wierzą, że masturbacja pod wodospadem uratuje Ziemię. Jest ich już ponad 100 tysięcy, Noizz, 6.08.2018, https://noizz.pl/lifestyle/ekoseksualni-wierza-ze-masturbacja-pod-wodospadem-uratuje-ziemie/r9ge0fb (d.d. 2.02.2024).
Google Scholar

Valdivia, Angharad N., Projansky, Sarah, Feminism and/in mass media, w: The Sage handbook of gender and communication, ed. B. J. Dow, J. T. Wood, Thoysand Oaks– London–New Delhi 2006.
Google Scholar

Valero Heredia, Ana, Feminism and Pornography: From Mainstream Pornography (Hetero-Patriarchal) to Post-Porn (Non Binary), „The Age of Human Rights Journal” 2022, No. 18, s. 221–238.
Google Scholar

Kinga Matuszko

kinga.matuszko@gmail.com
https://orcid.org/0000-0002-3853-6244

Afiliacja:

Uniwersytet Rzeszowski Polska

Biogram

mgr, Uniwersytet Rzeszowski. Przygotowuje rozprawę doktorską w dyscyplinie literaturoznawstwo dotyczącą kreowania tożsamości w polskich adaptacjach popularnych anglosaskich tekstów kultury dla dzieci i młodzieży. Jej zainteresowania naukowe to: popkultura, polska i zagraniczna literatura współczesna, przekład, przedchrześcijańskie kultury europejskie oraz nowe nurty w teorii literatury. Wybrane prace: W poszukiwaniu Pięknego Ludu – palingeneza niektórych motywów folkloru celtyckiego w wybranych powieściach young adult fantasy, „Dzieciństwo. Literatura i Kultura” 2023, t. 5, nr 2, s. 89–113; (Nie)zbędność zmian – serialowe adaptacje komiksów w perspektywie przekładu kulturowego (na przykładzie Sandmana i Wednesday), „Między Oryginałem a Przekładem” 2023, nr 4, s. 145–161.

Mikołaj Głos

https://orcid.org/0000-0002-7056-8377

Afiliacja:

Uniwersytet Rzeszowski Polska

Biogram

mgr, Uniwersytet Rzeszowski. Przygotowuje dysertację w dyscyplinie literaturoznawstwo dotyczącą palingenezy mitu w polskiej prozie kobiet przełomu XX i XXI w. Jego zainteresowania naukowe to: krytyka feministyczna, mitokrytyka, literatura i kultura popularna oraz polska i zagraniczna literatura współczesna. Wybrane prace: Kto uratuje Ariadnę? – palingeneza kreteńskiego mitu w popfeministycznych retellingach (na przykładzie „Pani labiryntu” Magdy Knedler i „Ariadny” Jennifer Saint), „Zagadnienia Rodzajów Literackich” 2023, t. 66, nr 1, s. 249–261; Matka Polka Destruktorka – dwa oblicza dysfunkcyjnego macierzyństwa (na przykładzie „Szopki” Zośki Papużanki i „Gorzko, gorzko” Joanny Bator), „Tematy i Konteksty” 2022, nr 12 (17), s. 399–409.

Ta strona używa pliki cookie dla prawidłowego działania, aby korzystać w pełni z portalu należy zaakceptować pliki cookie.