Różne oblicza prawdy. O historycznych źródłach metatekstowych użyć PRAWDY

Magdalena Pastuch

doi:10.32798/pf.880

Opublikowane: 2021-12-30

Tom 76 (2021)

Różne oblicza prawdy. O historycznych źródłach metatekstowych użyć PRAWDY

Magdalena Pastuch

Prace Filologiczne

Dział: ARTYKUŁY

https://doi.org/10.32798/pf.880

Abstrakt

Celem artykułu jest przedstawienie procesu kształtowania się metatekstowych znaczeń jednostki prawda. Przyjmując założenie, że źródłem wystąpień na poziomie nieprzedmiotowym jest poziom przedmiotowy, autorka wskazuje historyczne początki użyć metatekstowych. Analizy prowadzą do wniosku, że prawda zarówno jako komentarz metatekstowy (dopowiedzenie), jak i jako komentarz przyzdaniowy powstała w wyniku elizji elementu werbalnego konstrukcji to (jest) prawda. Natomiast przerywnikowe użycie prawdy
ma swoje źródła najprawdopodobniej w funkcji partykułopodobnej, która z kolei wywodzi się z użyć parentetycznych. Prawda z poziomu metatekstowego pełni przede wszystkim funkcję markera pragmatycznego, przekazującego informacje o postawie nadawcy komunikatu. Jako taka może być rozpatrywana jako efekt procesu gramatykalizacji.

Słowa kluczowe:

językoznawstwo historyczne, pragmalingwistyka historyczna, markery pragmatyczne, metajęzyk, historia języka polskiego

Podobne artykuły

Jan Wawrzyńczyk, Z problematyki przesunięć chronologizacyjnych w "Wielkim słowniku języka polskiego PAN" , Prace Filologiczne: Tom 76 (2021): Tom dedykowany Profesor Krystynie Waszakowej
Elżbieta Kaczmarska, Adrian Jan Zasina, Błędy walencyjne w tekstach obcokrajowców uczących się języka polskiego w świetle korpusu PoLKo , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Magdalena Pietrzak, Henryka Sienkiewicza głos „w sprawie (czystości) języka” , Prace Filologiczne: Nr 75/2 (2020)
Kinga Geben, Postawa autonomiczna studenta a strategie uczenia się języka polskiego (studium przypadku) , Prace Filologiczne: Nr 75/2 (2020)
Elżbieta Kaczmarska-Zglejszewska, Walencja wyrażeń oznaczających uczucia i emocje w języku polskim w wypowiedziach obcokrajowców uczących się języka polskiego jako obcego (na podstawie materiałów z korpusu PoLKo) , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Katarzyna Sicińska, O statusie i nazewnictwie odmian języka polskiego na dawnych Kresach Wschodnich , Prace Filologiczne: Nr 75/2 (2020)
Joanna Kowalczyk, Użyteczność i relewancja semantyczna terminów prawnych definiowanych w słownikach ogólnej polszczyzny , Prace Filologiczne: Nr 73 (2019)
Magdalena Płusa, Uwagi o sytuacji języka polskiego na „białoruskim” Polesiu na początku XX wieku w świetle powieści „Puszcza” Józefa Weyssenhoffa , Prace Filologiczne: Tom 78 (2023)
Mariola Wołk, CHWILA i MOMENT w ujęciu semantycznym , Prace Filologiczne: Tom 77 (2022)
Agnieszka Wełpa-Siudek, Czy mówisz po mazursku? Wpływ biografii językowej na znajomość języka kolateralnego , Prace Filologiczne: Tom 79 (2024)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Pastuch, M. (2021). Różne oblicza prawdy. O historycznych źródłach metatekstowych użyć PRAWDY. Prace Filologiczne, 76, 425–438. https://doi.org/10.32798/pf.880

Cited by / Share

Bibliografia

Brinton, L. (2001). From matrix clause to pragmatic marker: The history of look-forms, Journal of Historical Pragmatics, 2(2), 177–199.
Google Scholar

Brinton, L., Traugott, E.C. (2005). Lexicalization and Language Change. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Degand, L., Evers-Vermeul, J.E. (2015). Grammaticalization or pragmaticalization of discourse markers? More than terminological issue, Journal of Historical Pragmatics, 16(1), 59–85.
Google Scholar

Diewald, G., (2011). Pragmaticalization (defined) as grammaticalization of discourse functions, Linguistics, 49(2), 365–390.
Google Scholar

Ehmer, O., Rosemeyer, M. (2018). Inferences in Interaction and Language Change, Open Linguistics, 4, 536–551.
Google Scholar

Fedriani, Ch., Sansó, A. (red.). (2017). Pragmatic markers, discourse markers and modal particles: New perspectives. Amsterdam–Philadelphia: John Benjamins.
Google Scholar

Fisher, K. (ed.). (2006). Approaches to Discourse Particles. Amsterdam: Elsevier.
Google Scholar

Grochowski, M. (1983). Metatekstowa interpretacja parentezy. W: T. Dobrzyńska, E. Janus (red.), Tekst i zdanie (247–258). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Google Scholar

Hansen Mosegaard, M.B. (2012). The semantics of pragmatic expressions. W: H.G. Schmid (red.), Cognitive pragmatics. Handbook of Pragmatics. (589–613). Berlin: Mouton de Gruyter.
Google Scholar

Heine, B. (2013). On discourse markers: Grammaticalization, pragmaticalization, or something else?, Linguistics, 51(6), 1205–1247.
Google Scholar

Holmberg, A. (2016). The syntax of Yes and No. Oxford: Oxford University Press.
Google Scholar

Hopper, P.J., Traugott, E.C. (2003). Grammaticalization. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Kleszczowa, K. (2015). U źródeł polskich partykuł. Derywacja funkcjonalna, przemiany, zaniki. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Google Scholar

Lehmann, Ch. (1995). Thoughts on Grammaticalization. Lincom Europa: Munich.
Google Scholar

Maschler, Y., Schiffrin, D. (2013). Discourse Markers Language, Meaning and Context, Linguistics, 51(6), 1205–1247.
Google Scholar

Pastuch, M. (2020). Polskie wyrażenia o funkcji dopowiedzeniowej – historia i współczesność. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Google Scholar

Śledź, A. (2000). Próba przedstawienia zależności składniowych polskich przerywników, Prace Językoznawcze, 2, 161–168.
Google Scholar

Traugott, E.C. (1995). Subjectification in grammaticalisation. W: D. Stein, S. Wright (red.), Subjectivity and Subjectivisation: Linguistic Perspectives (31–54). Cambridge: Cambridge University Press
Google Scholar