Definicja kulturowa na przykładzie leksemów OKNO i DRZWI

Elżbieta Wierzbicka-Piotrowska

doi:10.32798/pf.862

Opublikowane: 2021-12-30

Tom 76 (2021)

Definicja kulturowa na przykładzie leksemów OKNO i DRZWI

Elżbieta Wierzbicka-Piotrowska

Prace Filologiczne

Dział: ARTYKUŁY

https://doi.org/10.32798/pf.862

Abstrakt

W artykule została przedstawiona propozycja definicji kulturowej, składającej się z trzech rodzajów cech ważnych przy opisie znaczenia słowa – identyfikujących, które dotyczą desygnatu opisywanej jednostki leksykalnej, kognitywnych, związanych z jej charakterystyką językową, oraz kulturowych, charakteryzujących stan emocjonalny użytkownika języka w momencie jej pojawienia się w akcie mowy. Wszystkie są ściśle
związane z kulturą społeczności posługującej się danym językiem i jej oddziaływaniem na postawy ludzkie warunkujące komunikację językową. Tezy przedstawione w artykule zostały poparte analizą leksemów okno i drzwi, z uwzględnieniem ich opisów leksykograficznych, konceptualizacji tworzących ich językowy obraz oraz motywów okna i drzwi w wybranych utworach literackich, malarskich i muzycznych.

Słowa kluczowe:

definicja kulturowa, znaczenie, okno, drzwi, semantyka kognitywna

Podobne artykuły

Hubert Kowalewski, Katarzyna Prorok, cognitive analysis of Polish folk plant names , Prace Filologiczne: Tom 78 (2023)
Євгенія А. Карпіловська, Оказіоналізми в когнітивному просторі мови , Prace Filologiczne: Tom 76 (2021): Tom dedykowany Profesor Krystynie Waszakowej
Игорь М. Богуславский, О противопоставлении актантов и сирконстантов в Московской семантической школе , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Renata Grzegorczykowa, Dzieje i znaczenia współczesne słów WŁASNY i WŁAŚNIE w świetle ich powiązań etymologicznych , Prace Filologiczne: Tom 76 (2021): Tom dedykowany Profesor Krystynie Waszakowej
Zuzanna Topolińska, Derywacja semantyczna, czyli o słowotwórstwie inaczej , Prace Filologiczne: Nr 75/2 (2020)
Krystyna Kleszczowa, Reguły walencyjne polskich adwerbalnych derywatów mutacyjnych , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Ewa Siatkowska, Koncepcje etymologiczne polskich nazw kobiety zamężnej , Prace Filologiczne: Nr 74 (2019): Tom dedykowany Profesorowi Januszowi Siatkowskiemu
Magdalena Danielewiczowa, Swój ma swoje tajemnice , Prace Filologiczne: Nr 73 (2019)
Dagmara Banasiak, O znaczeniu czasownika wyśmiać (kogoś, coś) i jego użyciu w internetowym dyskursie politycznym , Prace Filologiczne: Nr 73 (2019)
Agnieszka Mierzwińska-Hajnos, Amalgamaty pojęciowe w dyskursie politycznym. Kognitywne studium przypadku , Prace Filologiczne: Nr 73 (2019)

1 2 3 4 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Wierzbicka-Piotrowska, E. (2021). Definicja kulturowa na przykładzie leksemów OKNO i DRZWI. Prace Filologiczne, 76, 507–527. https://doi.org/10.32798/pf.862

Cited by / Share

Bibliografia

Ajdukiewicz, K. (1985). Język i znaczenie. W: K. Ajdukiewicz, Język i poznanie, t. 1 (145–174). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar

Anusiewicz, J. (1990). Językowo-kulturowy obraz kota w polszczyźnie, Etnolingwistyka, 3, 95–141.
Google Scholar

Anusiewicz, J. (1995). Lingwistyka kulturowa. Zarys problematyki. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Google Scholar

Bartmiński, J. (1988). Definicja kognitywna jako narzędzie opisu konotacji słowa. W: J. Bartmiński (red.), Konotacja (169–183). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar

Bartmiński, J. (1991). Miejsce hiperonimu w definicji leksykograficznej. W: M. Grochowski, D. Weiss (red.), Words are Physicians for an Ailing Mind. For Andrzej Bogusławski on the occasion of his 60th birthday (45–50). München: Peter Lang.
Google Scholar

Bartmiński, J., Tokarski, R. (1993). Definicja semantyczna: czego i dla kogo?. W: J. Bartmiński (red.), O definicjach i definiowaniu (47–61). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar

Chlebda, W. (2012). Czy polska etnolingwistyka może być zwornikiem nauk humanistycznych?. W: M. Grochowski (red.), Językoznawstwo w Polsce. Kierunki badań i perspektywy rozwoju (91–98). Warszawa: Bel Studio.
Google Scholar

Evans, V. (2009). Leksykon językoznawstwa kognitywnego (M. Buchta i in., tłum.). Kraków: Universitas.
Google Scholar

Grzegorczykowa, R. (1998). O rozumieniu prototypu i stereotypu we współczesnych teoriach semantycznych. W: J. Anusiewicz, J. Bartmiński (red.), Język a kultura, t. 12: Stereotyp jako przedmiot lingwistyki (109–115). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
Google Scholar

Grześkowiak, R. (2008). Okno Cyceryny: wymiary i głębia. W: R. Krzywy (red.), Amor vincit omnia. Erotyzm w literaturze staropolskiej (9–37). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar

Ihnatowicz, E. (1998). …a jak będę zakochana, przyszlę panu list i klucz, Wiedza i Życie, 7, 43–47.
Google Scholar

Jung, C.G. (1996). Typy psychologiczne (R. Reszke, tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Wrota KR.
Google Scholar

Kleiber, G. (2003). Semantyka prototypu – kategorie i znaczenie leksykalne (B. Ligara, tłum.). Kraków: Universitas.
Google Scholar

Langacker, R.W. (2009). Gramatyka kognitywna: wprowadzenie (E. Tabakowska i in., tłum.). Kraków: Universitas.
Google Scholar

Mikołajczuk, A. (2009). Obraz radości we współczesnej polszczyźnie. Warszawa: Semper.
Google Scholar

Mosiołek-Kłosińska, K. (1992). Stereotypy psa zawarte w języku polskim, Poradnik Językowy, 4, 301–304.
Google Scholar

Niebrzegowska, S. (1999). Czart złoto na bagnach suszy. Konceptualizacja bagna w polskiej tradycji ludowej. W: T. Smolińska (red.), Folklorystyczne i antropologiczne opisanie świata (293–303). Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Google Scholar

Nowicka-Jeżowa, A. (1984). Staropolskie padwany na dobranoc (Z problematyki literackiej sarmatyzmu), Ruch Literacki, 25, 5–6, 367–380.
Google Scholar

Tokarski, R. (2014). Światy za słowami. Wykłady z semantyki leksykalnej. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar

Walczak, B. (2016). Językoznawstwo – przodująca pod względem metodologicznym dyscyplina humanistyczna, Artes Humanae, 1, 87–96.
Google Scholar

Waszakowa, K. (2009). Perspektywy badań porównawczych w zakresie semantyki leksykalnej w świetle językoznawczych teorii kognitywnych, LingVaria, 1(7), 49–64.
Google Scholar

Waszakowa, K. (2020). Wieloaspektowość pojęcia „konceptualizacji” w gramatyce Rolanda Langackera (spojrzenie z perspektywy użytkownika terminologii kognitywnej), LingVaria, 1(29), 9–30.
Google Scholar

Wierzbicka, A. (1993). Nazwy zwierząt. W: J. Bartmiński, R. Tokarski (red.), O definicjach i definiowaniu (251–267). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar

Wierzbicka-Piotrowska, E. (2015). „Okno” w języku i kulturze, czyli jedno słowo, dwie metody opisu i trzy interpretacje. W: U. Sokólska (red.), Odkrywanie słowa – historia i współczesność (185–202). Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Google Scholar