Walencja w Europie (Środkowej) – arealne schematy dystrybucyjne

Jerzy Gaszewski

doi:10.32798/pf.652

Opublikowane: 2020-12-15

Nr 75/1 (2020)

Walencja w Europie (Środkowej) – arealne schematy dystrybucyjne

Jerzy Gaszewski

Prace Filologiczne

Dział: ARTYKUŁY

https://doi.org/10.32798/pf.652

Abstrakt

Tekst porusza kwestię podobieństw w oznaczaniu pozycji walencyjnych pomiędzy językami Europy Środkowej. Temat jest badany empirycznie, na podstawie skompilowanej dużej bazy danych schematów walencyjnych, z użyciem metod analizy koszykowej. Badanie uwzględnia także języki spoza badanego regionu, aby uniknąć fałszywego rozpoznania każdego znalezionego podobieństwa jako cechy środkowoeuropejskiej. Artykuł omawia szczegółowo trzy grupy wykładników walencji, w których można dopatrzeć się podobieństw środkowoeuropejskich. Badanie semantyki stwierdzonych regularności formalnych sugeruje, że użycie form gramatycznych do oznaczania walencji jest warunkowane przez niezauważane w dotychczasowych badaniach cechy znaczeniowe.

Słowa kluczowe:

języki europejskie, przypadki, przyimki, mikrorole semantyczne, analiza koszykowa

Podobne artykuły

Jarosław Łachnik, Analiza najnowszego słownictwa polskiego z pola tematycznego JEDZENIE – na materiale słownika Obserwatorium Językowego UW. Analiza formalna jednostek i analiza ilościowa pola , Prace Filologiczne: Tom 77 (2022)
Katarzyna Jachymek, Analiza narracyjna jako metoda badań nad wizerunkiem organizacji , Prace Filologiczne: Tom 79 (2024)
Jadwiga Waniakowa, Polskie gwarowe nazwy chabra bławatka, Centaurea cyanus L. na tle słowiańskim i europejskim , Prace Filologiczne: Nr 74 (2019): Tom dedykowany Profesorowi Januszowi Siatkowskiemu
Irena Stramljič Breznik, Istokorenska (ne)vzporednost tvorjenk s pomenom vršilca dejanja in nosilca stanja v slovenščini , Prace Filologiczne: Tom 76 (2021): Tom dedykowany Profesor Krystynie Waszakowej
Václava Kettnerová, Markéta Lopatková, Refleksywizacja z punktu widzenia walencji: polifunkcjonalność klityki zwrotnej se, si w czasownikach refleksyjnych , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Hanna Sytar, Anatolii Zahnitko, Przyimki wtórne o zmiennej walencji wyrażające określenie czynności w języku ukraińskim , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Renata Bronikowska, Predykatywne użycia przymiotników w rodzaju żeńskim w dawnej polszczyźnie – semantyczna charakterystyka na podstawie danych korpusowych , Prace Filologiczne: Tom 76 (2021): Tom dedykowany Profesor Krystynie Waszakowej
Lidija Milković, Zmiany diachroniczne w znaczeniu i strukturze walencyjnej czasowników mentalnych w języku chorwackim , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Veronika Kolářová, Vztah afirmativní a negované formy adjektiv a substantiv z hlediska jejich valence , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Martina Ivanová, Peter Kostelník, Słowniki walencyjne języka słowackiego i możliwości ich wykorzystania przy tworzeniu baz wiedzy , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)

1 2 3 4 5 6 7 8 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Gaszewski, J. (2020). Walencja w Europie (Środkowej) – arealne schematy dystrybucyjne. Prace Filologiczne, (75/1), 123–147. https://doi.org/10.32798/pf.652

Cited by / Share

Bibliografia

Agrawal, R., Imieliński, T., Swami, A. (1993). Mining association rules between sets of items in large databases. Proceedings of the 1993 ACM SIGMOD international conference on Management of data - SIGMOD ‘93, 207. DOI: 10.1145/170035.170072.
Google Scholar

Aikhenvald, A.Y. (2006). Grammars in Contact: A Cross-Linguistic Perspective. W: A.Y. Aikhenvald, R.M. W. Dixon, (red.), Grammars in Contact. A Cross-Linguistic Typology (1–66). Oxford: Oxford University Press.
Google Scholar

Balázs, J. (1983). Areális nyelvészeti kutatások története, módszerei és főbb eredményei. W: J. Balázs (red.), Areális nyelvészeti tanulmányok (7–112). Budapest: Tankönyvkiadó/ Franklin.
Google Scholar

Bickel, B., Zakharko, T., Bierkandt, L., Witzlack-Makarevich, A. (2014). Semantic role clustering: an empirical assessments of semantic role types in non-default case assignment. Studies in Language, 38 (3), 485–511.
Google Scholar

Bláha, O. (2015). Jazyky střední Evropy. Olomouc: Univerzita Palackého v Olomouci.
Google Scholar

Campbell, L. (2017). Why is it so Hard to Define a Linguistic Area? W: R. Hickey (red.): The Cambridge Handbook of Areal Linguistics (19–39). Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Comrie, B., Hartmann, I., Haspelmath, M., Malchukov, A., Wichmann, S. (2015). Introduction. W: A. Malchukov, B. Comrie (red.), Valency Classes in the World’s Languages (tom I, 3–26). Berlin, Boston: de Gruyter Mouton.
Google Scholar

Décsy, G. (1973). Die linguistische Struktur Europas. Wiesbaden: Harrassowitz.
Google Scholar

EJO – Polański, K. (red.) (1993). Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Wrocław, Warszawa, Kraków: Ossolineum.
Google Scholar

Gaszewski, J. (2016). Czy przyimki podlegające rekcji nie wyrażają w ogóle znaczenia?, Język Polski 96 (1), 80–95.
Google Scholar

Gaszewski, J. (2020). Does Verb Valency Pattern Areally in Central Europe? A First Look. W: L. Szucsich, A. Kim, Agnes, U. Yazhinova (red.), Areal Convergence in Eastern Central European Languages and Beyond (13–53). Wien, Berlin: Peter Lang.
Google Scholar

Gaszewski, J. (w przygotowaniu a.) How to obtain a good sample of verbs? Sampling of open lexical classes for comparative studies. Artykuł na bazie referatu How to get a sample of verbs for a comparative study? 52. doroczne spotkanie Societas Linguistica Europaea, sierpień 2019. Lipsk.
Google Scholar

Gaszewski, J. (w przygotowaniu b.) How to collect cross-linguistic data on valency online. Artykuł na bazie referatu An online questionnaire for collecting valency data. Warsztaty naukowe „Workshop on questionnaires for linguistic description and typology”, listopad 2017. Paryż.
Google Scholar

Hahsler, M., Grün, B., Hornik, K. (2005). arules – A Computational Environment for Mining Association Rules and Frequent Item Sets, Journal of Statistical Software, 14 (15).
Google Scholar

Hartmann, I., Haspelmath, M., Cysouw, M. (2014). Identifying semantic role clusters and alignment types via microrole coexpression tendencies. Studies in Language, 38 (3), 463–484.
Google Scholar

Haspelmath, M. (2001). The European linguistic area: Standard Average European. W: M. Haspelmath, E. König, W. Oesterreicher, W. Raible (red.) Language Typology and Language Universals (tom II, 1492–1510). Berlin, New York: de Gruyter.
Google Scholar

Haspelmath, M. (2015). Transitivity prominence. W: A. Malchukov, B. Comrie (red.) Valency Classes in the World’s Languages (tom I, 131–47). Berlin, Boston: de Gruyter Mouton.
Google Scholar

Heine, B., Kuteva, T. (2006). The Changing Languages of Europe. Oxford, New York: Oxford University Press.
Google Scholar

Hickey, R. Areas, Areal Features and Areality. W: R. Hickey (red.): The Cambridge Handbook of Areal Linguistics (1–15). Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

IDS 2012 – Deutsches Referenzkorpus / Archiv der Korpora geschriebener Gegenwartssprache 2012–I (wersja z 29.02.2012). Mannheim: Leibniz-Institut für Deutsche Sprache. http://www.ids-mannheim.de/kl/projekte/korpora/archiv.html.
Google Scholar

IDS 2013 – Korpusbasierte Wortgrundformenliste DEREWO. Mannheim: Leibniz-Institut für Deutsche Sprache. http://www.ids-mannheim.de/derewo.
Google Scholar

Januška, J. (2020). Central European Languages as a Complex Research Issue: Summarising and Broadening the Research Foci. W: L. Szucsich, A. Kim, U. Yazhinova (red.), Areal Convergence in Eastern Central European Languages and Beyond (55–93). Berlin: Peter Lang.
Google Scholar

Kurzová, H. (1996). Mitteleuropa als Sprachareal. Acta Universitatis Carolinae – Philologica 5, Germanistica Pragensia XIII, 57–73.
Google Scholar

Majewicz, A.F. (1989). Języki świata i ich klasyfikowanie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar

Malchukov, A., Comrie, B. (2015). Valency Classes in the World’s Languages (2 tomy). Berlin, Boston: de Gruyter Mouton.
Google Scholar

Newerkla, S.M. (2000). Language Affinity in Central Europe – Some Thoughts on the Interrelations of German, Czech, Slovak and Magyar, Opera slavica – Slavistické rozhledy, X/4, 1–16.
Google Scholar

Nichols, J. (1992). Linguistic Diversity in Space and Time. Chicago: University of Chicago Press.
Google Scholar

Oravecz. C., Váradi, T., Sass, B. (2014). The Hungarian Gigaword Corpus. W: N. Calzolari, K. Choukri, T. Declerck, H. Loftsson, B. Maegaard, J. Mariani, A. Moreno, J. Odijk, S. Piperidis (red.), Proceedings of the Ninth International Conference on Language Resources and Evaluation (LREC’14) (1719–1723). Reykjavik: ELRA.
Google Scholar

Pilarský, J. (2001). Donausprachbund. Das arealistische Profil einer Sprachlandschaft. Rozprawa habilitacyjna. Uniwersytet w Debreczynie.
Google Scholar

Przepiórkowski, A., Bańko, M., Górski, R. L., Lewandowska-Tomaszczyk, B. (red.) (2012). Narodowy Korpus Języka Polskiego. Warszawa: PWN.
Google Scholar

Pusztay, J. (1996). Közép-Európa nyelvi képe. W: G. Székely, E. Jónás, (red.) Nyelvek és nyelvoktatás a Kárpát-medencében 1 (11–28). Nyíregyháza: Bessenyei György Könyvkiadó.
Google Scholar

R Core Team. (2020). R: A language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing, Wiedeń. Strona projektu: https://www.R-project.org/.
Google Scholar

Sass, B. (2015). 28 millió szintaktikailag elemzett mondat és 500000 igei szerkezet. W: A. Tanács, V. Varga, V. Vincze (red.), MSZNY 2015, XI. Magyar Számítógépes Nyelvészeti Konferencia (303–308). Szeged: SZTE.
Google Scholar

Say, S. (2014). Bivalent verb classes in the languages of Europe: A quantitative typological study. Language Dynamics and Change, 4 (1), 116–166.
Google Scholar

Say, S. (2018) Markirovanie aktantov dvuhmestnyh predikatov: predvaritel´nye itogi tipologičeskogo issledovanijâ. W: S. Say (red.), Valentnostnye klassy dvuhmestnyx predikatov v raznostrukturnyx jâzykax (557–616). Sankt-Peterburg: Rossijskajâ Akademijâ Nauk, Institut Lingvističeskix Issledovanij.
Google Scholar