Labilnost v okvirih vezljivosti slovenskih glagolov: primerjava s hrvaščino in ruščino

Mladen Uhlik; Andreja Žele

doi:10.32798/pf.1780

Opublikowane: 2025-12-29

Tom 80 (2025)

Zmienność w walencji słoweńskich czasowników: porównanie z językiem chorwackim i rosyjskim

Mladen Uhlik , Andreja Žele

Prace Filologiczne

Dział: ARTYKUŁY

https://doi.org/10.32798/pf.1780

Abstrakt

W artykule zanalizowano słoweńskie czasowniki, wykazujące zmienność walencyjną, których ta sama forma może być używana zarówno w znaczeniu przechodnim, jak i nieprzechodnim. Wyróżniono dwa typy zmienności: A-zmienność, w której wykonawca czynności pełni rolę podmiotu zarówno w konstrukcji przechodniej, jak i nieprzechodniej, oraz P-zmienność, gdzie obiekt działania, będący dopełnieniem w konstrukcji przechodniej, może zostać przekształcony w podmiot w konstrukcji nieprzechodniej. Omówiono grupy słoweńskich czasowników wykazujących taką zmienność oraz porównano je z ich chorwackimi i rosyjskimi odpowiednikami.

Słowa kluczowe:

walencja, czasowniki, przechodniość, konstrukcje kauzatywno-niekauzatywne, język słoweński, język chorwacki, język rosyjski

Podobne artykuły

Václava Kettnerová, Markéta Lopatková, Refleksywizacja z punktu widzenia walencji: polifunkcjonalność klityki zwrotnej se, si w czasownikach refleksyjnych , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Jerzy Molas, Właściwości walencyjne chorwackiego czasownika trebati i jego polskie ekwiwalenty tłumaczeniowe , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Sylva Nzimba, Vliv prefixace na slovesnou vazbu v češtině (na materiálu nových sloves z oblasti internetových a mobilních technologií) , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Lucie Saicová Římalová, Walencja i rzeczowniki oznaczające emocje we współczesnym języku czeskim: przypadek obojętności (lhostejnost, nezájem) , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Magdalena Żabowska, Piotr Sobotka, Czasowniki wymagające frazy przysłówkowej (preliminaria) , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Lidija Milković, Zmiany diachroniczne w znaczeniu i strukturze walencyjnej czasowników mentalnych w języku chorwackim , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Irena Stramljič Breznik, Istokorenska (ne)vzporednost tvorjenk s pomenom vršilca dejanja in nosilca stanja v slovenščini , Prace Filologiczne: Tom 76 (2021): Tom dedykowany Profesor Krystynie Waszakowej
Helena Krasowska, Wielojęzyczność Polaków we wsi Słoboda-Raszków w Naddniestrzu , Prace Filologiczne: 2024: Tom dedykowany Profesorowi Zbigniewowi Greniowi
Elżbieta Kaczmarska-Zglejszewska, Walencja wyrażeń oznaczających uczucia i emocje w języku polskim w wypowiedziach obcokrajowców uczących się języka polskiego jako obcego (na podstawie materiałów z korpusu PoLKo) , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Václava Kettnerová, Derived lexical reciprocal verbs in Czech , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)

1 2 3 4 5 6 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Uhlik, M., & Žele, A. (2025). Zmienność w walencji słoweńskich czasowników: porównanie z językiem chorwackim i rosyjskim. Prace Filologiczne, 80, 351–368. https://doi.org/10.32798/pf.1780

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Creissels, D. (2014). P-lability and radical P-alignment, Linguistics 52, 4, 911 - 944. DOI: 10.1515/ling-2014-0012. DOI: https://doi.org/10.1515/ling-2014-0012
Google Scholar

Creissels, D. (2024). Transitivity, valency and voice. Oxford: Oxford University Press. DOI: https://doi.org/10.1093/9780198899594.001.0001
Google Scholar

Dixon, R. M. W. (1994). Ergativity. Cambridge Studies in Linguistics 69. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511611896
Google Scholar

Haspelmath, M. (1993). More on the typology of inchoative/causative verb alternations. In: B. Comrie, M. Polinsky (eds.), Causatives and transitivity (87-120). Amsterdam: Benjamins. DOI: 10.1075/slcs.23.05has. DOI: https://doi.org/10.1075/slcs.23.05has
Google Scholar

Levin, B. (1993). English Verb Classes and Alternations. A Preliminary Investigation. Chicago: The University of Chicago Press.
Google Scholar

Letuchiĭ, A. B. (2006). Labil’nost’ v russkom jazyke: sluchajnost’ ili zakonomernost’? In: N. I. Laufer, A. S. Narin’͡iani, V. P. Selegeja (eds.), Komp’͡iuternaja lingvistika i intellektual’nye tekhnologii. Trudy mezhdunarodnoĭ konferencii Dialog 2006 (343- 347). Moskva: Izdatel’stvo RGGU. https://dialogue-conf.org/media/1981/letuchiy.pdf.
Google Scholar

Letuchiĭ, A. B. (2013). Tipologi͡ia labil’nykh glagolov. Moskva: ͡Iazyki slav͡ianskoĭ kul’tury.
Google Scholar

Letuchiĭ, A. B. (2015). Historical development of labile verbs in modern Russian, Linguistics 53, 3, 611-647. DOI: 10.1515/ling-2015-0012. DOI: https://doi.org/10.1515/ling-2015-0012
Google Scholar

McMillion, A. (2006). Labile Verbs in English: Their Meaning, Behavior and Structure (Doctoral Dissertation). Stockholm: Engelska institutionen.
Google Scholar

Snoj, M. (2016). Slovenski etimološki slovar. Tretja izdaja. Ljubljana: Založba ZRC.
Google Scholar

Žele, A. (2012). Posebne zmožnosti slovenščine znotraj glagolsko-udeleženskega razmerja, Slavistična revija 60(1), 59- 77.
Google Scholar

Mladen Uhlik

mladen.uhlik@gmail.com

Afiliacja:

Filozofska fakulteta Univerze v Ljubljani; ZRC SAZU, Inštitut za slovenski jezik Frana Ramovša Słowenia

Andreja Žele

https://orcid.org/0000-0002-6477-2590

Afiliacja:

Filozofska fakulteta Univerze v Ljubljani ZRC SAZU, Inštitut za slovenski jezik Frana Ramovša Słowenia