Valency and nouns denoting emotions in contemporary Czech: the case of indifference (lhostejnost, nezájem)

Lucie Saicová Římalová

doi:10.32798/pf.1773

Opublikowane: 2025-12-29

Tom 80 (2025)

Walencja i rzeczowniki oznaczające emocje we współczesnym języku czeskim: przypadek obojętności (lhostejnost, nezájem)

Lucie Saicová Římalová

Prace Filologiczne

Dział: ARTYKUŁY

https://doi.org/10.32798/pf.1773

Abstrakt

Artykuł analizuje konstrukcje z rzeczownikami oznaczającymi pojęcie obojętności (lhostejnost, nezájem) we współczesnym języku czeskim. Badanie łączy teorię walencji i wybrane teorie językoznawstwa kognitywnego i opiera się na danych z synchronicznego korpusu współczesnego pisanego języka czeskiego. Analiza koncentruje się na rolach składniowych odgrywanych przez wybrane rzeczowniki, na kodowaniu językowym wybranych komponentów kontekstu emocjonalnego, na repertuarze czasowników używanych w tych konstrukcjach oraz na powiązanych metaforycznych konceptualizacjach obojętności. Wyniki pokazują, że obojętność jest zwykle kojarzona z brakiem emocji, ale użytkownicy języka czeskiego rozumieją ją jako emocję negatywną.

Instytucje finansujące

Charles University, Faculty of Arts: This work was supported by the Cooperatio Program, research area Linguistics.

Słowa kluczowe:

językoznawstwo kognitywne, język czeski, metafora, rzeczowniki oznaczające emocje, walencja

Podobne artykuły

Lucie Saicová Římalová, Selected constructions with nouns denoting emotions and metaphors of emotions in Czech , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Václava Kettnerová, Veronika Kolářová, Valence českých verbálních jmen v nominálních konstrukcích a ve verbonominálních predikátech s kategoriálním slovesem , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Václava Kettnerová, Markéta Lopatková, Refleksywizacja z punktu widzenia walencji: polifunkcjonalność klityki zwrotnej se, si w czasownikach refleksyjnych , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Veronika Kolářová, Vztah afirmativní a negované formy adjektiv a substantiv z hlediska jejich valence , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Andrea Hudousková, Korpus z anotacją składniową jako źródło informacji o czeskiej walencji dla użytkowników niebędących rodzimymi mówcami – ujęcie leksykalno-składniowe , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Jakub Sláma, The Skewed Frequency Hypothesis and the identification of valent nouns in English , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Rajna Dragićević, Some Challenges of Metaphor and Metonymy Interpretation , Prace Filologiczne: Tom 76 (2021): Tom dedykowany Profesor Krystynie Waszakowej
Martina Ivanová, Spracovanie valencie substantív v Slovníku súčasného slovenského jazyka , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Elżbieta Kaczmarska-Zglejszewska, Walencja wyrażeń oznaczających uczucia i emocje w języku polskim w wypowiedziach obcokrajowców uczących się języka polskiego jako obcego (na podstawie materiałów z korpusu PoLKo) , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Monika Kaźmierczak, Poznawcza siła metafor giełkotu , Prace Filologiczne: Tom 79 (2024)

1 2 3 4 5 6 7 8 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Saicová Římalová, L. (2025). Walencja i rzeczowniki oznaczające emocje we współczesnym języku czeskim: przypadek obojętności (lhostejnost, nezájem). Prace Filologiczne, 80, 255–269. https://doi.org/10.32798/pf.1773

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Atkinsonová, R. L., Atkinson, R. C., Smith, E. E., Bem, D. J., Nolen-Hoeksema, S. (1995). Psychologie. Praha: Victoria Publishing.
Google Scholar

Bartmiński, J. (2010). Aspects of Cognitive Ethnolinguistics. (J. Zinke, Ed., A. Głaz, Trans.). London: Equinox. DOI: https://doi.org/10.3138/9781845537913
Google Scholar

Belaj, B., Tanacković Faletar, G. (2011). Cognitive Foundations of Emotion Verbs Complementation in Croatian, Suvremena lingvistika, 37, 153-169.
Google Scholar

Čermáková, A. (2009). Valence českých substantiv. Praha: Lidové noviny, ÚČNK.
Google Scholar

Clark, E. V. (1993). The Lexicon in Acquisition. Cambridge et el.: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511554377
Google Scholar

Danaher, D. S. (2024). Indifference: apatie, lhostejnost. In: D. Danaher, K. Williams (Eds.), Václav Havel’s Meanings (282-308). Praha: Karolinum. DOI: https://doi.org/10.2307/jj.20558247.13
Google Scholar

Daneš, F., Hlavsa, Z. (1987). Větné vzorce v češtině. Praha: Academia.
Google Scholar

Ekman, P. (2015). Odhalené emoce. (E. Nevrlá, Trans.). Brno: Jan Melvil Publishing.
Google Scholar

Evans, V. (2019). Cognitive Linguistics. Edinburgh: Edinburgh University Press. DOI: https://doi.org/10.1515/9781474405232
Google Scholar

Filipec, J., Daneš, F., Machač, J., Mejstřík, V. (Eds.) (2012). Slovník spisovné češtiny pro školu a veřejnost. Praha: Academia.
Google Scholar

Garabík, R. (2020). Word Embedding Based on Large-Scale Web Corpora as a Powerful Lexicographic Tool, Rasprave: Časopis Instituta za hrvatski jezik i jezikoslovlje, 46, 603-618. DOI: 10.31724/rihjj.46.2.8. DOI: https://doi.org/10.31724/rihjj.46.2.8
Google Scholar

Garabík, R., Wachtarczyková, J. (2022). Gender Asymmetry of Visegrád Group Languages as Reflected by Word Embeddings, Jazykovedný časopis, 73, 354-379. DOI: 10.2478/jazcas-2023-0013. DOI: https://doi.org/10.2478/jazcas-2023-0013
Google Scholar

Hartshorne, J. K., O’Donnell, T. J., Sudo, Y., Uruwashi, M., Lee, M., Snedeker, J. (2016). Psych Verbs, the Linking Problem, and the Acquisition of Language, Cognition, 157, 268-288. DOI: https://doi.org/10.1016/j.cognition.2016.08.008
Google Scholar

Havránek, B. et al. (Ed.). (1960-1971). Slovník spisovného jazyka českého 1-4. Praha: Nakladatelství ČSAV.
Google Scholar

Janda, L. A. (2002). Cases in Collision, Cases in Collusion: the Semantic Space of Case in Czech and Russian. In: L. A. Janda et al. (Eds.), Where One’s Tongue Rules Well (43-61). Columbus, Ohio: Indiana University.
Google Scholar

Klégr, A. (2007). Tezaurus jazyka českého. Praha: Lidové noviny.
Google Scholar

Knap, E. (1941). Poznámky k Příručnímu slovníku jazyka českého, Naše řeč, 25, 108-112. Retrieved from http://nase-rec.ujc.cas.cz/archiv.php?art=3585 [date of access: 05 April 2025].
Google Scholar

Kolářová, V., Vernerová, A., Klímová, J. (2020). NomVallex I: Valenční slovník substantiv. Praha: ÚFAL.
Google Scholar

Kövecses, Z. (2000). Metaphor and Emotion. Cambridge et al.: Cambridge University Press.
Google Scholar

Křen, M., Cvrček, V., Henyš, J., Hnátková, M., Jelínek, T., Kocek, J., Kováříková, D., Křivan, J., Milička, J., Petkevič, V., Procházka, P., Skoumalová, H., Šindlerová, J., Škrabal, M. (2020). SYN2020: reprezentativní korpus psané češtiny. Praha: ÚČNK FF UK. Retrieved from https://www.korpus.cz/ [date of access: 10 November 2024].
Google Scholar

Kyseľová, M., Ivanová, M. (2013). Sloveso vo svetle kognitívnej gramatiky. Prešov: FF PU v Prešove.
Google Scholar

Lakoff, G., Johnson, M. (1980). Metaphors We Live by. Chicago: The University of Chicago Press.
Google Scholar

Mostovaja, A. D. (1998). On emotions one can “immerse into”, “fall into”, and “come to”. In: N. A. Athanasiadou, E. Tabakowska (Eds.), Speaking of emotions (295-329). Berlin: Mouton de Gruyter. DOI: https://doi.org/10.1515/9783110806007.295
Google Scholar

Nakonečný, M. (1995). Lexikon psychologie. Praha: Vodnář.
Google Scholar

Saicová Římalová, L. (2006). “Naivní” a vědecká psychologie z pohledu kognitivní lingvistiky.
Google Scholar

In: R. Šikl et al. (Eds.), Kognice 2006 (179-182). Praha: PSÚ AV ČR.
Google Scholar

Saicová Římalová, L. (2007). K jazykovému obrazu strachu v češtině. In: J. Šlédrová (Ed.), Obraz světa v jazyce II (13-17). Praha: FF UK.
Google Scholar

Saicová Římalová, L. (2020). Selected Constructions with Nouns Denoting Emotions and Metaphors of Emotions in Czech, Prace Filologiczne, 75, 417-435. DOI: 0.32798/pf.671. DOI: https://doi.org/10.32798/pf.671
Google Scholar

Saicová Římalová, L. (2025). Předložky a emoce v současné češtině. In: H. Sytar, A. Schillová, K. Skwarska, V. Veselý (eds.) Synsémantické slovní druhy ve slovanských jazycích (191-206). Praha: Slovanský ústav AV ČR, v. v. i.
Google Scholar

SEMÄ. Retrieved from https://www.juls.savba.sk/sem%C3%A4/ [date of access: 30 August 2024].
Google Scholar

Veselovská, K. (2017). Sentiment Analysis in Czech. Praha: ÚFAL.
Google Scholar

Wierzbicka, A. (1999). Emotions across Languages and Cultures. Cambridge et al.: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511521256
Google Scholar

Wilce, J. M. (2009). Language and Emotions. Cambridge et al.: Cambridge University Press.
Google Scholar

Winter, B., Matlock, T. (2017). Primary Metaphors Are Both Cultural and Embodied. In: B. Hampe (ed.), Metaphor (99–116). Cambridge et al.: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/9781108182324.007
Google Scholar