Opis walencji niemotywowanych rzeczowników.  Problematyczne rozstrzygnięcia w "Walentym"

Magdalena Danielewiczowa

doi:10.32798/pf.1765

Opublikowane: 2025-12-29

Tom 80 (2025)

Opis walencji niemotywowanych rzeczowników. Problematyczne rozstrzygnięcia w "Walentym"

Magdalena Danielewiczowa

Prace Filologiczne

Dział: ARTYKUŁY

https://doi.org/10.32798/pf.1765

Abstrakt

Artykuł dotyczy kwestii związanych z opisem walencji polskich rzeczowników niebędących derywatami w sensie synchronicznym. Analizie poddawane są dyskusyjne rozstrzygnięcia przedstawione w słowniku Walenty. Ich krytyka ma prowadzić do wniosków pozytywnych. Uwaga skoncentrowana jest na następujących kwestiach metodologicznych: a) wymogu ostrożnej analizy kontekstów wątpliwych pod względem poprawnościowym; b) adekwatnym opisie konstrukcji eliptycznych; c) poprawnym przypisaniu danego wyrażenia do struktury walencyjnej odpowiedniej jednostki; d) dostrzeżeniu niezbywalnej różnicy między argumentami a modyfikatorami danego wyrażenia; e) właściwej ocenie wartości przymiotników w rekonstruowaniu walencji danego rzeczownika; f) odróżnieniu części jednostek leksykalnych od rzeczywistych realizacji pozycji walencyjnych.

Słowa kluczowe:

semantyka, składnia, walencja, rzeczowniki niemotywowane, słownik walencyjny

Podobne artykuły

Lucie Saicová Římalová, Walencja i rzeczowniki oznaczające emocje we współczesnym języku czeskim: przypadek obojętności (lhostejnost, nezájem) , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Veronika Kolářová, Aktywna czy bierna składnia czeskich przymiotników: przypadek przymiotników zakończonych na -teln(ý) , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Joanna Kowalczyk, Użyteczność i relewancja semantyczna terminów prawnych definiowanych w słownikach ogólnej polszczyzny , Prace Filologiczne: Nr 73 (2019)
Václava Kettnerová, Veronika Kolářová, Valence českých verbálních jmen v nominálních konstrukcích a ve verbonominálních predikátech s kategoriálním slovesem , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Natalia Siudzińska, Zofia Zaron, O czasowniku uważać. Dociekania semantyczno-składniowe , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Piotr Sobotka, Magdalena Żabowska, Wariantywne realizacje wymaganych przez czasownik fraz przysłówkowych , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Martina Ivanová, Peter Kostelník, Słowniki walencyjne języka słowackiego i możliwości ich wykorzystania przy tworzeniu baz wiedzy , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Maciej Rak, Listy Jana Baudouina de Courtenay do Jana Karłowicza z lat 1895–1903 , Prace Filologiczne: Tom 78 (2023)
Katarzyna Barbara Sobolewska, Słownik gwar Ostródzkiego, Warmii i Mazur jako tekst kultury , Prace Filologiczne: Tom 79 (2024)
Anna Pajdzińska, Składnia frazeologizmów o funkcjach przymiotnika (zarys problematyki) , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)

1 2 3 4 5 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Danielewiczowa, M. (2025). Opis walencji niemotywowanych rzeczowników. Problematyczne rozstrzygnięcia w "Walentym". Prace Filologiczne, 80, 13–29. https://doi.org/10.32798/pf.1765

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bogusławski, A. (1978). Jednostki języka, a produkty językowe. Problem tzw. orzeczeń peryfrastycznych. W: M. Szymczak (red.), Z zagadnień współczesnego języka polskiego (17-30). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Bogusławski, A. (2001). Szyk uzupełnień w polskiej frazie imiennej. W: W. Gruszczyński (red.), Nie bez znaczenia ... Prace ofiarowane Profesorowi Zygmuntowi Saloniemu z okazji jubileuszu 15000 dni pracy naukowej (79-86). Białystok: Wyd. UW w Białymstoku.
Buttler, D. (1976). Innowacje składniowe współczesnej polszczyzny (walencja wyrazów). Warszawa: PWN.
Buttler, D. (1985). Wpływ czasownika na łączliwość syntaktyczną rzeczowników typu przebieg. W: Bartoszewicz, A., Szyrokowa, A. (red.), Badania nad czasownikiem w językach słowiańskich (143-153). Warszawa: WUW.
Danielewiczowa, M. (2017). Argumenty i modyfikatory – głos w dyskusji, Linguistica Copernicana, 14, 55-70. DOI: 10.12775/LinCop.2017.004.
Danielewiczowa, M. (2017a). Polskie nazwy czynności i nazwy wytworów czynności w świetle motywujących je czasowników, Prace Filologiczne 120, 143-157.
Górska, M. (2004). Walencja łacińskich rzeczowników odczasownikowych i odprzymiotnikowych na podstawie „Mów” Cycerona wraz ze Słownikiem walencyjnym. Lublin: Wyd. KUL.
Hajnicz, E. i in. (2015). Internetowy słownik walencyjny języka polskiego oparty na danych korpusowych, Prace Filologiczne, 67, 95–110.
Hajnicz, E. i in. (2016). Semantic layer of the valence dictionary of Polish Walenty. W: N. Calzolari i in. (red.), Proceedings of the Tenth International Conference on Language Resources and Evaluation, LREC2016, ELRA, European Language Resources Association (ELRA) (2625–2632). Portorož: European Language Resources Association (ELRA).
Hajnicz, E. i in. (2016a). Walenty: słownik walencyjny języka polskiego z bogatym komponentem frazeologicznym. W: K. Skwarska, E. Kaczmarska (red.), Výzkum slovesné valence ve slovanských zemích (71-102). Praga: Slovanský ústav AV ČR.
Maziarz, M. i in. (2015). Słowosieć – polski wordnet. Proces tworzenia tezaurusa, Polonica, 34, 79–97.
Niemczuk, E. (1985). Walencja rzeczowników odczasownikowych o formantach -nie, -enie, -cie a ich związki semantyczne z czasownikiem. W: Bartoszewicz A., Szyrokowa A. (red.), Badania nad czasownikiem w językach słowiańskich (155–169). Warszawa: WUW.
Niemczuk-Weiss, E. (1992). Rzeczowniki niemotywowane o własnościach walencyjnych (próba podziału). W: Markowski A. (red.), Opisać słowa. Materiały ogólnopolskiej sesji naukowej w rocznicę śmierci Profesor Danuty Buttler „Teoretyczne i metodologiczne zagadnienia leksykologii” Warszawa 4–5 marca 1992 r. (106–117). Warszawa: WUW.
Piasecki, M. i in. (2009). A Wordnet from the ground up. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej.
Piasecki, M i in. (2016). plWordNet 3.0 – almost there. W: V. B. Mititelu i in. (red.), Proceedings of the 8th Global Wordnet Conference, Global Wordnet Association (290–299). Bucharest: Global Wordnet Association.
Przepiórkowski, A. (2016). Against the Argument – Adjunct Distinction in Functional Generative Description, The Prague Bulletin of Mathematical Description, 106, 5–20.
Przepiórkowski, A. (2017). Argumenty i modyfikatory w gramatyce i słowniku. Warszawa: WUW.
Przepiórkowski, A. i in. (2014). Extended phraseological information in a valence dictionary for NLP applications. W: J. Baptista I in. (red.), Proceedings of the Workshop on Lexical and Grammatical Resources for Language Processing (LG-LP 2014) (83–91). Dublin: Association for Computational Linguistics and Dublin City University. DOI: 10.3115/v1/W14-5811.
Przepiórkowski, A. i in. (2017). Walenty: gruntowny składniowo-semantyczny słownik walencyjny języka polskiego, Język Polski, 47, 1, 29–46. DOI: 10.31286/JP.97.1.4
Przepiórkowski, A., Hajnicz E. i in. (red.). (2017). Słownik walencyjny Walenty. Warszawa. Pozyskano z http://walenty.ipipan.waw.pl/ [Data dostępu: 30.10.24].
Saloni, Z., Świdziński, M. (1985). Składnia współczesnego języka polskiego. Wyd. 2 zm. Warszawa: PWN.
Wróbel, H. (2001). Gramatyka języka polskiego. Podręcznik akademicki. Kraków: Spółdzielnia Wydawnicza „Od Nowa”.
Żurowski, S. (2022). Między teorią leksykologii a praktyką leksykografii. Szkice leksykologiczne. Toruń: Wyd. Naukowe UMK. Google Scholar