Diachronic change in meaning and argument coding of mental verbs in the Croatian language

Lidija Milković

doi:10.32798/pf.1761

Opublikowane: 2025-12-29

Tom 80 (2025)

Zmiany diachroniczne w znaczeniu i strukturze walencyjnej czasowników mentalnych w języku chorwackim

Lidija Milković

Prace Filologiczne

Dział: ARTYKUŁY

https://doi.org/10.32798/pf.1761

Abstrakt

Niniejszy artykuł jest poświęcony analizie zmian diachronicznych w znaczeniach i strukturze walencyjnej siedmiu czasowników mentalnych w historii języka chorwackiego. Analiza mająca na celu wykrycie tych zmian została oparta na porównaniu częstotliwości występowania schematów walencyjnych czasowników mentalnych w korpusach języka starochorwackiego i współczesnego języka chorwackiego. Zidentyfikowane zmiany w schematach walencyjnych i znaczeniach czasowników zostały następnie porównane z innymi starymi i współczesnymi językami słowiańskimi w celu określenia wspólnych walencyjnych cech w starych oraz współczesnych językach słowiańskich. Te same procesy gramatykalizacji czasownika znati ‘wiedzieć’ i utrata cząstki zwrotnej w schematach walencyjnych czasowników oznaczających proces uczenia się zachodziły nie tylko w rozwoju historycznym języka chorwackiego, ale także w większości innych języków południowosłowiańskich.

Instytucje finansujące

This article was created as part of a project Verbs with unusual argument structures in selected European languages financed by the Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Zagreb (grant number 11-935-1041).

Słowa kluczowe:

diachronia, struktura argumentowa, czasowniki mentalne, język chorwacki, języki słowiańskie

Podobne artykuły

Maria Ovsjannikova, Co znaczy „czuć” w językach słowiańskich: badania semantyki słowiańskich czasowników ‘czuć’ , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Václava Kettnerová, Markéta Lopatková, Refleksywizacja z punktu widzenia walencji: polifunkcjonalność klityki zwrotnej se, si w czasownikach refleksyjnych , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Dominik Jachimczyk, Najnowsze zapożyczenia z języka angielskiego w języku graczy gier wideo na obszarze Serbii i Chorwacji , Prace Filologiczne: 2024: Tom dedykowany Profesorowi Zbigniewowi Greniowi
Václava Kettnerová, Derived lexical reciprocal verbs in Czech , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Małgorzata Korytkowska, Wokół opisu cech walencji czasowników typu: pol. ściemnieć, wygładzić się; bułg. изруся се, изгладя се , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Jakub Sláma, Barbora Štěpánková, Walencyjne zachowanie interjekcji w języku czeskim , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Magdalena Żabowska, Piotr Sobotka, Czasowniki wymagające frazy przysłówkowej (preliminaria) , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Martina Ivanová, Peter Kostelník, Słowniki walencyjne języka słowackiego i możliwości ich wykorzystania przy tworzeniu baz wiedzy , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Grzegorz P. Waśniewski, Pojęcie heterografii ideograficznej w języku japońskim , Prace Filologiczne: Nr 75/2 (2020)
Helena Krasowska, Wielojęzyczność Polaków we wsi Słoboda-Raszków w Naddniestrzu , Prace Filologiczne: 2024: Tom dedykowany Profesorowi Zbigniewowi Greniowi

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Milković, L. (2025). Zmiany diachroniczne w znaczeniu i strukturze walencyjnej czasowników mentalnych w języku chorwackim. Prace Filologiczne, 80, 167–196. https://doi.org/10.32798/pf.1761

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Apres͡ian, I. D. (1995). Problema faktivnosti: znatʹ i ego sinonimy, Voprosy ͡iazykoznani͡ia, 14, 43-63.
Google Scholar

Apres͡ian, I. D. (2001). Sistemoobrazu͡iushchie smysly ‘znatʹ’ i ‘schitatʹ’ v russkom ͡iazyke, Russkiĭ ͡iazyk v nauchnom osveshchenii, 1(1), 5-26.
Google Scholar

Apres͡ian, I. D., Boguslavskiĭ, I. M., Iomdin, L. L., Sannikov, V. Z. (2010). Teoreticheskie problemy russkogo sintaksisa. Vzaimodeĭstvie grammatiki i slovar͡ia. Moskva: ͡Iazyki slav͡ianskikh kulʹtur.
Google Scholar

Belaj, B., Tanacković Faletar, G. (2014). Kognitivna gramatika hrvatskoga jezika. Knjiga prva: Imenska sintagma i sintaksa. Zagreb: Disput.
Google Scholar

Belaj, B., Tanacković Faletar, G. (2017). Kognitivna gramatika hrvatskoga jezika. Knjiga druga: Sintaksa jednostavne rečenice. Zagreb: Disput.
Google Scholar

Bonial, C., Corvey, W., Palmer, M., Petukhova, V., Bunt, H. C. (2011). A Hierarchical Unification of LIRICS and VerbNet Semantic Roles. In: Proceedings of the ICSC Workshop on Semantic Annotation for Computational Linguistic Resources (SACL-ICSC 2011) (483-489). Palo Alto, California: Institute of Electrical and Electronics Engineers. DOI: 10.1109/ICSC.2011.57. DOI: https://doi.org/10.1109/ICSC.2011.57
Google Scholar

Brač, I., Bošnjak Botica, T. (2015). Semantička razdioba glagola u Bazi hrvatskih glagolskih valencija, FLUMINENSIA, 27 (No. 1), 105-121.
Google Scholar

Bužarovska, E. (2012). Meǵu polisemija i gramatikalizacija: znae ili može?, Godišen zbornik na Filološkiot fakultet „Blaže Koneski“, 38, 211-223.
Google Scholar

Bužarovska, E. (2013). Polisemijata na glagolot znae, Studia linguistica Polono-(Meridiano) Slavica, 14/15, 15-33.
Google Scholar

Bybee, J., Perkins, R., Pagliuca, W. (1994). The Evolution of Grammar. Tense, Aspect, and Modality in the Languages of the World. Chicago-London: The University of Chicago Press.
Google Scholar

Carlson, G. (2006). Generics, habituals, and iteratives. In: K. Brown (Ed.), The encyclopedia of language and linguistics (18-21). London: Elsevier. DOI: https://doi.org/10.1016/B0-08-044854-2/00256-X
Google Scholar

CLEAR (Computational Language and Education Research) (2012). VerbNet Annotation Guidelines. Boulder: University of Colorado. Retrieved from https://verbs.colorado.edu/verb-index/VerbNet_Guidelines.pdf [date of access: 09 December 2024].
Google Scholar

Hartmann, I., Haspelmath, M., Taylor, B. (Eds.). (2013). Valency Patterns Leipzig. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. Retrieved from https://valpal.info/ [date of access: 17 December 2024].
Google Scholar

Haspelmath, M. (2024). Four kinds of lexical items: Words, lexemes, inventorial items, and mental items, Lexique: Revue en Sciences du Langage, 34, 71-95. DOI: 10.54563/lexique.1737. DOI: https://doi.org/10.54563/lexique.1737
Google Scholar

Heine, B., Kuteva, T. (2004). World Lexicon of Grammaticalization. Cambridge: Cambridge University Press.
Google Scholar

Hellman, M. (2005). The verbs znati and um(j)eti in Serbian, Croatian and Bosnian: a case study in the grammaticalisation of habitual auxiliaries. Helsinki: Helsinki University Press.
Google Scholar

Hudeček, L. (2003). Dopune glagolima govorenja, mišljenja i srodnih značenja u hrvatskome književnom jeziku od 17. do polovice 19. stoljeća – strani sintaktički utjecaji, Rasprave: Časopis Instituta za hrvatski jezik i jezikoslovlje, 29 (No. 1), 103-129.
Google Scholar

Kalsbeek, J., Lučić, R. (2022). Načini izricanja habitualnosti u hrvatskom jeziku. In: B. Morić-Mohorovičić, A. Vlastelić (Eds.), Širinom filološke misli: zbornik u čast Diani Stolac (296-312). Zagreb-Rijeka: Hrvatska sveučilišna naklada; Filozofski fakultet Sveučilišta u Rijeci.
Google Scholar

Kapetanović, A., Malić, D., Štrkalj Despot, K. (2010). Hrvatsko srednjovjekovno pjesništvo: pjesme, plačevi i prikazanja na starohrvatskom jeziku. Zagreb: Institut za hrvatski jezik i jezikoslovlje.
Google Scholar

Karlić, V., Bago, P. (2021). (Računalna) pragmatika: temeljni pojmovi i korpusnopragmatičke analize. Zagreb: FF Press. DOI: https://doi.org/10.17234/9789531759618
Google Scholar

Katunar, D. (2015). Ustroj leksikona u konstrukcijskoj gramatici – primjer prijedloga u hrvatskom jeziku. (unpublished PhD thesis). Filozofski fakultet, Zagreb.
Google Scholar

Katunar, D. (2021). Konstrukcije na razmeđu leksikona i gramatike. Zagreb: FF Press.
Google Scholar

Kipper, K., Korhonen, A., Ryant, N., Palmer, M. (2008). A large-scale classification of English verbs, Language Resources and Evaluation Journal, 42(1), 21-40. DOI: 10.1007/s10579-007-9048-2. DOI: https://doi.org/10.1007/s10579-007-9048-2
Google Scholar

Krysʹko, V. B. (2006). Istoricheskiĭ sintaksis russkogo ͡iazyka. Obʺekt i perekhodnostʹ. Moskva: Azbukovnik.
Google Scholar

Melvinger, J. (1980). Sintaksa i semantika infinitiva u suvremenom hrvatskom jeziku (unpublished PhD thesis). Pedagoški fakultet, Osijek.
Google Scholar

Milković, L. (2025). Dijakronijske mijene glagolske valentnosti u povijesti slavenskih jezika s posebnim osvrtom na ruski i hrvatski jezik (unpublished PhD thesis). Filozofski fakultet, Zagreb.
Google Scholar

Paducheva, E. V. (2004). Dinamicheskie modeli v semantike sintaksisa. Moskva: ͡Iazyki slav͡ianskoĭ kulʹtury.
Google Scholar

Polančec, J. (2011). Dvostruko prijelazni glagoli u hrvatskome jeziku: analiza u okviru Gramatike uloga i reference (unpublished award-winning paper). Filozofski fakultet, Zagreb. Retrieved from https://apps.unizg.hr/rektorova-nagrada/javno/akademske-godine/2011/nagradeni-radovi [date of access: 02 December 2024].
Google Scholar

Polančec, J., Petrović, A. (April, 2022). Argument alternations of Croatian teach verbs. Paper presented at the conference „Zadar Linguistic Forum 2022 – Predicate: from polysemy to arguments”. Zadar.
Google Scholar

Rišner, V. (2011). Uporaba akuzativa bez prijedloga u suvremenom hrvatskom jeziku, Rasprave Instituta za hrvatski jezik, 37 (No. 1), 147-159.
Google Scholar

Sonnenhauser, B. (2017). ‘Knowing How’ in Slovene: Treading the Other Path, Slověne, 6(1), 95-117. DOI: 10.31168/2305-6754.2017.6.1.3. DOI: https://doi.org/10.31168/2305-6754.2017.6.1.3
Google Scholar

Stanojević, M. M., Tušek, J. (in press). Phasal verbs in Slavic subsume process information. In: S. Dekker, E. Fortuin, J. Kamphuis, The Slavic Verb: Comparative, Diachronic and Typological Perspectives. Volume 1: Synchrony, Typology and Verbal Aspect. Leiden: Brill.
Google Scholar

Tušek, J. (2019). Obogaćena kompozicionalnost argumentne strukture glagola u hrvatskome i slovenskome jeziku (unpublished PhD thesis). Filozofski fakultet, Zagreb.
Google Scholar

Vendler, Z. (1957). Verbs and Times, The Philosophical Review, 66(2), 143-160. DOI: https://doi.org/10.2307/2182371
Google Scholar

Verhoeven, E. (2010). Agentivity and stativity in experiencer verbs: Implications for a typology of verb classes, Linguistic Typology, 14 (No. 2-3), 213-251. DOI: 10.1515/lity.2010.009. DOI: https://doi.org/10.1515/lity.2010.009
Google Scholar

Zaron, Z., Kruk, D. (2016). Właściwości składniowe czasownika myśleć. Charakterystyka diachroniczno-synchroniczna. In: K. Skwarska, E. Kaczmarska (Eds.), Výzkum slovesné valence ve slovanských zemích (273-287). Praha: Slovanský ústav Akademie věd České republiky.
Google Scholar

Zovko Dinković, I. (2010). Određivanje izravnih objekata u hrvatskome: dva objekta u akuzativu. In: M. Birtić, D. Brozović Rončević (Eds.), Sintaksa padeža: zbornik radova znanstvenoga skupa s međunarodnim sudjelovanjem Drugi hrvatski sintaktički dani, Osijek, 13.-15. studenoga 2008. (267-276). Zagreb; Osijek: Institut za hrvatski jezik i jezikoslovlje; Filozofski fakultet, Osijek.
Google Scholar