Między porządkiem a istnieniem. Delimitacja jednostek języka z członami czasownikowymi: wyodrębnić, wyróżnić i wydzielić

Mariola Wołk

doi:10.32798/pf.1758

Opublikowane: 2025-12-29

Tom 80 (2025)

Między porządkiem a istnieniem. Delimitacja jednostek języka z członami czasownikowymi: wyodrębnić, wyróżnić i wydzielić

Mariola Wołk

Prace Filologiczne

Dział: ARTYKUŁY

https://doi.org/10.32798/pf.1758

Abstrakt

Niniejszy tekst nawiązuje do artykułu Anny Kisiel pt. Opozycje semantyczne jednostek z członem czasownikowym: odróżniać, rozróżniać, wyróżniać (2009) i zawiera, z jednej strony, kontynuację niektórych jego wątków, z drugiej zaś – polemikę z niektórymi tezami autorki. Podstawowym celem badawczym jest ustalenie liczby i postaci jednostek języka z członami czasownikowymi: wyodrębnić, wyróżnić i wydzielić. Analizie porównawczej poddane są jednostki maksymalnie do siebie zbliżone pod względem znaczenia. Ich charakterystyka obejmuje opis miejsc walencyjnych otwieranych przez badane czasowniki (w tym rozstrzygnięcia dotyczące ich obligatoryjności vs fakultatywności), a także obserwację nałożonych na otwierane pozycje ograniczeń selekcyjnych. Na podstawie ustaleń dotyczących właściwości składniowych opisywanych wyrażeń wysunięte zostały wstępne postulaty znaczeniowe. Artykuł traktować można jako wprowadzenie do systematycznej, szczegółowej analizy semantycznej wskazanych jednostek.

Słowa kluczowe:

jednostka języka, czasownik, walencja, semantyka

Podobne artykuły

Elżbieta Kaczmarska, Adrian Jan Zasina, Błędy walencyjne w tekstach obcokrajowców uczących się języka polskiego w świetle korpusu PoLKo , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Elżbieta Kaczmarska-Zglejszewska, Walencja wyrażeń oznaczających uczucia i emocje w języku polskim w wypowiedziach obcokrajowców uczących się języka polskiego jako obcego (na podstawie materiałów z korpusu PoLKo) , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Kinga Geben, Postawa autonomiczna studenta a strategie uczenia się języka polskiego (studium przypadku) , Prace Filologiczne: Nr 75/2 (2020)
Jerzy Molas, Właściwości walencyjne chorwackiego czasownika trebati i jego polskie ekwiwalenty tłumaczeniowe , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Grzegorz P. Waśniewski, Pojęcie heterografii ideograficznej w języku japońskim , Prace Filologiczne: Nr 75/2 (2020)
Magdalena Pietrzak, Henryka Sienkiewicza głos „w sprawie (czystości) języka” , Prace Filologiczne: Nr 75/2 (2020)
Piotr Sobotka, Magdalena Żabowska, Wariantywne realizacje wymaganych przez czasownik fraz przysłówkowych , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Lucie Saicová Římalová, Walencja i rzeczowniki oznaczające emocje we współczesnym języku czeskim: przypadek obojętności (lhostejnost, nezájem) , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Elżbieta Kaczmarska, Alexandr Rosen, Analiza korpusowa czeskiego czasownika postrádat i jego polskich ekwiwalentów , Prace Filologiczne: Nr 74 (2019): Tom dedykowany Profesorowi Januszowi Siatkowskiemu
Jan Wawrzyńczyk, Z problematyki przesunięć chronologizacyjnych w "Wielkim słowniku języka polskiego PAN" , Prace Filologiczne: Tom 76 (2021): Tom dedykowany Profesor Krystynie Waszakowej

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Wołk, M. (2025). Między porządkiem a istnieniem. Delimitacja jednostek języka z członami czasownikowymi: wyodrębnić, wyróżnić i wydzielić. Prace Filologiczne, 80, 369–383. https://doi.org/10.32798/pf.1758

Cited by / Share

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Bibliografia

Bednarek, A. Grochowski, M. (1997). Zadania z semantyki językoznawczej. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Google Scholar

Bogusławski, A. (1966). Semantyczne pojęcie liczebnika i jego morfologia w języku rosyjskim. Wrocław: Ossolineum.
Google Scholar

Bogusławski, A. (1976). O zasadach rejestracji jednostek języka, Poradnik Językowy, 8, 356–364.
Google Scholar

Bogusławski, A. (2008). O konieczności istnienia. Warszawa: Wydawnictwo BEL Studio.
Google Scholar

Danielewiczowa, M. (2011). Wieloznaczność – skaza na języku czy na jego opisie? W: M. Bańko, D. Kopcińska (red.), Różne formy, różne treści. Tom ofiarowany Profesorowi Markowi Świdzińskiemu (37–47). Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar

Duraj-Nowosielska, I. (2007). Robić coś i coś powodować. Opozycja agentywności i kauzatywności w języku polskim. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar

Kisiel, A. (2009). Opozycje semantyczne jednostek z członem czasownikowym: odróżniać, rozróżniać, wyróżniać, Linguistica Copernicana, 2(2), 95–113. DOI: https://doi.org/10.12775/LinCop.2009.021
Google Scholar

KWJP – Korpus Współczesnego Języka Polskiego, https://kwjp.ipipan.waw.pl/overview.
Google Scholar

Lem, S. (2008). Kongres futurologiczny. Opowiadania Ijona Tichego. Warszawa: Agora.
Google Scholar

NKJP – Narodowy Korpus Języka Polskiego, www.nkjp.pl.
Google Scholar

Wierzbicka, A. (1969). Dociekania semantyczne. Wrocław: Ossolineum.
Google Scholar