Się żyje! O pewnym typie układów z inicjalnym się w języku polskim

Mariola Wołk

doi:10.32798/pf.1656

Opublikowane: 2024-12-24

Tom 79 (2024)

Się żyje! O pewnym typie układów z inicjalnym się w języku polskim

Mariola Wołk

Prace Filologiczne

Dział: ARTYKUŁY

https://doi.org/10.32798/pf.1656

Abstrakt

Przedmiotem badań w artykule jest dość specyficzny typ układów z udziałem form czasownikowych użytych w 3. osobie liczby pojedynczej (zwykle czasu teraźniejszego) i poprzedzonych zaimkiem się, np. Się żyje!, Się pomaga!, Się parkuje! Są one zawsze skorelowane z sytuacją zewnętrzną (kontekst werbalny jest niewymagany). Potwierdzenie ich występowania autentycznymi kontekstami użycia jest trudne o tyle, że – ze względu na zmienny skład leksykalny – nie można ich w automatyczny sposób wyekscerpować za pomocą wyszukiwarki korpusowej. Podstawową hipotezą badawczą podlegającą sprawdzeniu jest uznanie badanych ciągów za pewien typ wyrażenia będący rezultatem regularnego przekształcenia, który Andrzej Bogusławski nazywa operacyjną jednostką języka. Celem podjętych badań, poza rozstrzygnięciem statusu leksykalnego analizowanego typu układów, jest charakterystyka ich właściwości semantycznych, pragmatycznych i prozodycznych.

Słowa kluczowe:

operacyjna jednostka języka, prozodia, semantyka, pragmatyka

Podobne artykuły

Kinga Geben, Postawa autonomiczna studenta a strategie uczenia się języka polskiego (studium przypadku) , Prace Filologiczne: Nr 75/2 (2020)
Mariola Wołk, Między porządkiem a istnieniem. Delimitacja jednostek języka z członami czasownikowymi: wyodrębnić, wyróżnić i wydzielić , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Magdalena Pietrzak, Henryka Sienkiewicza głos „w sprawie (czystości) języka” , Prace Filologiczne: Nr 75/2 (2020)
Elżbieta Kaczmarska, Adrian Jan Zasina, Błędy walencyjne w tekstach obcokrajowców uczących się języka polskiego w świetle korpusu PoLKo , Prace Filologiczne: Nr 75/1 (2020)
Grzegorz P. Waśniewski, Pojęcie heterografii ideograficznej w języku japońskim , Prace Filologiczne: Nr 75/2 (2020)
Katarzyna Sicińska, O statusie i nazewnictwie odmian języka polskiego na dawnych Kresach Wschodnich , Prace Filologiczne: Nr 75/2 (2020)
Jan Wawrzyńczyk, Z problematyki przesunięć chronologizacyjnych w "Wielkim słowniku języka polskiego PAN" , Prace Filologiczne: Tom 76 (2021): Tom dedykowany Profesor Krystynie Waszakowej
Євгенія А. Карпіловська, Оказіоналізми в когнітивному просторі мови , Prace Filologiczne: Tom 76 (2021): Tom dedykowany Profesor Krystynie Waszakowej
Lidija Milković, Zmiany diachroniczne w znaczeniu i strukturze walencyjnej czasowników mentalnych w języku chorwackim , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)
Elżbieta Kaczmarska-Zglejszewska, Walencja wyrażeń oznaczających uczucia i emocje w języku polskim w wypowiedziach obcokrajowców uczących się języka polskiego jako obcego (na podstawie materiałów z korpusu PoLKo) , Prace Filologiczne: Tom 80 (2025)

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Wołk, M. (2024). Się żyje! O pewnym typie układów z inicjalnym się w języku polskim. Prace Filologiczne, 79, 377–389. https://doi.org/10.32798/pf.1656

Cited by / Share

Bibliografia

Bogusławski, A. (1976). O zasadach rejestracji jednostek języka, Poradnik Językowy, 8, 356–364.
Google Scholar

Bogusławski, A. (1978). Towards an Operational Grammar, Studia Semiotyczne, VIII, 29–90.
Google Scholar

Bogusławski, A. (2008). Semantyka, pragmatyka. Leksykografa głos demarkacyjny. Warszawa: Wydawnictwo TAKT.
Google Scholar

Bogusławski, A., Danielewiczowa, M. (2005). Verba polona abscondita. Sonda słownikowa III. Warszawa: Elma Books.
Google Scholar

Bogusławski, A., Wawrzyńczyk, J. (1993). Polszczyzna, jaką znamy. Nowa sonda słownikowa. Warszawa: Uniwersytet Warszawski. Katedra Lingwistyki Formalnej.
Google Scholar

Dobaczewski, A. (2018). Powtórzenie jako zjawisko tekstowe i systemowe. Repetycje, reduplikacje i quasi-tautologie w języku polskim. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Google Scholar

Dobaczewski, A., Sobotka, P., Żurowski, S. (2018). Słownik reduplikacji i powtórzeń polskich. Od zleksykalizowanych podwojeń do regularnych układów repetycyjnych. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Google Scholar

Grochowski, M. (2019). Szyk słowa się. Zalecenia normatywne a uwarunkowania systemowe, Prace Filologiczne, LXXIII, 99–112.
Google Scholar

Grochowski, M. (2023). Szyk jednostek funkcyjnych we współczesnym języku polskim. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN.
Google Scholar

NKJP – Narodowy Korpus Języka Polskiego, www.nkjp.pl.
Google Scholar

Saloni, Z. (2001). Czasownik polski. Odmiana. Słownik. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Google Scholar

Sawicka, I. (1995). Fonologia. W: H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Fonetyka i fonologia (106–195). Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN.
Google Scholar

Stachura, E. (2010). Się. Poznań: Wydawnictwo Replika.
Google Scholar