Trunki w języku i zwyczajach pogórzańskiej wsi

Renata Kucharzyk

doi:10.32798/pf.1451

Opublikowane: 2024-12-23

Tom 79 (2024)

Trunki w języku i zwyczajach pogórzańskiej wsi

Renata Kucharzyk

Prace Filologiczne

Dział: ARTYKUŁY

https://doi.org/10.32798/pf.1451

Abstrakt

Alkohol w życiu mieszkańców polskiej wsi odgrywa ważną rolę, ma istotny wpływ na życie rodzinne i społeczne. Znajduje to odzwierciedlenie w języku, a leksyka związana ze spożywaniem trunków stanowi ważny wycinek słownictwa gwarowego. Przedmiotem artykułu są zwyczaje i słownictwo związane z piciem alkoholu charakterystyczne dla kilku wsi położonych na Pogórzu Ciężkowickim. Materiał będący podstawą analiz pochodzi z kwerend terenowych oraz zasobów archiwalnych. Omówione zostały wybrane grupy słownictwa związanego ze spożyciem trunków mieszczące się w następujących grupach tematycznych: nazwy napojów alkoholowych, nazwy czynności związanych z piciem alkoholu, nazwy człowieka nadużywającego alkoholu, nazwy określające stan po wypiciu alkoholu.

Słowa kluczowe:

Pogórze Ciężkowickie, spożywanie alkoholu, zwyczaje, leksyka gwarowa

Podobne artykuły

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Kucharzyk, R. (2024). Trunki w języku i zwyczajach pogórzańskiej wsi. Prace Filologiczne, 79, 179–193. https://doi.org/10.32798/pf.1451

Cited by / Share

Bibliografia

Bujak, F. (1904). Wieś zachodnio-galicyjska u schyłku XIX wieku, Przegląd Prawa i Administracji, XIX, 365–385, 418–433, 502–523.
Google Scholar

Burszta, J. (1950). Wieś i karczma. Rola karczmy w życiu wsi pańszczyźnianej. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.
Google Scholar

Burszta, J. (1951). Społeczeństwo i karczma. Propinacja, karczma i sprawa alkoholizmu w społeczeństwie polskim XIX w. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.
Google Scholar

Daszyńska-Golińska, Z. (1902). Badanie nad alkoholizmem w Galicji zachodniej. Lwów: Towarzystwo Ludoznawcze.
Google Scholar

Domańska, A. (2011). „Świetności mowy ojczystej w kieliszku odbite”, czyli o alkoholu po polsku, Acta Universitatis Lodziensis. Kształcenie Polonistyczne Cudzoziemców, XVIII, 175–182.
Google Scholar

Jakubowska, A. (2007). Temat picia alkoholu we współczesnej polskiej i górno¬łużyckiej frazeologii młodzieżowej. W: J. Kamper-Warejko, I. Kaproń¬-Charzyńska, J. Kulwicka-Kamińska (red.), Studia nad słownictwem dawnym i współczesnym języków słowiańskich (243–249). Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Google Scholar

Jędrzejko, E. (2007). Na frasunek dobry trunek (a uczonym z ksiąg ratunek!?). Frazeologia biesiadna w językowym obrazie polskiej kultury narodowej. W: W. Chlebda (red.), Frazeologia a językowe obrazy świata przełomu wieków (247–265). Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Google Scholar

SGPKarł – J. Karłowicz, Słownik gwar polskich, t. VI, Kraków: Akademia Umiejętności 1911.
Google Scholar

KSGP – Kartoteka Słownika gwar polskich znajdująca się w Instytucie Języka Polskiego PAN w Krakowie.
Google Scholar

Kobylińska, J. (2001). Słownik gwary gorczańskiej (zagórzańskiej). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej.
Google Scholar

Krótki, Z. (2016). Alkohol w leksyce staro- i średniopolskiej, Prace Językoznawcze, XVIII/2, 83–100.
Google Scholar

Kucharzyk, R. (2022). Życie wsi w języku zapisane – trunki, Rzepiennik Wczoraj i Dziś, XXXI/2 (136), 14–15.
Google Scholar

Nitsch, K. (1968). Wybór polskich tekstów gwarowych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar

Pacuła, J. (2017). O kilku polskich nazwach alkoholu, Prace Językoznawcze, XIX/4, 121–132.
Google Scholar

Przymuszała, L. (2011) „Łate na łate bić, a gorzołke pić!” Śląska leksyka i fraze¬ologia bachiczna. W: K. Łeńska-Bąk, M. Sztandara (red.), O rozkoszach wszelakich... Od przyjemności do ekstazy w kontekstach kultury (155–176). Opole Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Google Scholar

Przymuszała, L. (2012). Śląska leksyka i frazeologia o tematyce bachicznej, cz. 1, Rozprawy Komisji Językowej WTN, XXXIX, 37–50.
Google Scholar

Przymuszała, L. (2013a). Śląska leksyka i frazeologia o tematyce bachicznej, cz. 2, Rozprawy Komisji Językowej WTN, XL, 91–107.
Google Scholar

Przymuszała, L. (2013b). Śląska leksyka i frazeologia dotycząca picia alkoholu (na tle porównawczym), Rozprawy Komisji Językowej ŁTN, LIX, 237–251.
Google Scholar

Rożenowa, H. (1961). Produkcja wódki i sprawa pijaństwa w Królestwie Polskim 1815–1863. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar

SGP – Słownik gwar polskich opracowany przez Pracownię Dialektologii Polskiej IJP PAN w Krakowie, t. III, red. J. Reichan, S. Urbańczyk. Wrocław–Warszawa–Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk 1989–1991.
Google Scholar

Sławski, F. (1958–1965). Słownik etymologiczny języka polskiego, t. 2, Kraków.
Google Scholar

Sromek M., Bednarczuk L. (1991). Słowniczek starych wyrazów ze wsi Żmiąca Zofii Oleksówny na tle słownictwa Ujanowic i gwar północnosądeckich, Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie. Prace językoznawcze, 6, 59–79.
Google Scholar

Stomma, L. (2000). Antropologia kultury wsi polskiej XIX w. Gdańsk: Tower Press.
Google Scholar

Styk, J. (1999). Chłopi i wieś polska w perspektywie socjologicznej i historycznej. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Google Scholar

Szczepanowski, S. (1888). Nędza w Galicji w cyfrach i program energicznego rozwoju gospodarstwa krajowego. Lwów: Gubrynowicz i Schmidt.
Google Scholar

Szromba-Rysowa Z. (1984). Biesiady wiejskie, Etnografia Polska, XXVIII/1, 105–131.
Google Scholar

Świętek, J. (2000). Brzozowa i okolica Zakliczyna nad Dunajcem. Obraz etnograficzny – zbiór z lat 1897–1906. Cz. IV. Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.
Google Scholar

Ziemia Biecka – Ziemia Biecka, lud polski w powiatach gorlickim i grybowskim. Praca zbiorowa pod redakcją Seweryna Udzieli, napisana w latach 1889–1895, wydana z rękopisu (I–XVII). Nowy Sącz: Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ 2018.
Google Scholar

Urbańczyk, S. (1953). Zarys dialektologii polskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Google Scholar

Wilk, M. (2019). Biesiadowanie, zabawa i picie alkoholu: przykłady tradycyjnych i współczesnych zachowań ludycznych, Zabawy i Zabawki. Studia Antropologiczne, XVII, 197–213.
Google Scholar