Abstrakt

Celem tego artykułu jest omówienie nazw potraw w mowie Polaków dawnych Kresów południowo-wschodnich na przykładzie kilku wsi z obwodu lwowskiego. Przedmiotem badań jest charakterystyka pokoleniowa nazw lokalnych potraw przygotowywanych i spożywanych jako posiłki codzienne. Analizy koncentruję wokół dynamiki zmian w zakresie funkcjonowania nazw pożywienia. Zaprezentowany materiał i wstępne jego analizy pozwalają jednoznacznie przyporządkować wiele nazw potraw konkretnym grupom pokoleniowym badanych osób. Porównanie omówionych nazw potraw z zawartością kartoteki Słownika gwar polskich wykazało, że wiele z nich jest wspólnych z gwarami polskimi na terenie kraju. W Małopolsce poświadczono następujące nazwy: chamuła, czyr, kulesza, maczanka. W Małopolsce i na Mazowszu występują takie nazwy, jak lemieszka, prażucha, pieróg, zgliwiały ser, na Pomorzu – maczajka, na Śląsku znana jest maczka, na Śląsku i w Małopolsce mamy gałuszki. Zaś konfrontacja ze Słownikiem języka ukraińskiego i ukraińskimi
pracami dialektologicznymi z badanego obszaru wykazała, że wiele wyrazów współistnieje w języku ukraińskim, np. gałuszka – ukr. галушка, lemieszka – ukr. лемішка, sałamacha – ukr. саламата, саламаxа.