Obraz mieszkańców krajów Globalnego Południa w polskiej wielokulturowej literaturze dziecięcej XXI wieku


Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest zbadanie obrazu przedstawicieli Globalnego Południa wyłaniającego się z polskiej wielokulturowej literatury dziecięcej XXI wieku oraz sprawdzenie, czy są w niej powielane mity i wzorce narracji zaczerpnięte z dyskursu kolonialnego. Autorka tekstu poddaje analizie utwory należące do dwóch kategorii literatury wielokulturowej według klasyfikacji Mingshuiego Caia i Rudine Sims Bishop: literatury światowej oraz literatury międzykulturowej. Taki dobór literatury podmiotu pozwala na sprawdzenie, jakie konteksty sytuacyjne najbardziej sprzyjają ujawnianiu się w  narracji kolonialnego sposobu myślenia. Zostaje również podjęta próba powiązania wizerunków przedstawianych w omawianych dziełach literackich z wyzwaniami współczesnego świata: edukacją globalną, etyczną turystyką i pomocą charytatywną czy też zjawiskiem migracji oraz uchodźstwa

Słowa kluczowe

Globalne Południe; literatura międzykulturowa; literatura światowa; polska literatura dziecięca; postkolonializm; wielokulturowość

Bardijewska, L. (2016). Kot Karima i obrazki. Literatura. Bloch, N. (2013). Oglądający i oglądani – czyli postkolonializm potrzebny turystyce. Post-turysta. Pobrane 6 maja 2021 z: https://post-turysta.pl/artykul/ogladajacy-ogladani.

Cai, M. (2002). Multicultural literature for children and young adults: Reflections on critical issues. Praeger.

Cichoń, A. (2004). W kręgu zagadnień kolonialnych – W pustyni i w puszczy Henryka Sienkiewicza. Er(r)go, 8, 91–108.

Cywiński, P. (2013a). Czy zdjęcie może ukraść duszę? Post-turysta. Pobrane 9 maja 2021 z: https://post-turysta.pl/artykul/Czy-zdjecie-moze-ukrasc-dusze.

Cywiński, P. (2013b). Ludzkie zoo – czyli zwiedzamy plemienną wioskę. Post-turysta. Pobrane 6 maja 2021 z: https://post-turysta.pl/artykul/ludzkie-zoo-czyli-zwiedzamy-plemienna-wioske.

Cywiński, P. (2015). Co to jest egzotyka? Post-turysta. Pobrane 5 maja 2021 z: https://post-turysta.pl/artykul/co-to-jest-egzotyka.

Ćwiek, M. (2014). Nela na 3 kontynentach. Podróże w nieznane. National Geographic.

Fornalczyk-Lipska, A. (2017). Odmienność narodowa i etniczna w najnowszej polskiej literaturze dla młodego odbiorcy a wyzwania edukacji międzykulturowej. Kultura i Edukacja, 115(1), 15–30. https://doi.org/10.15804/kie.2017.01.01.

Gadzinowska, D., Lipska-Badoti, G., Wojtalik, M. (2017). Jak mówić o większości świata. Rzetelna edukacja o krajach Globalnego Południa. PAH.

Gawrycki, M. (2010). W pogoni za wyobrażeniami. Próba interpretacji polskiej literatury podróżniczej poświęconej Ameryce Łacińskiej. Wydawnictwa UW.

Gawryluk, B. (2015). Zuzanka z pistacjowego domu. Literatura.

Gulla, B., Izydorczyk, B., Kubiak, R. (2019). Godność i intymność pacjenta. Aspekty psychologiczne i prawne. UJ, Biblioteka Jagiellońska.

Karwan-Jastrzębska, E. (2018). Banda Michałka na wakacjach. Prószyński i S-ka.

Kasdepke, G. (2007). Mam prawo!. G+J.

Kasdepke, G. (2008). Kacper z szuflady. Literatura.

Kulczyk, D., Schmudke-Olczak M., Płocka M. (2016). Efekt domina. Moc pomagania. Opowieści o dzieciach świata. Edipresse.

Niesporek-Szamburska, B., Wójcik-Dudek, M. (red.). (2016). Wyczytać świat – między kulturowość w literaturze dla dzieci i młodzieży. Wydawnictwo UŚ.

Rąbkowska, E. (2019). Od Robinsona do Neli Małej Reporterki. Recykling dziecięcego marzenia o podróży i przygodzie. Dzieciństwo. Literatura i Kultura, 1(1), 206–220. https://doi.org/10.32798/dlk.18.

Said, E. W. (1991). Orientalizm (W. Kalinowski, tłum.). PIW. (wyd. oryg. 1978).

Sienkiewicz, H. (1997). W pustyni i w puszczy. Prószyński i S-ka. (wyd. oryg. 1911).

Smoter, K. (2017). Literackie obrazy „innego” w procesie kształtowania postaw wobec imigrantów i uchodźców. Edukacja Elementarna w Teorii i Praktyce, 12(3), 101–117. https://doi.org/10.14632/eetp.2017.12.45.101.

Stanecka, Z. (2011). Basia i kolega z Haiti. Egmont.

Suchowierska, A. (2015). Mat i świat. Krytyka Polityczna.

Szymańska, M. (2020). Praca dzieci w pozostałych obszarach. Dzieciom dzieciństwo. Stop pracy dzieci. Pobrane 9 maja 2021 z: https://dzieciomdziecinstwo.pl/praca-dzieci-w-pozostalych-obszarach/.

Talko, L. K. (2014). Staś i Nel. Zaginiony klejnot Indii. Znak.

Uffelmann, D. (2020). Polska literatura postkolonialna. Od sarmatyzmu do migracji poakcesyjnej. TAiWPN Universitas.

Wojciechowska, M. (2013a). Dzieciaki świata. G+J.

Wojciechowska, M. (2013b). Zwierzaki świata. G+J.

Wróbel, O. (2014). Stach, Nel i zaginiony klejnot. Krytyka polityczna. Pobrane 6 maja 2021 z: https://krytykapolityczna.pl/kultura/czytaj-dalej/wrobel-stach-nel-i-zaginiony-klejnot/.

Zabawa, K. (2016). Doświadczenie bycia obcym w książkach dla dzieci Barbary Gawryluk na tle propozycji innych autorów. W: B. Niesporek-Szamburska, M. Wójcik-Dudek (red.), Wyczytać świat – międzykulturowość w literaturze dla dzieci i młodzieży (s. 49–64). Wydawnictwo UŚ.

Pobierz

Opublikowane : 2022-08-12


Korwin-Mikke, K. (2022). Obraz mieszkańców krajów Globalnego Południa w polskiej wielokulturowej literaturze dziecięcej XXI wieku. Dzieciństwo. Literatura I Kultura, 4(1), 10-30. https://doi.org/10.32798/dlk.887

Katarzyna Korwin-Mikke  k.korwin-mikke@student.uw.edu.pl
Uniwersytet Warszawski  Polska
https://orcid.org/0000-0001-9443-0906

Katarzyna Korwin-Mikke – lic., przygotowuje pracę magisterską na Wydziale Polonistyki na Uniwersytecie Warszawskim dotyczącą elementów horroru w obrazie rodziny i rodzinnego domu we współczesnej polskiej literaturze dla dzieci i młodzieży. Kontakt: k.korwin-mikke@student.uw.edu.pl






Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Polityka Open Access
Wszystkie artykuły prezentowane na łamach „Dzieciństwa. Literatury i Kultury” są publikowane w otwartym dostępie na licencji Creative Commons – Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0). Oznacza to, że:

  • mogą być udostępniane i cytowane pod warunkiem jednoznacznego i klarownego wskazania autora przywoływanego tekstu;
  • nie można korzystać ze środków prawnych lub technologicznych, które ograniczałyby innych w wykorzystywaniu tekstu na warunkach określonych w licencji.

Więcej informacji: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode.pl