Bolek i Lolek na „Dzikim Zachodzie”. Była warszawska dzielnica zachodnia w tekstach kultury dla dzieci i młodzieży okresu małej stabilizacji

Igor Piotrowski

doi:10.32798/dlk.635

Published: 2021-07-31

Vol. 3 No. 1 (2021)

Bolek and Lolek in the ‘Wild West’: Former West District of Warsaw in Children’s and Young Adult Cultural Texts in the Years 1958–1969

Igor Piotrowski

Dzieciństwo. Literatura i Kultura

Section: Studies

https://doi.org/10.32798/dlk.635

Abstract

The so-called ‘Wild West’ in Warsaw, the vast area between Śródmieście, Muranów, and Wola districts, had long remained ruined, neglected, unstructured. Relatively close to the City Centre, visually dominated by the Palace of Culture and Science (which created tensions between old and new urbanities and between prewar and postwar realities), an unusual sanctuary for ruins, prewar buildings, workshops, and tenement houses persisted. This has been problematic for the authorities of the Polish People’s Republic, making this area of the city the place of taboo and shame, but at the same time – a perfect scenography for juvenile adventure fiction. In this article, the author analyses the images of the ‘Wild West’ in the works of famous Polish authors: Edmund Niziurski (Lalu Koncewicz, broda i miłość [Lalu Koncewicz, the Beard, and Love], 1958), Wiktor Woroszylski (I ty zostaniesz Indianinem [You Can be an Indian Too], 1960), and Irena Jurgielewiczowa (Niespokojne godziny [Restless Hours], 1964), as well as in Do przerwy 0:1 [0:1 Until the Break], a TV series by Stanisław Jędryka (1969). As a context to this topographical study, he uses, inter alia, writings of Miron Białoszewski, an admirer and sensitive observer of this part of the city, and the documentary of Danuta Halladin, Moja ulica [My Street] (1965), about children living on one of the streets of the district.

Supporting Agencies

The article is based on a paper presented during the 29th Varsovian Session “Warsaw in Children’s and Young Adult Culture” and financed by the Warsaw Public Library – Central Library of Mazovia Province.

Keywords:

Edmund Niziurski, ruins, Irena Jurgielewiczowa, children’s and young adult culture, 1950s–1960s in Poland, rebuilding of Warsaw, Stanisław Jędryka, Warsaw ‘Wild West’, Wiktor Woroszylski

Similar Articles

Weronika Kostecka, Anna Mik, Marta Niewieczerzał, Maciej Skowera, Karolina Stępień, “Our literature will speak about victory, life, death, loss, love, and peace”: A Conversation with Olga Derkachova , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 4 No. 1 (2022): Dimensions of Multiculturality in the Latest Works for Children and Young Adults: Part 1
Weronika Kostecka, Marta Niewieczerzał, Maciej Skowera, Karolina Stępień, “For me, a story is always everything at once – it exists only when it is told”: An Interview with Witold Vargas , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 3 No. 2 (2021): Myths, Legends, and Folk and Fairy Tales in the Context of Childhood and Adolescence: Cultural Texts of the Second Decade of the 21st Century
Anna Mik, Maciej Skowera, From the Editors , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 7 No. 2 (2025): Walt Disney – An Icon of Children’s and Young Adult Culture
Weronika Kostecka, Marta Niewieczerzał, Maciej Skowera, Karolina Stępień, From the Editors , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 3 No. 2 (2021): Myths, Legends, and Folk and Fairy Tales in the Context of Childhood and Adolescence: Cultural Texts of the Second Decade of the 21st Century
Joanna Frużyńska, From Verne to Tullet: A Century of French Children’s and Young Adult Literature on the Polish Book Market , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 1 No. 2 (2019): Interpreting Childhood: Cultural Texts for Young People in Interlingual Translation
Marta Niewieczerzał, Maciej Skowera, From the Editors , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 3 No. 1 (2021): Warsaw in Children’s and Young Adult Culture – Childhood and Adolescence in Warsaw
Maciej Skowera, Warsaw in Children’s and Young Adult Book Illustrations – an Overview , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 3 No. 1 (2021): Warsaw in Children’s and Young Adult Culture – Childhood and Adolescence in Warsaw
Maciej Skowera, Marta Niewieczerzał, Konopnicka (Not Only) for Children: A Conversation with Dawid Maria Osiński , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 5 No. 1 (2023): On the Margins of Creativity? Creators of Adult Literature – Occasionally for Children
Anna Mik, Maciej Skowera, Can “queerness disarm social anxieties”? A Conversation with Alina Szeptycka , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 4 No. 2 (2022): Dimensions of Multiculturality in the Latest Works for Children and Young Adults: Part 2
Alicja Wang, Who is allowed to speak in contemporary children’s literature? , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 7 No. 1 (2025): Tradition and Folklore in Children’s and Young Adult Culture

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>

You may also start an advanced similarity search for this article.

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Piotrowski, I. (2021). Bolek and Lolek in the ‘Wild West’: Former West District of Warsaw in Children’s and Young Adult Cultural Texts in the Years 1958–1969. Dzieciństwo. Literatura I Kultura, 3(1), 97–109. https://doi.org/10.32798/dlk.635

Cited by / Share

References

b.a. (1959–1965). [Ul. Elektoralna, w tle kościół św. Karola Boromeusza, a po lewej stronie fragment jednego z pawilonu d. koszar – obecnie Muzeum Pożarnictwa] [fotografia]. Pobrane 12 grudnia 2020 z: https://fotopolska.eu/178402,foto.html?o=u82699.
Google Scholar

Bahdaj, A. (1957). Do przerwy 0:1. Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Budkiewicz, J. (reż.). (1960). Ballada o dzikim zachodzie [film krótkometrażowy]. PWSTiF. Pobrane 12 stycznia 2020 z: http://www.filmpolski.pl/fp/index.php?etiuda=32605.
Google Scholar

Barańczak, S. (2016). Język poetycki Mirona Białoszewskiego (A. Poprawa, wyb., oprac. i posł., wyd. 2). Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar

Benedyktowicz, Z. (2016). Widmo środka świata. Przyczynek do antropologii współczesności. W: Elementarz tożsamości. Antropologia współczesności – antropologia kontekstowa (s. 283–356). Czarne. (wyd. oryg. 1991).
Google Scholar

Bobowski, S. (2012). Nie tylko przygoda. Polskie powieści indiańskie dla młodzieży w perspektywie etnologicznej. Oficyna Wydawnicza Atut, Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe.
Google Scholar

Budrewicz, O. (1958). Baedeker warszawski. Czytelnik.
Google Scholar

Chrobak, M. (2019). Bohater literatury dziecięcej i młodzieżowej z okresu PRL-u. Między kreacją a recepcją. WN UP.
Google Scholar

Dominik, T., Rozbicki, P. (reż.). (2016). Warszawa 88–89 [film]. Narodowy Instytut Audiowizualny.
Google Scholar

Dunin-Wąsowicz, P. (2017). Żoliborski przewodnik literacki. Lampa i Iskra Boża.
Google Scholar

Halladin, D. (reż.). (1965). Moja ulica [film krótkometrażowy]. Wytwórnia Filmów Dokumentalnych.
Google Scholar

Jarosińska, I. (1954–1955a). [Chłopcy przy ul. Marchlewskiego, w głębi Pałac Kultury i Nauki] [fotografia ze zbiorów Ośrodka KARTA, sygn. OK_0500_0007_0001_038]. Pobrane 12 stycznia 2020 z: https://foto.karta.org.pl/nasze-zbiory/kolekcje/ok_0500_jarosinska_irena,36824,zdjecie.html.
Google Scholar

Jarosińska, I. (1954–1955b). [Ruiny kamienic przy ulicy Grzybowskiej, w głębi fragment synagogi Nożyków oraz Pałac Kultury i Nauki] [fotografia ze zbiorów Ośrodka KARTA, sygn. OK_0500_0007_0001_021]. Pobrane 12 stycznia 2020 z: https://foto.karta.org.pl/nasze-zbiory/kolekcje/ok_0500_jarosinska_irena,36807,zdjecie.html.
Google Scholar

Jankowski, S. (1959). Kres „Dzikiego Zachodu”. Osiedle „Emilia”. Stolica, 26, 8 .
Google Scholar

Jędryka, S. (reż.). (1969). Do przerwy 0:1 [serial telewizyjny]. TVP.
Google Scholar

Jurasz, T. (1980). Ciepła, Zimna, Srebrna, Złota. Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Jurgielewiczowa, I. (2000). Niespokojne godziny. Nasza Księgarnia. (wyd. oryg. 1964).
Google Scholar

Kossakowski, E. (1957). [9001] [fotografia z Archiwum Eustachego Kossakowskiego]. Pobrane 12 stycznia 2020 z: http://artmuseum.pl/pl/archiwum/archiwum-eustachego-kossakowskiego/20/16260.
Google Scholar

Kowal, L. (1971). Prozatorska twórczość dla dzieci Wiktora Woroszylskiego z uwzględnieniem adaptacji filmowej powieści I ty zostaniesz Indianinem. W: W. Grodzieńska (wyb.), Studia z historii literatury dzieci i młodzieży (s. 128–156). Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Krupska, K. (scen. i reż.). (1988). Żuraw i czapla [serial telewizyjny]. TP2.
Google Scholar

Kruszyńska, E. (2017). Między zabawą a dydaktyką. Literacka twórczość Adama Bahdaja dla dzieci i młodzieży. WN UMK.
Google Scholar

Krüger, M. (1959). Karolcia. Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Nałęcki, K. (reż.). (1962). I ty zostaniesz Indianinem [film]. Zespół Filmowy Syrena.
Google Scholar

Niziurski, E. (1976). Lalu Koncewicz, broda i miłość. W: Trzynasty występek. Opowiadania (s. 97–134). Wydawnictwo Harcerskie „Horyzonty”. (wyd. oryg. 1958).
Google Scholar

Nurowska, M., Anderman, J. (scen.), Kidawa, J. (reż.). (1982). Białe tango [serial telewizyjny]. TP1.
Google Scholar

Piotrowski, I. (2015). W Nieparyżu, nie gdzie indziej. Stolica dzieciństwa i rodzinne miasto Leopolda Tyrmanda. W: A. Karpowicz, P. Kubkowski, W. K. Pessel, I. Piotrowski (red.)., Ceglane ciało, gorący oddech. Warszawa Leopolda Tyrmanda (s. 15–40). Lampa i Iskra Boża.
Google Scholar

Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych. (1959). Plan Warszawy. Pobrane 12 grudnia 2020 z: https://i.ibb.co/ChRm7xz/1959-38.jpg.
Google Scholar

Siesicka, K. (1966). Zapałka na zakręcie. Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.
Google Scholar

Toeplitz, K. T. (scen.), Gruza, J. (scen. i reż.). (1975–1978). Czterdziestolatek [serial telewizyjny]. TVP1, TP1.
Google Scholar

Tyrmand, L. (1955). Zły. Czytelnik.
Google Scholar

Varga, K. (2019). Księga dla starych urwisów. Czerwone i Czarne.
Google Scholar

Woroszylski, W. (1982). I ty zostaniesz Indianinem. Nasza Księgarnia. (wyd. oryg. 1960).
Google Scholar

Ziomecki, M. (1981). Gdzie tu Stasia? Rozmowa z Leopoldem Tyrmandem. Tygodnik Powszechny, 45, 4–5.
Google Scholar

Igor Piotrowski

igorpiotrowski79@gmail.com
https://orcid.org/0000-0001-6130-652X

Affiliation:

University of Warsaw Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Igor Piotrowski – PhD, works at the Institute of Polish Culture of the Faculty of Polish Studies at the University of Warsaw (Poland). His research interests include history of Warsaw and Polish culture from the 17^th to the 20^th century. Contact: igorpiotrowski79@gmail.com.