From Empathy to Ethical Reflection: Polish Children’s and Young Adult Literature (19th–21st Century) in a Cultural Animal Studies Perspective – Selected Problems

Ewelina Rąbkowska

doi:10.32798/dlk.627

Published: 2020-12-31

Vol. 2 No. 2 (2020)

From Empathy to Ethical Reflection: Polish Children’s and Young Adult Literature (19th–21st Century) in a Cultural Animal Studies Perspective – Selected Problems

Ewelina Rąbkowska

Dzieciństwo. Literatura i Kultura

Section: Studies

https://doi.org/10.32798/dlk.627

Abstract

The goal of this article is to analyse the changes in the depiction of animal themes in Polish children’s and young adult literature in the context of cultural animal studies (CAS). The focus is mainly on Polish prose created in the 21^st century, but older texts, starting from the 19th century, are discussed with the use of animal studies tools too. The starting point of the article is the assumption that empathy towards animals, inscribed in the majority of works for children and young people, may become the basis for further ethical reflection. The author analyses texts at the centre of which are such aspects of the human-animal relation as hunting, animal treatment and protection (e.g., veterinary clinics, sanctuaries, reserves), using animals for work (mines, army), as well as ethical aspects related to meat-eating.

Keywords:

animals, animal studies, human-animal relation, Polish children’s and young adult literature, posthumanism

Similar Articles

<< < 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 > >>

You may also start an advanced similarity search for this article.

Download files

PDF

Citation rules

Rąbkowska, E. (2020). From Empathy to Ethical Reflection: Polish Children’s and Young Adult Literature (19th–21st Century) in a Cultural Animal Studies Perspective – Selected Problems. Dzieciństwo. Literatura I Kultura, 2(2), 12–36. https://doi.org/10.32798/dlk.627

Cited by / Share

References

Abramowska, J. (2010). Pisarze w zwierzyńcu. Wydawnictwo Poznańskie.
Google Scholar

Adams, J. C. (2009). Post-meateating. In T. Tyler & M. Rossini (Eds.), Animal encounters (pp. 45–72). Brill.
Google Scholar

Adams, J. C. (2010). The sexual politics of meat: A feminist vegetarian critical theory. Continuum.
Google Scholar

Axer, J., & Bujnicki, T. (Eds.). (2012). Wokół W pustyni i w puszczy. W stulecie pierwodruku powieści. TAiWPN Universitas.
Google Scholar

Bahdaj, A. (1982). Gdzie twój dom, Telemachu? Krajowa Agencja Wydawnicza.
Google Scholar

Baratay, É. (2012). Le point de vue animal : Une autre version de l’histoire. Le Seuil.
Google Scholar

Barcz, A. (2016). Realizm ekologiczny. Od ekokrytyki do zookrytyki w literaturze polskiej. Śląsk.
Google Scholar

Bentham, J. (1789). An introduction to the principles of morals and legislation. T. Payne and Son.
Google Scholar

Boguszewska, H. (1946). Nigdy nie zapomnę. Spółdzielnia Wydawnicza „Wiedza”.
Google Scholar

Brzechwa, J. (2017, July 12). Wacky Ducky (M. Kazmierski, Trans.). In M. Kazmierski, Brzechwa, Fredro, Tuwim: Poland’s most entertaining educators? Culture.pl. Retrieved December 12, 2020 from https://culture.pl/en/article/brzechwa-fredro-tuwim-polands-most-entertaining-educators. (Original work published 1939).
Google Scholar

Budrewicz, Z. (2016). Uchwycić przyrodę „na gorącym… tropie.” In D. Michułka & R. Waksmund (Eds.), Dydaktyka i łowy. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Władysławowi Dynakowi (pp. 217–234). Oficyna Wydawnicza Atut.
Google Scholar

Centkiewicz, C., & Centkiewicz, A. (1949). Odarpi, syn Egigwy. Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Centkiewicz, C. (1937). Anaruk, chłopiec z Grenlandii. Czytelnik.
Google Scholar

Combrzyńska-Nogala, D. (2017). Skutki uboczne eliksiru miłości. Literatura.
Google Scholar

Czabanowska-Wróbel, A. (2013). [Ta dziwna] instytucja zwana literaturą dla dzieci. Historia literatury dla dzieci w perspektywie kulturowej. Teksty Drugie, 143(5), 13–24.
Google Scholar

Derrida, J. (2008). The animal that therefore I am. (D. Wills, Trans., M.-L. Mallet, Ed.). Fordham University Press. (Original work published 2006).
Google Scholar

Diamond, C. (1978). Eating meat and eating people. Philosophy, 53(206), 465–479.
Google Scholar

Dygasiński, A. (1908). Przyjaciel koni. Powiastka. Komitet Damski Warszawskiego Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami.
Google Scholar

Fabicka, J. (2016). Rutka. Agora.
Google Scholar

Fiedler, A. (1952). Mały Bizon. Książka i Wiedza.
Google Scholar

Francione, G. (2020). Introduction to animal rights: Your child or the dog? (A. Watson, Foreword). Temple University Press.
Google Scholar

Gawryluk, B. (2004). Kaktus, dobry pies. Literatura.
Google Scholar

Gawryluk, B. (2006a). Kaktus, szukaj! Literatura.
Google Scholar

Gawryluk, B. (2006b). Kaktus, wierny przyjaciel. Literatura.
Google Scholar

Gawryluk, B. (2007). Dżok. Legenda o psiej wierności. Literatura.
Google Scholar

Gawryluk, B. (2012). Baltic. Pies, który płynął na krze. Literatura.
Google Scholar

Gawryluk, B. (2015). Klifka. Opowieść o foczce, która szukała mamy. Literatura.
Google Scholar

Giżycki, K. (1959). Nil, rzeka wielkiej przygody. Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Golding, W. (1954). Lord of the Flies. Faber and Faber.
Google Scholar

Gortat, G. (2009). Szczury i wilki. Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Grabowski, J. (1966). Czarna owieczka. Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Groński, R. M. (1987). Wystawa psów. In Po co właściwie trzymać psa? (pp. 31–42). Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Groński, R. M. (2010). Szlemiel. Nowy Świat.
Google Scholar

Gzyra, D. (2014). Zwierzęta w reklamie mięsa. Kultura Popularna, 42(4), 8–19.
Google Scholar

Hoły-Łuczaj, M. (2015). Posthumanizm. Między metafizyką a etyką. Kultura i Wartości, 11(1), 45–61.
Google Scholar

Hübben, K. (2016). Good to love or good to eat? Ethical and ideological implications of hunting, killing and the consumption of anthropomorphic animals in popular picture books. Problemy Wczesnej Edukacji, 12(3), 48–57. https://doi.org/10.5604/01.3001.0009.4842.
Google Scholar

Jakubowicz-Prokop, Z. (2014). Zooptykon. O zwierzętach i ludziach w dziewiętnastowiecznych ogrodach zoologicznych. In A. Barcz & M. Dąbrowska (Eds.), Zwierzęta, gender i kultura. Perspektywa ekologiczna, etyczna i krytyczna (pp. 153–166). E-naukowiec.
Google Scholar

Jaques, Z. (2015). Children’s literature and the posthuman: Animal, environment, cyborg. Routledge.
Google Scholar

Jarzyna, A. (2019). Post-koiné. Studia o nieantropocentrycznych językach (poetyckich). Wydawnictwo UŁ.
Google Scholar

Justyniarski, T. (2013). Psie troski, czyli o wielkiej przyjaźni na cztery łapy i dwa serca. Poligraf.
Google Scholar

Justyniarski, T. (2016). Mój przyjaciel bocian. Poligraf.
Google Scholar

Kern, L. J. (1963). Ferdynand Wspaniały. Nasza Księgarnia.
Google Scholar

King-Smith, D. (1985). Babe: The gallant pig. Crown.
Google Scholar

Koc, K. (2007). Czy Kali może być „Inny”, czyli W pustyni i w puszczy w szkole. Polonistyka, 8, 45–52.
Google Scholar

Konopnicka, M. (1893). Nasza szkapa. W: Na drodze. Gebethner i Wolff.
Google Scholar

Korczak, J. (2005). King Matt the First (R. Lourie, trans, E. R. Codel, introd.). Vintage. (Original work published 1922).
Google Scholar

Kosowska, E. (1998). W pustyni i w puszczy – śladami europocentryzmu. In L. Ludorowski (Ed.), W kręgu arcydzieł literatury młodzieżowej. Interpretacje – przekłady – adaptacje (pp. 47–73). Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Koszutska, H. (1951). Psia służba. Czytelnik.
Google Scholar

Kowalska, A., & Jasionowska, O. (2017). Hej, Szprotka! Wytwórnia.
Google Scholar

Kownacka, M. (1957). Rogaś z Doliny Roztoki. Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Kozioł, M. (2014). Skrzynia władcy piorunów. The Facto.
Google Scholar

Kozyra-Pawlak, E. (2015). Liczypieski. Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Kruczyński, Z. (2014). Piękne, wolne, ginące. In M. Kotyczka (Ed.), Śmierć zwierzęcia. Współczesne zootanatologie (pp. 21–38). Wydawnictwo UŚ.
Google Scholar

Lang, A. (2017). Sznurek. Wydawnictwo Literackie.
Google Scholar

Leszczyński, G. (2006). Kulturowy obraz dziecka i dzieciństwa w literaturze drugiej połowy XIX i w XX w. Wybrane problemy. Wydział Polonistyki UW.
Google Scholar

Leszczyński, G. (2016). „Zwierzęta pełne wolności drzemią spokojnie tej nocy.” Podszyte dzieckiem biblijne bestiarium. In A. Mik, P. Pokora, & M. Skowera (Eds.), Czytanie menażerii. Zwierzęta w literaturze dziecięcej, młodzieżowej i fantastycznej (pp. 21–30). Wydawnictwo SBP.
Google Scholar

Locke, J. (2007). Some thoughts concerning education. Dover Publications. (Original work published 1693).
Google Scholar

Maleszka, A. (2016). Porwanie. Znak Emotikon.
Google Scholar

Małecki, W., Pawłowski, B., & Sorokowski, P. (2016). Literary fiction influences attitudes toward animal welfare. PLOS ONE, 12(2). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0172328.
Google Scholar

Marcinów, M. (2015). Schizofretki i kotpulsywni psychopaci. Znak, 720, 26–33.
Google Scholar

Mazan, L. (1990). Ty znać Nel? Ty słyszeć o Staś? Przekrój, 2361, 20.
Google Scholar

Mik, A., Pokora, P., & Skowera, M. (2016). Słowo wstępne. In A. Mik, P. Pokora, & M. Skowera (Eds.), Czytanie menażerii. Zwierzęta w literaturze dziecięcej, młodzieżowej i fantastycznej (pp. 9–17). Wydawnictwo SBP.
Google Scholar

Musierowicz, M. (1975). Małomówny i rodzina. Akapit Press.
Google Scholar

Nosek, A. (2015). Żubr i Puszcza Białowieska. In W przestrzeniach universum i regio. Wiersze dla dzieci współczesnych pisarzy regionu podlaskiego – interpretacje (pp. 193–202). Wydawnictwo UwB.
Google Scholar

Nussbaum, M. (2006). Social contracts and three unsolved problems of justice. In Frontiers of justice: Disability, nationality, species membership (pp. 9–95). Harvard University Press.
Google Scholar

Olszewska, B. (2016). Motywy myśliwskie i łowieckie w Płomyku (1913–1939). In D. Michułka & R. Waksmund (Eds.), Dydaktyka i łowy. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Władysławowi Dynakowi (pp. 347–358). Oficyna Wydawnicza Atut.
Google Scholar

Ossendowski, F. A. (1932). Przygody Jurka w Afryce. Polska Zjednoczona.
Google Scholar

Ossendowski, F. A. (1946). Jasnooki łowca. T. Gieszczykiewicz.
Google Scholar

Oziewicz, T. (2019). Awaria elektrowni. Dwie Siostry.
Google Scholar

Pałasz, M. (2012). Sposób na Elfa. Skrzat.
Google Scholar

Papuzińska, J. (1981). Inicjacje literackie. Problemy pierwszych kontaktów dziecka z książką. WSiP.
Google Scholar

Piechota, D. (2018). Realizm empatyczny pozytywistów. In E. Łoch, D. Piechota, & A. Trześniewska (Eds.), Między empatią a okrucieństwem (pp. 71–98). WN Katedra.
Google Scholar

Piekarska, M. K. (2007). Dzika. Nowy Świat.
Google Scholar

Piotrowska, E. (2017). Wojtek. Żołnierz bez munduru. Święty Wojciech.
Google Scholar

Pisarski, R. (1967). O psie, który jeździł koleją. Ruch.
Google Scholar

Prus, B. (1886). Placówka. Gebethner i Wolff.
Google Scholar

Przymanowski, J. (1964). Czterej pancerni i pies. Wydawnictwo MON.
Google Scholar

Rąbkowska, E. (2019). Od Robinsona do Neli Małej Reporterki. Recykling dziecięcego marzenia o podróży i przygodzie. Dzieciństwo. Literatura i Kultura 1(1), 206–220. https://doi.org/10.32798/dlk.18.
Google Scholar

Ramachander, A. (1992). Little pig. Viking.
Google Scholar

Ryrych, K. (2017). Łopianowe pole. Adamada.
Google Scholar

Samojlik, T. (2010). Żubr Żorż. Zakład Badania Ssaków PAN.
Google Scholar

Samojlik, T. (2011). The last bison (Biuro Tłumaczeń Kaczka Studio, Trans.). Mammal Research Institute, Polish Academy of Sciences. (Original work published 2009).
Google Scholar

Samojlik, T. (2012). Ryjówka przeznaczenia. Kultura Gniewu.
Google Scholar

Samojlik, T. (2013). Norka zagłady. Kultura Gniewu.
Google Scholar

Samojlik, T. (2015). Powrót Rzęsorka. Kultura Gniewu.
Google Scholar

Samojlik, T. (2016a). Żubr Pompik. Kolory jesieni. Media Rodzina.
Google Scholar

Samojlik, T. (2016b). Żubr Pompik. Letni zmierzch. Media Rodzina.
Google Scholar

Samojlik, T. (2016c). Żubr Pompik. Tropy na śniegu. Media Rodzina.
Google Scholar

Samojlik, T. (2016d). Żubr Pompik. Zapach wiosny. Media Rodzina.
Google Scholar

Sat-Okh. (1958). Ziemia słonych skał. Czytelnik.
Google Scholar

Sehested, C. (2012). Tabu w książkach z obrazkami. O rozmawianiu z dziećmi na temat książek. In B. Sochańska & J. Czechowska (Eds.), Tabu w literaturze i sztuce dla dzieci (pp. 19–28). Media Rodzina.
Google Scholar

Sienkiewicz, H. (1917). In desert and wilderness (M. A. Drezmal, Trans.). Little, Brown, and Company. Retrieved December 12, 2020 from http://www.gutenberg.org/cache/epub/30365/pg30365.html. (Original work published 1911).
Google Scholar

Singer, P. (2002). Animal liberation (3rd ed.). HarperCollins.
Google Scholar

Skowera, M. (2014). (Nie)jedzenie zwierząt – wersja dla dzieci. Wakat, 24–25(1–2). Retrieved December 12, 2020 from http://wakat.sdk.pl/niejedzenie-zwierzat-wersja-dla-dzieci/.
Google Scholar

Szczygielski, M. (2013). Arka czasu, czyli wielka ucieczka Rafała od kiedyś przez wtedy do teraz i wstecz. Stentor.
Google Scholar

Szczygielski, M. (2014). Tuczarnia motyli. Bajka.
Google Scholar

Szczygielski, M. (2017). Serce Neftydy. Latarnik.
Google Scholar

Szklarski, A. (1957). Tomek w krainie kangurów. Śląsk.
Google Scholar

Szklarski, A. (1958). Tomek na czarnym lądzie. Śląsk.
Google Scholar

Świętochowski, A. (1896). Woły. In Pisma I: Obrazki powieściowe. G. Gebethner i Spółka.
Google Scholar

Taborska, A. (2018). Włóczykij. Prószyński i S-ka.
Google Scholar

Turaj-Kalińska, K. (2001). Mały biały samiec. Dekada Literacka, 11–12, 91–95.
Google Scholar

Wajrak, A. (2015). Wilki. Agora.
Google Scholar

Wajrak, A. (2017). Lolek. Agora.
Google Scholar

Wajrak, A., & Samojlik, T. (2016). Umarły las. Agora.
Google Scholar

Wajrak, A., & Samojlik, T. (2017). Nieumarły las. Agora.
Google Scholar

Wajrak, A., & Samojlik, T. (2018). Zew padliny. Agora.
Google Scholar

Waksmund, R. (2016). „Pewien król polował w wielkim lesie… .” In D. Michułka & R. Waksmund (Eds.), Dydaktyka i łowy. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Władysławowi Dynakowi (pp. 113–144). Oficyna Wydawnicza Atut.
Google Scholar

Wernichowska, B. (1975). Człowiek, który kochał zwierzęta. Przekrój, 10, 23.
Google Scholar

White, E. B. (1952). Charlotte’s web. Harper and Brothers.
Google Scholar

Widzowska-Pasiak, A. (2015). Psierociniec. Wilga.
Google Scholar

Wieslander, J. (2005). Mamma Moo goes down a slide. Natur och Kultur. (Original work published 2003).
Google Scholar

Włodarczyk, A. (2017). PSYgoda na czterech łapach. Diuna w Himalajach. Helion.
Google Scholar

Zechenter, W. (1949). Wilk z partyzantki. L. J. Jaroszewski.
Google Scholar

Zespół Realizatorów Filmowych „Syrena” (prod.). (1966–1970). Czterej pancerni i pies [Four tank-men and a dog] [Television series]. TVP.
Google Scholar

Ewelina Rąbkowska

ewelina.rabkowska@365.koszykowa.pl
https://orcid.org/0000-0001-5080-5999

Affiliation:

Warsaw Public Library – Central Library of Mazovia Province Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Ewelina Rąbkowska – PhD, Director of the Museum of Children’s Books (a special department of the Warsaw Public Library – Central Library of Mazovia Province, Poland). Her research interests include children’s and young adult literature, memoir literature, and cultural animal studies. Contact: ewelina.rabkowska@365.koszykowa.pl.