Metamorfozy baśni i baśniowe metamorfozy: Bednarek, M. (2020). Baśni przeobrażone. Transformacje bajki i baśni w polskiej epice po 1989 roku. WN UAM.

Weronika Kostecka

doi:10.32798/dlk.608

Published: 2020-12-31

Vol. 2 No. 2 (2020)

Metamorphoses of Fairy Tales and Fairy-Tale Metamorphoses

Weronika Kostecka

Dzieciństwo. Literatura i Kultura

Section: Review articles

https://doi.org/10.32798/dlk.608

Bednarek, M. (2020). Baśni przeobrażone. Transformacje bajki i baśni w polskiej epice po 1989 roku. WN UAM.

Abstract

The review article is devoted to the monograph Baśni przeobrażone. Transformacje bajki i baśni w polskiej epice po 1989 roku [Fairy Tales Transformed: The Metamorphosis of Fairy Tales in Polish Literature after 1989] (2020). Its author, Magdalena Bednarek, shows the potential of the fairy tale (but also the animal tale, the folktale, etc.), consisting in the penetration of its various elements into diverse dimensions of a literary work and the specific organisation of its structure, and the construction of plots, meanings, and characters. Bednarek’s research material was, above all, realistic prose addressed to adult readers – functioning in various cultural circles – published in Poland over the last thirty years. The article reflects on the author’s way of selecting literary sources and the applied terminology (including bajka as a superior category for diverse genres, ‘anti-fairy tale,’ ‘retelling,’ ‘rewriting’). Three perspectives were also analysed from which Bednarek considered (largely in the context of feminist criticism) the forms of the presence of fairy tales in Polish realistic prose: (1) genre metamorphoses of fairy tales, (2) transformations of popular motifs, (3) transformations of characters (mainly heroines).

Keywords:

anti-fairy tale, folktale, fairy tale, feminism, Polish literature after 1989, Magdalena Bednarek, transformations, retelling, rewriting

Similar Articles

Kendra Reynolds, Fairy Tale Futures: Critical Reflections , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 2 No. 1 (2020): Horror(s) of Childhood and Adolescence
Joanna Wawryk, “A Tale as Old as Time” and Its Alternative Versions: Metamorphoses of Disney’s Beauty and the Beast in Literature , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 7 No. 2 (2025): Walt Disney – An Icon of Children’s and Young Adult Culture
Weronika Kostecka, Marta Niewieczerzał, Maciej Skowera, Karolina Stępień, “For me, a story is always everything at once – it exists only when it is told”: An Interview with Witold Vargas , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 3 No. 2 (2021): Myths, Legends, and Folk and Fairy Tales in the Context of Childhood and Adolescence: Cultural Texts of the Second Decade of the 21st Century
Weronika Kostecka, Anna Mik, Marta Niewieczerzał, Maciej Skowera, Karolina Stępień, “Our literature will speak about victory, life, death, loss, love, and peace”: A Conversation with Olga Derkachova , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 4 No. 1 (2022): Dimensions of Multiculturality in the Latest Works for Children and Young Adults: Part 1
Monika Woźniak, Fairy-Tale Skins and Coats , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 7 No. 2 (2025): Walt Disney – An Icon of Children’s and Young Adult Culture
Weronika Kostecka, Marta Niewieczerzał, Maciej Skowera, Karolina Stępień, From the Editors , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 3 No. 2 (2021): Myths, Legends, and Folk and Fairy Tales in the Context of Childhood and Adolescence: Cultural Texts of the Second Decade of the 21st Century
Barbara Kaczyńska, The Cartography of Fairy Tales , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 5 No. 1 (2023): On the Margins of Creativity? Creators of Adult Literature – Occasionally for Children
Joanna Frużyńska, From Verne to Tullet: A Century of French Children’s and Young Adult Literature on the Polish Book Market , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 1 No. 2 (2019): Interpreting Childhood: Cultural Texts for Young People in Interlingual Translation
Magdalena Bednarek, Cinderellas for Adolescents: On Rewritings of the Tale Type ATU 510A in Young Adult Literature , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 3 No. 2 (2021): Myths, Legends, and Folk and Fairy Tales in the Context of Childhood and Adolescence: Cultural Texts of the Second Decade of the 21st Century
Pauline Greenhill, Heidi Kosonen, Misogynoir and Origins: Disney’s Snow White, Toxic Speech, and the Fairy-Tale Public Sphere , Dzieciństwo. Literatura i Kultura: Vol. 7 No. 2 (2025): Walt Disney – An Icon of Children’s and Young Adult Culture

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>

You may also start an advanced similarity search for this article.

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Kostecka, W. (2020). Metamorphoses of Fairy Tales and Fairy-Tale Metamorphoses: Bednarek, M. (2020). Baśni przeobrażone. Transformacje bajki i baśni w polskiej epice po 1989 roku. WN UAM. Dzieciństwo. Literatura I Kultura, 2(2), 194–216. https://doi.org/10.32798/dlk.608

Cited by / Share

References

Bacchilega, C. (1997). Postmodern fairy tales: Gender and narrative strategies. University of Pennsylvania Press.
Google Scholar

Bacchilega, C. (2013). Fairy tales transformed?: Twenty-first-century adaptations and the politics of wonder. Wayne State University Press.
Google Scholar

Barthelme, D. (1999). Królewna Śnieżka (K. Fordoński, tłum.). Rebis. (wyd. oryg. 1965).
Google Scholar

Bednarek, M. (2011). Ucieczka z zamkowej wieży, czyli o feministycznym prze-pisywaniu baśni w prozie polskiej po 1989 r. Zagadnienia Rodzajów Literackich, 2, 229–249.
Google Scholar

Bednarek, M. (2016a). Neopogańskie inspiracje w prozie polskiej na przykładzie Czarownicy z Radosnej Zofii Staniszewskiej. Balkanoslavica, 40–44, 161–167.
Google Scholar

Bednarek, M. (2016b). Czar opowieści. Dylogie Catherynne M. Valente oraz Salmana Rushdiego w kontekście Księgi tysiąca i jednej nocy. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka, 28(48), 183–205.
Google Scholar

Bednarek, M. (2017a). Feministyczny czar wiedźmy? Wokół mitu czarownicy w polskiej prozie przełomu XX i XXI. W: A. Anczyk, J. Doroszewska, K. M. Hess (red.), Czarownice. Studia z kulturowej historii fenomenu (s. 113–119). Sacrum.
Google Scholar

Bednarek, M. (2017b). Władca baśni. Wokół polskiej recepcji Cudownego i pożytecznego Bruna Bettelheima. Porównania, 20, 199–218.
Google Scholar

Bednarek, M. (2018). Jaś i Małgosia w XXI wieku. O trawestacjach uwspółcześniających baśni w najnowszej literaturze polskiej. Literatura Ludowa, 6, 3–15. https://doi.org/10.12775/LL.6.2018.001.
Google Scholar

Bednarek, M. (2020). Baśni przeobrażone. Transformacje bajki i baśni w polskiej epice po 1989 roku. WN UAM.
Google Scholar

Bettelheim, B. (1985). Cudowne i pożyteczne. O znaczeniach i wartościach baśni (D. Danek, tłum., t. 1 i 2). PIW. (wyd. oryg. 1975).
Google Scholar

Bożek, R. (2005). Madame Sinobroda. Rebis.
Google Scholar

Butenko, B. (1998). Pyś, czyli wiadukt nad chaszczami. Literatura.
Google Scholar

Butenko, B. (2008). Krulewna [!] Śnieżka. Miły zbiorek 4 (słownie czterech) nowych-nienowych, niezbyt umoralniajacych bajeczek: myśliwskiej, obuwniczej, wędrownickiej i domyślnej – niedomyślnej!. Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Butler, J. (2004). Gender is burning. Dylematy przywłaszczenia i subwersji (I. Kurz, tłum.). Panoptikum, 3, 142–154. (wyd. oryg. 1993).
Google Scholar

Butler, J. (2008). Uwikłani w płeć. Feminizm i polityka tożsamości (K. Krasuska, tłum.). Wydawnictwo Krytyki Politycznej. (wyd. oryg. 1990).
Google Scholar

Całek, A. (2017). Retelling w literaturze fantasy. Od renarracji do metafikcji. W: M. M. Leś, W. Łaszkiewicz, P. Stasiewicz (red.), Tekstowe światy fantastyki (s. 45–66). Prymat, Mariusz Śliwowski.
Google Scholar

Carroll, L. (1865). Alice’s adventures in Wonderland. Macmillan.
Google Scholar

Carter, A. (1978). The bloody chamber. Harper & Row.
Google Scholar

Carter, A. (2000). Czarna Wenus. Opowiadania (A. Ambros, tłum.). Czytelnik.
Google Scholar

Czabanowska-Wróbel, A. (1996). Baśń w literaturze Młodej Polski. TAiWPN Universitas.
Google Scholar

Czarnecki, Th. (b.d.). From enchantment to down [cykl fotografii]. Pobrane 31 lipca 2020 z: http://www.thomasczarnecki.com/#/water/.
Google Scholar

Ćwiklak, K. (red.). (2014). Baśń we współczesnej kulturze. T.1. Niewyczerpana moc baśni: literatura – sztuka – kultura masowa. WN UAM.
Google Scholar

Dmitruk, M. (2003). [cykl fotografii]. Pobrane 31 lipca 2020 z: http://fototapeta.art.pl/2003/kmd.php.
Google Scholar

Dukaj, J. (2009). Wroniec. Wydawnictwo Literackie.
Google Scholar

Dunin, K. (2020). Ojciec Ziemia jest na nas zły. Krytyka Polityczna. Pobrane 31 lipca 2020 z: https://krytykapolityczna.pl/kultura/czytaj-dalej/kinga-dunin-czyta/ojciec-ziemia-jest-na-nas-zly/.
Google Scholar

Dzido, M. (b.d.). Matrioszka. Korporacja Ha!art. Pobrane 31 lipca 2020 z: http://haart.e-kei.pl/matrioszka/.
Google Scholar

Filipiak, I. (1995). Absolutna amnezja. Obserwator.
Google Scholar

Goldstein, D. (2007–2009). Fallen princesses [cykl fotografii]. Pobrane 31 lipca 2020 z: https://www.dinagoldstein.com/dina-goldsteins-fallen-princesses/.
Google Scholar

Grass, G. (1995). Turbot (S. Błaut, tłum., M. Janion, wstęp). Polnord, Oskar. (wyd. oryg. 1977).
Google Scholar

Greenhill, P. (2020). Reality, magic, and other lies: Fairy-tale film truths. Wayne State University Press.
Google Scholar

Greenhill, P., Rudy, J. T. (red.). (2014). Channeling wonder: Fairy tales on television. Wayne State University Press.
Google Scholar

Greenhill, P., Rudy, J. T., Hamer, N., Bosc, L. (red.). (2018). The Routledge companion to media and fairy-tale cultures. Routledge.
Google Scholar

Grochola, K. (2001). Nigdy w życiu!. W.A.B.
Google Scholar

Haan, L. (2010). Król i król (S. Paszkiet, tłum.). Adpublik. (wyd. oryg. 2000).
Google Scholar

Hallett, M., Karasek, B. (2014). Fairy tales in popular culture. Broadview Press.
Google Scholar

Haase, D. (2016). Fairy tale. W: A. E. Duggan, D. Haase, H. Callow (red.), Folktales and fairy tales: Traditions and texts from around the world (t. 1, s. 319–322). Greenwood.
Google Scholar

Jones, C. A., Schacker, J. (red.). (2013). Marvelous transformations: An anthology of fairy tales and contemporary critical perspectives. Broadview Press.
Google Scholar

Joosen, V. (2011). Critical and creative perspectives on fairy tales: An intertextual dialogue between fairy-tale scholarship and postmodern retellings. Wayne State University Press.
Google Scholar

Jóźwiak, W. (2015). O dzielnych księżniczkach i pięknych królewiczach. Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Zdolności Dzieci i Młodzieży im. A. Gołąba.
Google Scholar

Karpowicz, I. (2014). Sońka. Wydawnictwo Literackie.
Google Scholar

Kérchy, A. (red.). (2011). Postmodern reinterpretations of fairy tales: How applying new methods generates new meanings. Mellen.
Google Scholar

Klimek, K. (2011). Baśnie księżniczki popkultury. Dwutygodnik, 72. Pobrane 31 lipca 2020 z: https://www.dwutygodnik.com/artykul/2967-basnie-ksiezniczki-popkultury.html.
Google Scholar

Kostecka, W. (2014). Baśń postmodernistyczna: przeobrażenia gatunku. Intertekstualne gry z tradycją literacką. Wydawnictwo SBP.
Google Scholar

Kostecka, W. (2016). Baśniowe herstory. Postmodernistyczne strategie reinterpretacyjne Angeli Carter, Tanith Lee i Emmy Donoghue. Creatio Fantastica, 2(53), 23–39.
Google Scholar

Kostecka, W. (2017). New subjects, disrupted principles: Fractured fairy tales in a postmodern reality. Selected examples from Poland. W: A. M. Ramos, M. T. Cortez, S. Mourão (red.), Children’s literature: Fractures and disruptions (s. 209–227). Cambridge Scholars.
Google Scholar

Kostecka, W. (2018). And they lived happily never after: On the anti-utopian function of postmodern Polish fairy tales by Bohdan Butenko, Hanna Krall, and Sławomir Shuty. Marvels and Tales, 32(2), 296–313. https://doi.org/10.13110/marvelstales.32.2.0296.
Google Scholar

Kowalczyk, K. (2015). Antagoniści we współczesnych renarracjach baśni na przykładzie czarownicy z Jasia i Małgosi braci Grimmów. Przegląd Humanistyczny, 3, 35–46.
Google Scholar

Kowalczyk, K. (2016). Baśń w zwierciadle popkultury. Renarracje baśni ze zbioru Kinder- und Hausmärchen Wilhelma i Jakuba Grimmów w przestrzeni popularnej.
Google Scholar

Stowarzyszenie Badaczy Popkultury i Edukacji Popkulturowej „Trickster”, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.
Google Scholar

Krall, H. (1994). Co się stało z naszą bajką?. Twój Styl.
Google Scholar

Krzyżanowski, J. (red.). (1965). Słownik folkloru polskiego. Wiedza Powszechna.
Google Scholar

Kulesza, D. (2013). Genologiczna historia literatury polskiej XX i XXI wieku.
Google Scholar

W: D. Kulesza (red.), Tradycja i przyszłość genologii (s. 39–65). Wydawnictwo UwB.
Google Scholar

Lasoń-Kochańska, G. (2018). Prawda baśni, czyli trudne tematy Agnieszki Suchowierskiej. Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Poetica, 6, 63–73. https://doi.org/10.24917/23534583.6.6.
Google Scholar

Leszczyński, G. (1990). Młodopolska lekcja fantazji. O przełomie antypozytywistycznym w literaturze fantastycznej dla dzieci i młodzieży. Instytut Literatury Polskiej UW.
Google Scholar

Lurie, A. (1970, 17 grudnia). Fairy tale liberation. New York Review of Books, 42–44.
Google Scholar

Ługowska, J. (1981). Ludowa bajka magiczna jako tworzywo literatury. Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar

Ługowska, J. (1988). Bajka w literaturze dziecięcej. Młodzieżowa Agencja Wydawnicza.
Google Scholar

Martin, A. (2006). Red Riding Hood and the wolf in bed: Modernism’s fairy tales. University of Toronto Press.
Google Scholar

Masłowska, D. (2014). Jak zostałam wiedźmą. Wydawnictwo Literackie.
Google Scholar

Matka Bolka [Kozak, B.]. (1993). Bajki. Pełnym Głosem, 1, 141–144.
Google Scholar

Mazela, A. (2013). Żywotność baśni braci Grimm w kulturze współczesnej. Na przykładzie fotografii i plakatu. W: W. Kostecka (red.), Grimm: potęga dwóch braci. Kulturowe konteksty Kinder- und Hausmärchen (s. 251–261). Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR.
Google Scholar

Menzel, I. (2014). Szeptucha. Wydawnictwo MG.
Google Scholar

Moraru, C. (2001). Rewriting: Postmodern narrative and cultural critique in the age of cloning. State University of New York Press.
Google Scholar

Nasiłowska, A. (2002). Królewna Śnieżka. Fraza, 4, 67–70.
Google Scholar

Olech, J. (2008). Ilustracja polska po potopie. W: G. Leszczyński, D. Świerczyńska-Jelonek, M. Zając (red.), Po potopie. Dziecko, książka i biblioteka w XXI wieku. Diagnozy i postulaty (s. 189–194). Wydawnictwo SBP.
Google Scholar

Passent, D. (1994). Nareszcie we własnym domu. Wiadomości Kulturalne, 31, dod. Pod Choinkę, iii.
Google Scholar

Pawłowska, M., Szamałek, J. (2015). Kim jest ślimak Sam?. Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
Google Scholar

Pilipiuk, A. (2003). Bajeczka dla wnuczka. W: Kroniki Jakuba Wędrowycza (s. 210–220). Fabryka Słów.
Google Scholar

Praet, S., Kérchy, A. (red.). (2019). The fairy tale vanguard: Literary self-consciousness in a marvelous genre. Cambridge Scholars.
Google Scholar

Propp, V. A. (1976). Morfologia bajki (W. Zagórska, tłum.). Książka i Wiedza. (wyd. oryg. 1928).
Google Scholar

Reynolds, K. (2020). The feminist architecture of postmodern anti-tales: Space, time & bodies. Routledge.
Google Scholar

Rusek, M. (2015). W poszukiwaniu baśni o współczesności. Wroniec Jacka Dukaja i Jak zostałam wiedźmą Doroty Masłowskiej. W: B. Niesporek-Szamburska, M. Wójcik-Dudek, A. Zok-Smoła (red.), (Przed)szkolne spotkania z lekturą (s. 303–313). Wydawnictwo UŚ.
Google Scholar

Rusinek, M. (2006). Kopciuszek. Jacek Santorski & Co.
Google Scholar

Saint-Gelais, R. (2011). Fictions transfuges. La transfictionnalité et ses enjeux. Éditions du Seuil.
Google Scholar

Saramonowicz, M. (1996). Siostra. W.A.B.
Google Scholar

Schanoes, V. L. (2014). Fairy tales, myth, and psychoanalytic theory: Feminism and retelling the tale. Ashgate.
Google Scholar

Shuty, S. (2012). Kopciuszek idzie na wojnę, czyli historia kołem się toczy. Bunkier Sztuki.
Google Scholar

Sieniewicz, M. (2010). Miasto Szklanych Słoni. Znak.
Google Scholar

Skowera, M. (2012). Baśnie na czas kryzysu. Rzecz o konferencji naukowej Grimm2 – potęga dwóch braci. W dwusetną rocznicę pierwszego wydania Kinder- und Hausmärchen. StRuNa – Biuletyn Młodych Naukowców, 1, 28–35.
Google Scholar

Skowera, M. (2014). Cudowna i pożyteczna Magda Gessler. O strukturze, znaczeniach i wartościach „telewizyjnej baśni”. W: M. Błaszkowska, K. Kleczkowska, A. Kuchta, M. Kuster, J. Malita, P. Pawlak, I. Pisarek, P. Waczyński (red.), Kultura jedzenia, jedzenie w kulturze (s. 196–205). AT Wydawnictwo.
Google Scholar

Skowera, M. (2016). Postmodernistyczny retelling baśni – garść uwag terminologicznych. Creatio Fantastica, 2(53), 41–56.
Google Scholar

Sławiński, B. (2008). Królowa Tiramisu. Warszawa: Jacek Santorski & Co.
Google Scholar

Smith, K. P. (2007). The postmodern fairytale: Folkloric intertexts in contemporary fiction. Palgrave Macmillan.
Google Scholar

Stefaniak-Maślanka, B. (2015). Baśń, storytelling i popkultura. W: M. Kocot, K. Szafraniec (red.), Języki (pop)kultury w literaturze, mediach i filmie (s. 191–201). Wydawnictwo UŁ. https://doi.org/10.18778/8088-061-0.18.
Google Scholar

Suchowierska, A., Eichelberger, W. (2012). Królewicz Śnieżek. Baśniowe stereotypy płci. Bajki na opak. Czarna Owca.
Google Scholar

Sztybor, B., Nowacki, P., Mazur, Ł. (2016). Niebieska Kapturka. Tashka.
Google Scholar

Szwaja, M. (2005). Stateczna i postrzelona. Prószynski i S-Ka.
Google Scholar

Terakowska, D. (2003). Babci Brygidy szalona podróż po Krakowie. Jeden dzień czarownicy. Jedna noc czarownicy. Wydawnictwo Literackie.
Google Scholar

Tiffin, J. (2009). Marvelous geometry: Narrative and metafiction in modern fairy tale. Wayne State University Press.
Google Scholar

Tokarczuk, O. (1996). Prawiek i inne czasy. W.A.B.
Google Scholar

Tokarczuk, O. (2009). Prowadź swój pług przez kości umarłych. Wydawnictwo Literackie.
Google Scholar

Turner, K., Greenhill, P. (red.). (2012). Transgressive tales: Queering the Grimms. Wayne State University Press.
Google Scholar

Wajda, M. (b.d.). Współczesne Kopciuszki. Pro Libris. Lubuskie Pismo Literacko-Kulturalne. Pobrane 31 lipca 2020 z: http://prolibris.net.pl/varia/1122-wspolczesne-kopciuszki.
Google Scholar

Waksmund, R. (1978). Bajkosfera, czyli o użyciu semiotycznym fabuł baśniowych. Rekonesans badawczy. Litteraria, 9, 99–119.
Google Scholar

Waksmund, R. (1998). Wstęp. W: R. Waksmund (wyb. i opr.), Gabinet wróżek. Antologia baśni francuskiej XVII–XVIII wieku (s. 5–28). Wacław Bagiński.
Google Scholar

Waksmund, R. (2000). Od literatury dla dzieci do literatury dziecięcej (tematy – gatunki – konteksty). Wydawnictwo UWr.
Google Scholar

Waksmund, R. (2005). Baśń sponiewierana (Kartka z dziejów gatunku). W: G. Leszczyński (red.), Kulturowe konteksty baśni. Tom 1. Rozigrana córa mitu (s. 38–55). Centrum Sztuki Dziecka.
Google Scholar

Walentynowicz, D. (2005). Bajki [cykl fotografii]. Pobrane 31 lipca 2020 z: https://www.swiatobrazu.pL/bajki_doroty_walentynowiczjuprbkym.html.
Google Scholar

Adamson, A., Jenson, V. (reż.). (2001). Shrek [film]. DreamWorks.
Google Scholar

Wróblewska, V. (2016–2018). Baśń. W: V. Wróblewska (red.), Słownik polskiej bajki ludowej. Pobrane 31 lipca 2020 z: https://bajka.umk.pl/slownik/lista-hasel/haslo/?id=225.
Google Scholar

Wróblewska, V. (2003). Przemiany gatunkowe polskiej baśni literackiej XIX i XX wieku. Adam Marszałek.
Google Scholar

Wróblewska, V. (2014). Od potworów do znaków pustych. Ludowe demony w polskiej literaturze dla dzieci. WN UMK.
Google Scholar

Zipes, J. (1986). Introduction. W: Don’t bet on the prince: Contemporary feminist fairy tales in North America and England (s. 1–38). Gower.
Google Scholar

Zipes, J. (2006). Why fairy tales stick: The evolution and relevance of a genre. Routledge.
Google Scholar

Weronika Kostecka

w.kostecka@uw.edu.pl
https://orcid.org/0000-0002-2373-7326

Affiliation:

University of Warsaw Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Weronika Kostecka – PhD, works at the Institute of Polish Literature of the Faculty of Polish Studies at the University of Warsaw (Poland). Her research interests include history and the theory of children’s and young adult literature, cultural history of the fairy tale, and popular literature and culture. Contact: w.kostecka@uw.edu.pl.