Groza doświadczania. Sytuacja graniczna jako obrzęd przejścia w inicjacji dojrzałościowej na przykładzie sztuki dla młodzieży Pacamambo Wajdiego Mouawada

Katarzyna Mazur-Lejman

doi:10.32798/dlk.533

Published: 2020-07-31

Vol. 2 No. 1 (2020)

The Horror of Experiencing: A Limit Situation as a Rite of Passage in Adolescent Initiation on the Example of Wajdi Mouawad’s Young Adult Play Pacamambo

Katarzyna Mazur-Lejman

Dzieciństwo. Literatura i Kultura

Section: Studies

https://doi.org/10.32798/dlk.533

Abstract

The article is a study of Pacamambo (2000), a play by Canadian writer Wajdi Mouawad, which combines the features of an initiation drama with horror elements and shows the nightmare of growing up through unexpected encounters with death. The author shows an analogy between the structure of the rite of passage, proposed by Arnold van Gennep and deepened by Victor Turner, and the aspects related to experiencing oneself in a limit situation in terms of Karl Jaspers and to the poetics of horror. On this basis, she proposes to isolate the tragic model of adolescence (next to the classic – idyllic and romantic – suffering) in which the role of traditional rites is replaced by a limit experience. It indicates that this is a model that we can often come across in contemporary young adult dramas and even in plays for children. She also distinguishes the concept of initiation drama, which still remains outside the area of interest of literary scholars.

Keywords:

adolescence, young adult drama, coming-of-age drama, horror, rite of passage, Pacamambo, limit situation, Wajdi Mouawad

Similar Articles

<< < 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 > >>

You may also start an advanced similarity search for this article.

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Mazur-Lejman, K. (2020). The Horror of Experiencing: A Limit Situation as a Rite of Passage in Adolescent Initiation on the Example of Wajdi Mouawad’s Young Adult Play Pacamambo. Dzieciństwo. Literatura I Kultura, 2(1), 92–104. https://doi.org/10.32798/dlk.533

Cited by / Share

References

Baluch, A. (1998). Powieść inicjacyjna (na przykładzie wybranych utworów). W: Czyta, nie czyta… (o dziecku literackim) (s. 91–99). Kraków: Wydawnictwo Edukacyjne.
Google Scholar

Bucholc, G. (2013). Pełnoprawny widz. Teatr, 12. Pobrane z: http://www.teatr-pismo.pl/przeglad/662/pelnoprawny_widz/.
Google Scholar

Czyżak, A. (2003). Modele inicjacji. Wobec wspólnoty – przeciw wspólnocie. W: W. Gutowski, E. Owczarz (red.), Z problemów prozy. Powieść inicjacyjna (s. 341–351). Toruń: Dom Wydawniczy Duet.
Google Scholar

Eliade, M. (1997). Inicjacja, obrzędy, stowarzyszenia tajemne (K. Kocjan, tłum.). Kraków: Znak. (wyd. oryg. 1959).
Google Scholar

Gemra, A. (2001). Doświadczenia grozy. Kilka słów o horrorze. Prace Literackie, 39, 183–194.
Google Scholar

Gromadzka, B. (2016). O potrzebie mitu. W beczce chowany Roberta Jarosza w odbiorze gimnazjalistów. W: M. Wiśniewska, M. Wróblewski (red.), Teatr i dramat dla dzieci i młodzieży (s. 41–52). Toruń: WN UMK.
Google Scholar

Has-Tokarz, A. (2011). Horror w literaturze współczesnej i filmie. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Google Scholar

Illg, J. (1983). Konstrukcja postaci w powieściach inicjacyjnych Tadeusza Micińskiego. Pamiętnik Literacki, 74(3), 101–117.
Google Scholar

Jaskulska, S. (2013). „Rytuał przejścia” jako kategoria analityczna. Przyczynek do dyskusji nad badaniem rytualnego oblicza rzeczywistości szkolnej. Studia Edukacyjne, 26, 79–97.
Google Scholar

Jaskulska, S. (2016). Współczesne rytuały przejścia z dzieciństwa do dorosłości: baśń o Śpiącej Królewnie. W: A. Grabowska, M. Zaorska (red.), Bajka, baśń, legenda i mit w naukowych opracowaniach (s. 45–56). Olsztyn: Katedra UNESCO UWM.
Google Scholar

Jaspers, K. (1978). Sytuacje graniczne (M. Skwieciński, tłum.). W: R. Rudziński, Jaspers (s. 220–254). Warszawa: Wiedza Powszechna. (wyd. oryg. 1938).
Google Scholar

Jarosz, R. (2006). W beczce chowany. Nowe Sztuki dla Dzieci i Młodzieży, 22, 197–250.
Google Scholar

Karasińska, M. (2007). Fotorealizm? Dozwolone od lat dziesięciu. W: M. Karasińska, G. Leszczyński (red.), Dziecko i teatr w przestrzeni kultury. Tom 2. Świat w teatrze (s. 32–49). Poznań: Centrum Sztuki Dziecka.
Google Scholar

Knap, J. (2008). Niesamowitość i groza w literaturze polskiej dwudziestolecia międzywojennego (rekonesans badawczy). Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria, 8, 44–55.
Google Scholar

Koryś, I., Michalak, D., Zasacka, Z., Chymkowski, R. (2018). Stan czytelnictwa w Polsce w 2017 roku. Warszawa: BN. Pobrane z: https://www.bn.org.pl/download/document/1535441771.pdf.
Google Scholar

Kowalska, J. (1999). Obrzędy przejścia w rzeczywistości końca XX wieku. Wprowadzenie. Etnografia Polska, 43(1–2), 21–35.
Google Scholar

Leszczyński, G. (2006a). Baśń: rytuał przejścia (rite de passage). W: G. Leszczyński (red.), Kulturowe konteksty baśni. Tom 2. W poszukiwaniu straconego królestwa (s. 41–68). Poznań: Centrum Sztuki Dziecka.
Google Scholar

Leszczyński, G. (2006b). Kulturowy obraz dziecka i dzieciństwa w literaturze drugiej połowy XIX i w XX wieku. Wybrane problemy. Warszawa: Wydział Polonistyki UW.
Google Scholar

Molicka, M. (2006). Psychologiczne aspekty aksjologii baśni. W: G. Leszczyński (red.), Kulturowe konteksty baśni. Tom 2. W poszukiwaniu straconego królestwa (s. 110–122). Poznań: Centrum Sztuki Dziecka.
Google Scholar

Mouawad, W. (2011). Pacamambo (K. Skorupski, tłum.). Nowe Sztuki dla Dzieci i Młodzieży, 31, 11–49. (wyd. oryg. 2000).
Google Scholar

Papuzińska, J. (1996). Atelier strachu. W: Dziecko w świecie emocji literackich (s. 74–88). Warszawa: Wydawnictwo SBP.
Google Scholar

Propp, W. (2011). Morfologia bajki magicznej (P. Rojek, tłum.). Kraków: Nomos. (wyd. oryg. 1928).
Google Scholar

Prześluga, M. (2011). Stopklatka. Nowe Sztuki dla Dzieci i Młodzieży, 32, 221–241.
Google Scholar

Rozmarynowska, K. (2012). Sytuacja graniczna jako moment doświadczenia siebie w ujęciu Karla Jaspersa. Studia Philosophiae Christianae, 48(3), 165–183.
Google Scholar

Turner, V. (2005). Od rytuału do teatru. Powaga zabawy (M. Dziekan, J. Dziekan, tłum.). Warszawa: Volumen. (wyd. oryg. 1982).
Google Scholar

Turner, V. (2010). Proces rytualny. Struktura i antystruktura (E. Dżurak, tłum., J. Tokarska-Bakir, wstęp). Warszawa: PIW. (wyd. oryg. 1969).
Google Scholar

Urbańczyk, L. (2014). Horror dla dzieci – korzyści i zagrożenia. Prace literaturoznawcze, 2, 195–206.
Google Scholar

van Gennep, A. (2006). Obrzędy przejścia. Systematyczne studium ceremonii (B. Biały, tłum.). Warszawa: PIW. (wyd. oryg. 1909).
Google Scholar

Katarzyna Mazur-Lejman

kamazur@protonmail.com
https://orcid.org/0000-0002-1009-5969

Affiliation:

University of Warsaw Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Katarzyna Mazur-Lejman – MA, prepares a doctoral dissertation at the Institute of Polish Literature of the Faculty of Polish Studies at the University of Warsaw (Poland) on initiation into adulthood in drama for young people. Contact: kamazur@protonmail.com.