Tłumacze wobec językowego i kulturowego tabu. Seksualizmy w książkach edukacyjnych dla dzieci i młodzieży

Natalia Paprocka; Agnieszka Wandel

doi:10.32798/dlk.159

Published: 2019-12-31

Vol. 1 No. 2 (2019)

Translators in the Face of Linguistic and Cultural Taboos: Sexual Vocabulary in Educational Books for Children and Youth

Natalia Paprocka , Agnieszka Wandel

Dzieciństwo. Literatura i Kultura

Section: Studies

https://doi.org/10.32798/dlk.159

Abstract

The aim of the study presented in the article was to examine how sexuality, which is subject to a linguistic and cultural taboo, is approached in Polish translations of educational books for children and youth, and to check whether and in what respect they differ from local productions. We also took into consideration the links between the means of expression and the time of the works’ publication, their ideological profile and the age category of the intended audience. The study was carried out on a corpus of 111 books on sex education addressed to children and teenagers and published in Poland in the period between 1945 and 2018. We analysed ‘sexualisms’ (understood here as words or phraseologisms used to express the content of the sexual sphere) present in the books and referring to male and female genitals and sexual intercourse. The analysis showed that the vocabulary choices made by the authors and translators often transgressed moral standards and had a significant impact on the form and changes of common language behaviour.

Keywords:

sex education, educational books, non-fiction books, children's and young adult literature, translation, human sexuality vocabulary, human sexuality, taboos

Similar Articles

<< < 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >>

You may also start an advanced similarity search for this article.

Download files

PDF (Język Polski)

Citation rules

Paprocka, N., & Wandel, A. (2019). Translators in the Face of Linguistic and Cultural Taboos: Sexual Vocabulary in Educational Books for Children and Youth. Dzieciństwo. Literatura I Kultura, 1(2), 132–168. https://doi.org/10.32798/dlk.159

Cited by / Share

References

Adamczyk-Garbowska, M. (1988). Polskie tłumaczenia angielskiej literatury dziecięcej. Problemy krytyki przekładu. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar

Amiot, K.-M., Della-Malva, É. (2016). Powiedz mi, skąd się biorą dzieci (A. Kocot, tłum.). Poznań: Św. Wojciech Dom Medialny.
Google Scholar

Arthus, A. (1973). Wyjaśniamy dzieciom tajemnice życia (M. Brzeska, tłum.). Warszawa: PZWL.
Google Scholar

Bajorek, A. (2013). „Skąd się biorą dzieci?”. małe studium edukacji seksualnej we współczesnej literaturze dla najmłodszych. Guliwer, 1, 27–34.
Google Scholar

Barrie, J. M. (1911). Peter and Wendy. Hodder & Stoughton.
Google Scholar

Borodo, M. (2006). Children’s literature translation studies? – zarys badań nad literaturą dziecięcą w przekładzie. Przekładaniec, 16(1), 12–23.
Google Scholar

Burns, J. (1992). Poskramianie hormonów. Prosto z mostu o miłości i seksie dla współczesnej młodzieży (R. Jankowski, tłum.). Lublin, Kraków: Pojednanie, Nowa Nadzieja.
Google Scholar

Cackowska, M. (2011). Książka obrazkowa o edukacji seksualnej dla dzieci jako medium kulturowe i polityczne. Forum Oświatowe, 2(45), 93–110.
Google Scholar

Casterman, J.-B. (2007). Życie na maksa. Poradnik uczuciowo-seksualny (b.t.). Kraków: Wydawnictwo M.
Google Scholar

Dąbrowska, A. (1993). Eufemizmy współczesnego języka polskiego. Wrocław: Wydawnictwo UWr.
Google Scholar

Dąbrowska, A. (1998). Słownik eufemizmów polskich, czyli w rzeczy mocno, w sposobie łagodnie. Warszawa: WN PWN.
Google Scholar

Dąbrowska, A. (2008). Zmiany obszarów podlegających tabu we współczesnej kulturze. Język a Kultura, 20, 173–196.
Google Scholar

Długołęcka, A. (2012). Zwykła książka o tym, skąd się biorą dzieci…. Warszawa: Czarna Owieczka.
Google Scholar

Dubisz, S. (1999). Tytułem przedmowy – o seksie i seksualizmach. W: J. Lewinson, Słownik seksualizmów polskich (s. iii–iv). Warszawa: Książka i Wiedza.
Google Scholar

Dymel-Trzebiatowska, H. (2012). Czy Skandynawowie łamią tabu? Najnowsza skandynawska literatura dla dzieci w Polsce. W: G. Tomaszewska, B. Kapela-Bagińska, Z. Pomirska (red.), Jestem – więc czytam. Między pragmatyzmem a wolnością (s. 303–312). Gdańsk: Wydawnictwo UG.
Google Scholar

Dymel-Trzebiatowska, H. (2016). Aporetyczność przekładu na przykładzie Wielkiej księgi cipek Dana Höjera i Gunilli Kvarnström. W: A. Pstyga, M. Milewska-Stawiany (red.), Słowo z perspektywy językoznawcy i tłumacza. Polszczyzna w tekstach przekładu (t. 5, s. 87–96). Gdańsk: Wydawnictwo UG.
Google Scholar

Even-Zohar, I. (2016). Ideational labor and the production of social energy: Intellectuals, idea makers and culture entrepreneurs. The Culture Research Lab., Tel Aviv University: Tel Aviv. Pobrane z: https://www.tau.ac.il/~itamarez/works/books/EZ-Books.htm.
Google Scholar

Fagerström, G. (1977). Per, Ida & Minimum: en bok om att vara tilsammans. Gävle: Skolförl.
Google Scholar

Fagerström, G. (1991). Nie wierzymy w bociany. Opowieść o życiu rodzinnym (M. Kallin, tłum.). Białystok: Reklamowo-Wydawnicza Agencja Dziennikarzy AG-red.
Google Scholar

Fagerström, G. (1993). Piotruś, Kasia i maleństwo. Rodzina Kujawskich oczekuje dzidziusia (P. Olszewski, J. Olszewski, tłum.). Gdynia: Uraeus.
Google Scholar

Fleischer, M. (2006). Obszar tabu w systemie polskiej kultury. W: M. Graszewicz,
Google Scholar

K. Stasiuk (red.), Literatura, kultura, komunikacja (s. 283–300). Wrocław: Wydawnictwo UWr.
Google Scholar

Gathen, K. von der, Kuhl, A. (2018). Odpowiedz mi! Dzieci pytają o intymne sprawy (A. Magdziarz, tłum.). Warszawa: Dwie Siostry.
Google Scholar

Grimm, W., Grimm, J. (1812). Die Kinder- und Hausmärchen. Gesammelt durch die Brüder Grimm. Berlin: Realschulbuchhandlung.
Google Scholar

Grimm, W., Grimm, J. (1815). Die Kinder- und Hausmärchen. Gesammelt durch die Brüder Grimm. Zweiter Band. Berlin: Realschulbuchhandlung.
Google Scholar

Höjer, D., Kvarnström, G. (2009). Wielka księga siusiaków (H. Thylwe, tłum.). Warszawa: Czarna Owca.
Google Scholar

Höjer, D., Kvarnström, G. (2010). Wielka księga cipek (E. Jaszczuk, tłum). Warszawa: Czarna Owca.
Google Scholar

Jackiewiczowa, E. (1957). O czym chcą wiedzieć dziewczęta? Warszawa: PZWL.
Google Scholar

Jaczewski, A., Żmijewski, J. (1964). Między nami mężczyznami. O sprawach związanych z dorastaniem. Warszawa: PZWL.
Google Scholar

Janouch, K. (2012). Miłość i seks. Bezpruderyjny poradnik dla dziewczyn (D. Górecka, tłum.). Warszawa: Czarna Owca.
Google Scholar

Klingberg, G. (1986). Children’s fiction in the hands of the translators. Lund: Gleerup.
Google Scholar

Kondek, S. A. (2010). Zagadnienia wydawnicze i księgarskie. Skrypt. Warszawa: Wydawnictwo SBP.
Google Scholar

Kościańska, A. (2017). Zobaczyć łosia. Historia polskiej edukacji seksualnej od pierwszej lekcji do internetu. Wołowiec: Czarne.
Google Scholar

Kotoro, B.-B., Sokoluk, W. (2014). Skąd się (nie) biorą dzieci?, czyli Dwa w jednym: opowieści dla Przedszkolaka i Małego Żaka oraz instruktarz w pigułce dla Dorosłych. Chorzów: Advert.
Google Scholar

Kozakiewicz, M. (1966). Zanim przekroczysz próg. Warszawa: PZWL.
Google Scholar

Leszczyński, Z. (1988). Szkice o tabu językowym. Lublin: KUL.
Google Scholar

Lewinson, J. (1999). Słownik seksualizmów polskich. Warszawa: Książka i Wiedza.
Google Scholar

Łopuski, J. (1957). Co chce wiedzieć każdy chłopiec?. Warszawa: PZWL.
Google Scholar

Mayle, P. (1992). Skąd się wziąłem? Prawda o twoim życiu – bez bzdur, ale z ilustracjami (R. Ziobro, tłum.). Wrocław: Krajowa Agencja Wydawnicza.
Google Scholar

Mayle, P. (1973). Where did I come from?. Secaucus, NJ: Lyle Stuart.
Google Scholar

McNair, B. (2004). Seks, demokratyzacja pożądania i media, czyli kultura obnażania (E. Klekot, tłum.). Warszawa: Muza.
Google Scholar

Pajączkowska, E., Ponińska, K. (1986). Nie wierzcie w bociany. Katowice: Krajowa Agencja Wydawnicza.
Google Scholar

Paprocka, N., Wandel, A. (2019). Edukacja seksualna a przekłady książek dla dzieci i młodzieży – ideologie, specyfika, kontrowersje. Artykuł zgłoszony do publikacji.
Google Scholar

Pieciul-Karmińska, E. (2015). Grimm’s Children’s and Household Tales in Polish translations: A voice of a translator. W: E. Skibińska, M. Heydel, N. Paprocka (red.), La voix du traducteur à l’école / The translator’s voice at school: 2 – Praxis (s. 79–100). Montréal: Éditions québécoises de l’oeuvre.
Google Scholar

Polański, K. (red.) (1993). Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Google Scholar

Rubik, A. (2018). #sexedpl. Rozmowy Anji Rubik o dojrzewaniu, miłości i seksie. Warszawa: W.A.B.
Google Scholar

Shavit, Z. (1986). Poetics of children’s literature. Athens, GA, London: University of Georgia Press.
Google Scholar

Sokoluk, W. (1986). Mamo i tato, opowiedzcie mi: skąd się wziąłem?. Warszawa: Zarząd Główny Ligi Kobiet Polskich, Krajowe Wydawnictwo Czasopism RSW Prasa-Książka-Ruch.
Google Scholar

Strączek, D. (2009). I kto to papla? Nietypowy słownik języka dziecięcego. Kraków: Znak.
Google Scholar

Strmeňová, I. (1973). Czy przyniósł mnie bocian? (H. Kostyrko, tłum.). Warszawa: Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Strmeňová, I. (1987). Na progu dojrzałości (M. Garbarczyk, tłum.). Warszawa: Nasza Księgarnia.
Google Scholar

Wejbert-Wąsiewicz, E., Pęczkowska, E. (2009). Problemy edukacji seksualnej w Polsce. Przegląd Socjologiczny, 3, 181–184.
Google Scholar

Wołochowicz, M. (2010). Porozmawiaj ze mną. Rozmowy z dziećmi o seksualności. Kraków: Esprit.
Google Scholar

Yuan, M. (2019). The translation of sex-related content in Peter Pan in China. Translation Studies, b.n. https://doi.org/10.1080/14781700.2019.1604256.
Google Scholar

Zdann, M. (1984). My – jak powstaje życie. Warszawa: PZWL.
Google Scholar

Zep, Bruller, H. (2008). Przewodnik dla seksolatków (M. Nesteruk, tłum.). Warszawa: Egmont Polska.
Google Scholar

Zep, Bruller, H. (2001). Guide du Zizi sexuel. Grenoble: Glénat.
Google Scholar

Natalia Paprocka

https://orcid.org/0000-0001-8178-8116

Affiliation:

University of Wrocław Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Natalia Paprocka – PhD, works at the Institute of Romance Studies of the Faculty of Letters at the University of Wrocław (Poland). Her research interests include children’s and young adult literature in translation, Polish reception of French children’s and young adult literature, translation quality assessment, and terminology. Contact: natalia.paprocka@uwr.edu.pl.

Agnieszka Wandel

https://orcid.org/0000-0001-7248-6503

Affiliation:

University of Wrocław Poland

Bio Statement (e.g., department and rank)

Agnieszka Wandel – PhD, works at the Institute of Information and Library Science of the Faculty of Letters at the University of Wrocław (Poland). Her research interests include children’s and young adult books market and promotion of knowledge through literature and other forms of children’s and young adult publications. Contact: agnieszka.wandel@uwr.edu.pl.